Στάδια της Αγάπης
Στάδια της Αγάπης
με τον Ρόμπερτ Ηλία Νατζέμυ
Αγαπάμε πραγματικά ή είμαστε απλά προσκολλημένοι, ταυτισμένοι ή εξαρτημένοι από συγκεκριμένα άτομα; Είναι η αγάπη μας ελεύθερη και χωρίς όρους ή εξαρτάται από διάφορες συνθήκες και απαιτήσεις; Τι είναι η αγάπη χωρίς όρους; Είναι δυνατόν να την καλλιεργήσουμε; Ποια είναι η διαφορά μεταξύ αγάπης και προσκόλλησης; Πώς μπορούμε να καθορίσουμε αν αυτό που αισθανόμαστε είναι αγάπη ή προσκόλληση; Πώς μπορούμε να εξαγνίσουμε την αγάπη μας και να προχωρήσουμε σε υψηλότερα επίπεδα συνειδητότητας, προσφέροντας μεγαλύτερη ευτυχία σε όλους, μαζί και στον εαυτό μας;
Αυτά είναι μερικά από τα πολλά ερωτήματα που θα θέσουμε και θα αναλύσουμε σ’ αυτό το κεφάλαιο.
Τι είναι η αγάπη;
Είναι πολύ δύσκολο να προσδιορίσουμε την έννοια της αγάπης, ίσως επειδή η πραγματικότητα της αγάπης προσεγγίζει τις πνευματικές διαστάσεις και είναι πέρα από χρόνο και χώρο και έτσι πέρα από την κατανόηση από τον ανθρώπινο νου. Η αγάπη, όπως και όλες οι άλλες πνευματικές πραγματικότητες, περιγράφεται ευκολότερα με το τι δεν είναι. Η αγάπη δεν είναι φόβος, πλήγωμα, πόνος, ζήλια, πίκρα, μίσος, ξεχωριστότητα, λαγνεία, προσκόλληση, επιθετικότητα, εγωκεντρισμός, αδιαφορία, κτητικότητα, καταπίεση – και ο κατάλογος συνεχίζεται.
Η αγάπη δημιουργεί συναισθήματα ενότητας. Νιώθουμε για τους άλλους όπως νιώθουμε για τον εαυτό μας. Νοιαζόμαστε για την ευημερία, ευτυχία, επιτυχία, υγεία και πνευματική ανάπτυξή τους τόσο όσο και για τη δική μας.
Να αγαπάς κάποιον σημαίνει να θέλεις να είναι ευτυχισμένος ανεξάρτητα από το τι τον κάνει ευτυχισμένο. Η αγάπη γεννά κατανόηση, συμπόνια, συγχώρεση, ευτυχία, ικανοποίηση, γαλήνη, χαρά και επιθυμία για προσφορά με όποιον τρόπο μπορούμε.
Η αγάπη είναι διεύρυνση πέρα από τα όρια του εγώ. Είναι η ικανότητα να ταυτιστούμε με τον άλλον, να παραμερίσουμε προσωπικά συμφέροντα και ανάγκες ώστε να ακούμε πραγματικά και να κατανοούμε τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα του άλλου.
Η αγάπη είναι η δύναμη που επιτυγχάνει ενότητα και αρμονία. Είναι η «κόλλα» του σύμπαντος. Βοηθά άτομα με διαφορετικά εγώ, επιθυμίες, προγραμματισμούς και ανάγκες να υπερβούν όλες αυτές τις δυνητικά απωθητικές δυνάμεις και να ενωθούν.
Η αγάπη είναι η δύναμη της ενότητας που θα διευκολύνει την ήδη υπάρχουσα μέσα μας πνευματική ενότητα και αρμονία να εκδηλωθεί σε νοητικό, συναισθηματικό, σωματικό, οικογενειακό, κοινωνικό, οικονομικό, πολιτικό και παγκόσμιο επίπεδο. Βαδίζουμε προς την ενότητα (ακόμη κι αν μερικές φορές φαίνεται το αντίθετο) και οι κινητήριες δυνάμεις είναι η αγάπη και η γνώση.
Γι’ αυτό η αγάπη είναι η μέγιστη, η ύψιστη ανθρώπινη αρετή και χρειάζεται να της δοθεί προτεραιότητα σε σχέση με τις άλλες ανάγκες και έγνοιες μας. Μόνο μ’ αυτόν τον τρόπο θα αποκτήσουμε ειρήνη, ευτυχία και ευημερία στη Γη.
Αγάπη αντί για ανάγκη
Η δύναμη της έλξης που ονομάζουμε αγάπη εκφράζεται σε πολλά επίπεδα και με αναρίθμητους τρόπους. Το βασικότερο επίπεδο είναι αυτό της ανάγκης. Συχνά χρησιμοποιούμε τη λέξη αγάπη, ενώ στην πραγματικότητα εννοούμε «ανάγκη». Λέμε «σ’ αγαπώ», αλλά, αν το αναλύσουμε βαθύτερα, διακρίνουμε ότι αυτό που λέμε στην πραγματικότητα είναι «σε χρειάζομαι». Αυτό είναι το βασικό μήνυμα των περισσότερων ερωτικών τραγουδιών. Θρηνούν με λύπη, πόνο, αγωνία και φωνάζουν «με άφησες, δεν μπορώ να ζήσω χωρίς εσένα, σε χρειάζομαι».
Αυτό δεν είναι αγάπη. Είναι ανάγκη, προσκόλληση και εθισμός. Αν ήταν αγάπη και ο άλλος ήταν πιο ευτυχισμένος αφήνοντας μας ή με κάποιον άλλον, θα χαιρόμασταν και δεν θα νιώθαμε λύπη για τον εαυτό μας. Το να αγαπάς σημαίνει να θέλεις ο άλλος να είναι ευτυχισμένος, υγιής και επιτυχημένος με κάθε τρόπο. Η αγάπη δεν προκαλεί τον πόνο που νιώθουμε, όταν κάποιος μας αφήνει ή μας απορρίπτει. Ο πόνος γεννιέται επειδή στηριζόμαστε στον άλλον για ασφάλεια, απόλαυση ή επιβεβαίωση. Η αγάπη δημιουργεί ευτυχία. Οι ανάγκες και οι προσκολλήσεις δημιουργούν φόβο, πόνο και ταλαιπωρία.
Η αγάπη μας είναι ανάμικτη με σημαντική ποσότητα ανάγκης. Η αγάπη θέλει να δίνει. Η ανάγκη θέλει να παίρνει. Μερικές φορές αυτό που ζητάμε να πάρουμε είναι πολύ λεπτό και απαιτεί βαθιά εσωτερική έρευνα. Όποτε νιώθουμε πόνο σε μια σχέση μας, είναι επειδή κινδυνεύουν να μην ικανοποιηθούν οι ανάγκες μας. Και όταν δεν ικανοποιούνται, η «αγάπη» μας μετατρέπεται σε πόνο, απογοήτευση, φόβο, μοναξιά, κατωτερότητα ή πίκρα και μερικές φορές σε θυμό, μίσος, οργή και επιθυμία για εκδίκηση.
Πώς μπορεί η αγάπη να μετατραπεί σε όλα αυτά τα αρνητικά συναισθήματα; Δεν μπορεί. Η απλή αλήθεια είναι ότι ένα τέτοιο συναίσθημα δεν ήταν ποτέ από την αρχή αγνή αγάπη. Ήταν μια «έλξη» βασισμένη σε κάποιο βαθμό στην ανάγκη.
Σημείωση: Αυτό δεν σημαίνει ότι θα απορρίψουμε τον εαυτό μας επειδή σπάνια αγαπάμε πραγματικά αγνά. Δεν θα μπορούσαμε, καθώς δεν είμαστε ακόμη φωτισμένα πνευματικά όντα; Θα ήταν σαν να απορρίπτουμε τον εαυτό μας που δεν έχουμε πανεπιστημιακό δίπλωμα, όταν ακόμη φοιτούμε στο δημοτικό. Είναι φυσικό να μην μπορούμε να αγαπάμε χωρίς όρους. Αυτό είναι το στάδιο εξέλιξής μας. Και είναι εξίσου φυσικό να εξελιχθούμε σε μια αγνότερη μορφή αγάπης.
Απελευθερώνοντας την αγάπη μας από την ανάγκη
Το πρώτο βήμα για το άνοιγμα της καρδιάς μας στην πραγματική αγάπη είναι να αποδεχθούμε και να αγαπήσουμε τον εαυτό μας όπως ακριβώς είμαστε με όλες τις αδυναμίες και τα λάθη μας. Μόνο τότε μπορούμε να προχωρήσουμε αποτελεσματικά.
Το δεύτερο βήμα είναι να αρχίσουμε να παρατηρούμε τα συναισθήματά μας που προκύπτουν από την αλληλεπίδρασή μας με τους άλλους. Με την αντικειμενική αυτοπαρατήρηση, μπορούμε να καθορίσουμε σε ποιες καταστάσεις αγαπάμε χωρίς όρους και σε ποιες νιώθουμε προσκολλημένοι και «αγαπάμε» κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες. Ακολουθούν κάποια παραδείγματα που θα βοηθήσουν.
Στάδιο 1. Ανάγκη γι’ αυτούς που μας κάνουν να νιώθουμε ασφάλεια
Στρεφόμαστε στους άλλους για ασφάλεια. Στρεφόμαστε στους γονείς, συντρόφους, συγγενείς, παιδιά, εργοδότες, φίλους, πνευματικούς δασκάλους και άλλους.
Αγαπάμε αυτούς τους ανθρώπους, αλλά συχνά αυτή η αγάπη βασίζεται στο γεγονός ότι μας προσφέρουν μια αίσθηση ασφάλειας. Αν αρχίσουν να συμπεριφέρονται με τρόπους που αναιρούν την αίσθηση ασφάλειάς μας, αν αποφασίσουν να μας αφήσουν για κάποιον άλλον, θα συνεχίσουμε να τους αγαπάμε; Αν ο εργοδότης μας μάς απολύσει, θα συνεχίσουμε να τον αγαπάμε; Αν οι γονείς μας μάς πετάξουν στο δρόμο, θα συνεχίσουμε να τους αγαπάμε; Ή η αγάπη μας είναι σφιχτοπλεγμένη με την ανάγκη μας για ασφάλεια;
Εάν, σαν γονείς, ονειρευόμαστε για τα παιδιά μας να γίνουν ευκατάστατοι και κοινωνικά αποδεκτοί επαγγελματίες, θα τα αγαπάμε το ίδιο αν γίνουν γυρολόγοι, ζητιάνοι ή αναρχικοί; Μερικοί γονείς θα μπορέσουν να το κάνουν. Άλλοι όχι.
Το βασικό ερώτημα είναι αν τα αισθήματα αγάπης μας είναι σταθερά και συνεπή ανεξάρτητα από την αλλαγή συμπεριφοράς αυτών που «αγαπάμε». Σε κάθε περίπτωση που αντιλαμβανόμαστε την καρδιά μας να κλείνει, μπορούμε να ψάξουμε να βρούμε το τι φοβόμαστε. Τι θα μπορούσαμε να χάσουμε;
Μόνον όταν έχουμε επιτύχει απόλυτη εσωτερική ασφάλεια, ίσως βασισμένη σε μια εσώτερη πνευματική αφύπνιση ή πίστη, θα μπορέσουμε να αγαπήσουμε χωρίς προσκολλήσεις ασφάλειας. Μόνον όταν γνωρίζουμε ότι μπορούμε να ζήσουμε χωρίς τους άλλους, μπορούμε να τους αγαπάμε πραγματικά σταθερά.
Η κοινωνία έχει δημιουργήσει απόλυτη σύγχυση μέσα μας γι’ αυτό το θέμα. Πιστεύουμε ότι, αν αγαπάμε τους άλλους, πρέπει να εξαρτιόμαστε ολοκληρωτικά από αυτούς και να φοβόμαστε ότι θα γκρεμιστεί ο κόσμος μας αν κάτι τους συμβεί. Αυτό είναι ανασφάλεια. Αυτό είναι έλλειψη πίστης στον εαυτό μας και στο Θεό. Είναι έλλειψη πίστης στην πνευματική μας φύση και στην ικανότητά μας να προχωράμε στη ζωή. Δεν έχει να κάνει τίποτα με την αγάπη.
Ίσως γι’ αυτόν το λόγο ο Απόστολος Ιωάννης έγραψε, «Όπου υπάρχει τέλεια αγάπη, δεν μπορεί να υπάρχει φόβος».
Στάδιο 2. Ανάγκη για απόλαυση
Ας παρατηρήσουμε πώς ο εθισμός μας στην απόλαυση μπορεί να περιορίσει το βίωμα της αγάπης. Δημιουργούμε σχέσεις που μας δίνουν απόλαυση και επιβεβαίωση όσο και ασφάλεια. Μπορεί να στηριζόμαστε στον άλλον για χρήματα, ταξίδια, ρουχισμό, σεξ, ενθάρρυνση, φιλοφρονήσεις, χιούμορ, εύγευστες τροφές, καθαρό σπίτι, ανέσεις ή ακόμη και για την ομορφιά του. Όμως, όταν ο άλλος σταματήσει να μας τα δίνει ή αποφασίσει να τα δώσει σε κάποιον άλλον, ή να τα μοιράσει ανάμεσα σε μας και σε κάποιον άλλον, συνεχίζουμε να τον αγαπάμε ή νιώθουμε πληγωμένοι, εξαπατημένοι και καταβεβλημένοι από συναισθήματα αδικίας, θυμού και ίσως εκδίκησης; Ο όρος εδώ είναι ότι «Σ’ αγαπώ επειδή μου δίνεις απόλαυση, ευτυχία, ικανοποίηση. Αν σταματήσεις, τα αισθήματά μου αλλάζουν». Αυτό είναι αγάπη υπό όρους.
Στάδιο 3. Η Ανάγκη επιβεβαίωσης
Μπορούμε επίσης να στηριζόμαστε σε κάποιον για επιβεβαίωση. Αυτό μπορεί να πάρει πολλές μορφές. Μια μορφή είναι, «Άκουσε με και κάνε αυτό που σου λέω. Μπορώ να σε ελέγξω. Αυτό με κάνει να νιώθω δυνατός και άξιος. Αν, όμως, σταματήσεις να κάνεις ό,τι σου λέω, θα πάψω να αισθάνομαι αγάπη και ενότητα μαζί σου.» Αυτό το πρόβλημα αναπτύσσεται συχνά ανάμεσα σε παιδιά και γονείς, όταν ένα παιδί φθάνει στην εφηβεία. Επίσης ανάμεσα σε συζύγους. Σε πολλές χώρες η σύζυγος καταπιέζεται και ο σύζυγος νιώθει δύναμη και επιβεβαίωση. Αν, όμως, η γυναίκα αρχίσει να σκέφτεται και να ενεργεί από μόνη της, αυτός αρχίζει να πανικοβάλλεται, να θυμώνει και μερικές φορές να γίνεται επιθετικός. Οι ρόλοι αυτοί μπορεί να είναι και αντίστροφοι και να είναι η γυναίκα που ελέγχει και νιώθει επιβεβαίωση.
Επίσης νιώθουμε επιβεβαίωση όταν κάποιος μας χρειάζεται, όταν κάποιος εξαρτάται από μας. Αυτό μπορεί να συμβαίνει ανάμεσα σε γονείς και παιδιά, δασκάλους και μαθητές, φίλους, ή ακόμη ανάμεσα στο «σωτήρα» και «σ’ αυτόν που έχει ανάγκη». Σ’ αυτές τις περιπτώσεις, αυτός που τον έχουν ανάγκη αισθάνεται ότι έχει αξία ή ίσως και ανωτερότητα. Αυτή είναι η μία πλευρά της συνεξάρτησης. Μπορεί ακόμη να βρούμε νόημα στη ζωή μας επειδή κάποιος μας χρειάζεται, στηρίζεται σε μας. Αν, όμως, ο άλλος δεν θέλει πια να είναι το παιδί, ο μαθητής, αυτός που έχει ανάγκη, νιώθουμε γι’ αυτόν την ίδια έλξη και αγάπη; Αν όχι, τότε η αγάπη μας είναι ανάμικτη με την ανάγκη να μας χρειάζονται. Χρειαζόμαστε να δίνουμε, να προσφέρουμε και να θυσιαζόμαστε, για να νιώθουμε χρήσιμοι, να έχουμε αξία ή να ενισχύουμε την εικόνα του εαυτού μας. Αν συμβαίνει αυτό, τότε όλα όσα προσφέρουμε σ’ αυτήν την περίπτωση, όλες μας οι θυσίες είναι στην πραγματικότητα για τον εαυτό μας και όχι για τους άλλους.
Αυτό δεν αποκλείει το γεγονός ότι μπορεί πράγματι να μας χρειάζονται, ή ότι μπορεί να έχουμε αλτρουιστική αγάπη μαζί με την ανάγκη μας να μας χρειάζονται. Συχνά έχουμε δύο και τρία κίνητρα συγχρόνως.
Μια τρίτη άποψη αυτής της έλξης για επιβεβαίωση είναι η περίπτωση που «αγαπάμε» αυτούς που μας δικαιώνουν, είτε λεκτικά, λέγοντας μας ότι έχουμε δίκιο είτε απλά ανήκοντας στην ίδια κοινωνική, πολιτική, θρησκευτική, πνευματική ομάδα και πιστεύοντας στο ίδιο σύστημα αξιών. «Σ’ αγαπώ γιατί συμφωνείς μαζί μου, γιατί είσαι σαν κι εμένα, γιατί με επιβεβαιώνεις.» Κι αν αλλάξουν πεποιθήσεις και προσηλυτιστούν σε άλλο πολιτικό κόμμα, σε άλλη θρησκεία ή πνευματική ομάδα, θα νιώθουμε το ίδιο πλησίασμα και την ίδια «αγάπη»; Ίσως ναι, ίσως όχι.
Μια τέταρτη άποψη της ανάγκης για επιβεβαίωση ονομάζεται «έρωτας». Σ’ αυτήν την περίπτωση υπάρχει αμοιβαίο (καμιά φορά μόνο από τη μια μεριά) πάθος σε σωματικό, συναισθηματικό και μερικές φορές νοητικό επίπεδο. Αυτή είναι μια ειδική έλξη ανάμεσα σε δύο πρόσωπα, που διεγείρουν θετικά και φέρνουν χαρά και ικανοποίηση ο ένας στον άλλον. Αυτή η θετική διέγερση έχει συνήθως να κάνει με την ανάγκη για ασφάλεια, απόλαυση και επιβεβαίωση.
Αυτή η ένταση συναισθημάτων σπάνια κρατάει περισσότερο από λίγα χρόνια. Το ζευγάρι έχει τότε τη δυνατότητα να μετατρέψει τον έρωτα σε μια σταθερή μορφή αγάπης χωρίς όρους, ή να αντιμετωπίσει τον πόνο της σύγκρουσης ή το χωρισμό. Αργά ή γρήγορα, θα βρεθούμε αντιμέτωποι με τις διάφορες αρνητικές πλευρές του άλλου και, αν δεν μπορούμε να τον αγαπάμε όπως είναι, η σχέση διαλύεται.
Μέχρι να μπορέσουμε να αγαπάμε χωρίς όρους, θα είμαστε δυστυχισμένοι, ανασφαλείς και συχνά σε σύγκρουση με τους ανθρώπους γύρω μας. Και θα μπορέσουμε να αγαπήσουμε χωρίς όρους όταν θα είμαστε αρκετά ώριμοι ώστε να βιώνουμε εσωτερική ασφάλεια, εσωτερική ικανοποίηση, εσωτερική ελευθερία και μια σταθερή συναίσθηση της αξίας μας. Με άλλα λόγια, μπορούμε να αγαπάμε αγνά μόνον αυτούς που δεν χρειαζόμαστε. Όταν χρειαζόμαστε τους άλλους, δεν μπορούμε να τους αγαπάμε χωρίς όρους. Αυτό, στην αρχή, μπορεί να είναι δύσκολο να το κατανοήσουμε, αλλά βαθιά σκέψη και παρατήρηση θα αποδείξουν την αλήθεια του. Η ικανότητα να αγαπάμε χωρίς όρους είναι βασική προϋπόθεση για πνευματική ανάπτυξη και για ευτυχισμένη ζωή.
Στάδιο 4. Αλτρουιστική αγάπη για ένα συγκεκριμένο πρόσωπο
Το επόμενο βήμα στην εξέλιξη της αγάπης είναι να μπορούμε να αγαπάμε τους άλλους ανεξάρτητα από τη συμπεριφορά τους. Για τους περισσότερους από μας το κοντινότερο σ’ αυτήν την αγάπη το έχουμε βιώσει στην αγάπη για τα παιδιά μας. Υπάρχουν γονείς που έχουν εντελώς αλτρουιστική αγάπη για τα παιδιά τους. Διατηρούν σταθερή αγάπη για το «δικό τους παιδί», ακόμη κι όταν το παιδί αποφασίζει να ζήσει με έναν τρόπο ζωής εντελώς διαφορετικό από αυτόν που έχουν προγραμματίσει οι γονείς του, ακόμη κι όταν το παιδί απορρίπτει και κακομεταχειρίζεται τους γονείς, ακόμη κι όταν το παιδί γίνεται ένας επικίνδυνος εγκληματίας.
Αυτή η αγάπη δεν είναι οικουμενική ούτε απόλυτα χωρίς όρους, γιατί υπάρχει ένας όρος, το να είναι ο άλλος το «δικό μου παιδί» και όχι κάποιου άλλου. Μπορεί να βιώσουμε αυτό το είδος αλτρουιστικής αγάπης για κάποιο συγκεκριμένο ον, όταν αυτό το ον είναι «δικός μας μαθητής» ή βρίσκεται κάτω από τη «δική μας φροντίδα και ευθύνη». Αυτό το είδος αγάπης έχει να κάνει με το ρόλο του προστάτη ή με τη αίσθηση ευθύνης για κάποιον. Μας κάνει ικανούς να δεχτούμε κάθε συμπεριφορά από τον άλλον και να συνεχίσουμε να τον αποδεχόμαστε και να τον αγαπάμε με κατανόηση και συμπόνια.
Σε κάποιες σπάνιες περιπτώσεις, μπορεί να αισθανθούμε τέτοια αγάπη για άτομα που ανήκουν στην ίδια ομάδα π.χ. εθνικότητα, θρησκεία ή κοινωνική τάξη. Τότε, δεν κερδίζουμε κάτι απτό από αυτά τα άτομα. Δεν τους ζητάμε τίποτα. Η αγάπη μας δεν εξαρτάται από το αν έχουν ορισμένο τύπο συμπεριφοράς ούτε ακόμη από την ανταπόδοση της αγάπης μας. Η αγάπη μας είναι πιο αλτρουιστική, αλλά καθορισμένη και όχι οικουμενική.
Στάδιο 5. Οικουμενική αλτρουιστική αγάπη
Το επόμενο στάδιο είναι να διευρύνουμε το συναίσθημα της αγάπης χωρίς όρους και της αποδοχής σε ακόμη περισσότερους ανθρώπους και τελικά σε όλα τα όντα, μαζί με τα ζώα, τα φυτά και τα έντομα. Όσοι βιώνουν αυτήν την οικουμενική αγάπη συχνά επιλέγουν επάγγελμα ή τρόπο ζωής που τους επιτρέπει να υπηρετούν το σύνολο. Μπορεί να μπουν σε ομάδες υπηρεσίας, όπως ειρηνευτικά σώματα, Γιατρούς του Κόσμου ή άλλους εθελοντικούς οργανισμούς υπηρεσίας. Νιώθουν την ανάγκη να εκφράσουν αυτήν την αγάπη με ενέργειες που βελτιώνουν την ποιότητα ζωής των ανθρώπων γύρω τους, ιδιαίτερα αυτών που υποφέρουν, είναι μόνοι ή δυστυχισμένοι.
Τα ενδιαφέροντά τους επεκτείνονται πέρα από τα όρια του εαυτού τους και της οικογένειάς τους. Αρχίζουν να συνειδητοποιούν ότι όλα τα όντα είναι αδέλφια τους μέσα σε μία πνευματική οικογένεια που περιλαμβάνει ολόκληρη την ανθρωπότητα. Καθώς αυξάνει η επίγνωσή τους, αντιλαμβάνονται ακόμη και τα ζώα, τα φυτά και τα έντομα σαν μέλη της «οικογένειάς τους». Θέλουν να εκφράσουν αυτήν την αγάπη με πράξεις υπηρεσίας, φροντίδας και αφοσίωσης.
Αυτή η αγάπη, όμως, καθορίζεται ακόμη από τη μορφή. Εστιαζόμαστε στη μορφή αυτών των όντων και έτσι νιώθουμε λύπη όταν αυτά υποφέρουν ή είναι δυστυχισμένα.
Αντιλαμβανόμαστε τη μορφή σαν πραγματικότητα. Νιώθουμε αγάπη και αποδοχή γι’ αυτό το άτομο, αλλά ακόμη ζούμε μέσα στην ψευδαίσθηση ότι αυτή η μορφή είναι η πραγματικότητα. Ξεχνάμε ότι πίσω από τη μορφή υπάρχει μια αθάνατη μακάρια συνειδητότητα, που προβάλλεται προσωρινά πάνω στη μορφή στο επίπεδο του πλανήτη γη. Η οικουμενική συνειδητότητα ποτέ δεν πονά, δεν υποφέρει, δεν είναι ποτέ δυστυχισμένη και δεν μπορεί ποτέ να πεθάνει. Αυτή είναι η ύψιστη πραγματικότητα του όντος ή των όντων που αγαπάμε.
Στάδιο 6. Πνευματική οικουμενική αγάπη
Το επόμενο στάδιο είναι η ανάπτυξη της πνευματικής οικουμενικής αγάπης, όπου προστίθενται τώρα στην αγάπη μας σοφία ή πνευματική διάκριση. Τώρα βλέπουμε όλες τις μορφές σαν διαφορετικές εκδηλώσεις της μιας αναλλοίωτης, μακάριας, θεϊκής συνειδητότητας.
Αν και συνεχίζουμε να βοηθάμε και να υπηρετούμε όπου μπορούμε, δεν νιώθουμε δυστυχία για τον πόνο, την ταλαιπωρία ή τη δυστυχία τους. Συνειδητοποιούμε ότι το αληθινό ον πίσω από τη μορφή έχει επιλέξει να περάσει μέσα απ’ αυτήν την εμπειρία, επειδή είναι ακριβώς το επόμενο ερέθισμα που χρειάζεται για τη διαδικασία της πνευματικής του εξέλιξης. Συνειδητοποιούμε τώρα ότι όλοι περνάμε μέσα από τις συγκεκριμένες εμπειρίες, ευχάριστες και δυσάρεστες, τις οποίες έχουμε ανάγκη για να αφυπνιστούμε από το όνειρο αυτής της απατηλής υλικής πραγματικότητας.
Παρόλο που δεν επηρεαζόμαστε από τον πόνο που βλέπουμε, αφοσιωνόμαστε ακόμη περισσότερο στην εξάλειψή του. Και αγαπάμε και αποδεχόμαστε όλα τα όντα όπως είναι, ενώ κατευθύνουμε τις ενέργειές μας προς τη διευκόλυνση της διαδικασίας της αμοιβαίας πνευματικής μας αναδίπλωσης. Ο καθένας μας κινείται στο δικό του μοναδικό δρόμο.
Στο παρελθόν, μπορεί να προσπαθούσαμε να λύσουμε τα προβλήματα των ανθρώπων. Τώρα συνειδητοποιούμε ότι η πιο αποτελεσματική μορφή βοήθειας που μπορούμε να προσφέρουμε είναι η αγάπη χωρίς όρους και η γνώση της αληθινής φύσης μας.
Αντιλαμβανόμαστε τώρα ότι η βασική λύση των οικονομικών, πολιτικών και κοινωνικών προβλημάτων του κόσμου είναι η γνώση των πνευματικών αληθειών, που αφορούν στην πνευματική μας φύση και στην ενυπάρχουσα ενότητα όλων των όντων.
Βιώνουμε αυτήν τη «σοφή στοργή» και τη «στοργική σοφία» από τους μεγαλύτερους πνευματικούς δασκάλους. Πολλές φορές είναι δύσκολο να κατανοήσουμε την αγάπη και τη φροντίδα τους, που κάποιες φορές μοιάζει για τον αρχάριο σαν αδιαφορία, ιδιαίτερα όταν περνάμε δοκιμασίες και προσδοκούμε τη συμπάθεια και τις συναισθηματικές αντιδράσεις τους. Είναι δύσκολο να αντιληφθούμε ότι είναι μερικές φορές πιο στοργικό να αφήσουμε κάποιον να υποφέρει λίγο περισσότερο, ώστε να βρει μόνος του τη λύση και να γίνει πιο δυνατός και απελευθερωμένος από την άγνοια. Εντούτοις, μόνο ένα συνειδητοποιημένο ον μπορεί να γνωρίζει πότε «να μη βοηθήσει» εξωτερικά επειδή αυτό θα ήταν η πιο στοργική πράξη για το συγκεκριμένο άτομο.
Θα ήταν καλό πολλοί γονείς να μάθουν αυτή τη μορφή της διάκρισης. Θα βοηθούσαν πολύ περισσότερο τα παιδιά τους, αν έπαυαν να τους λύνουν τα προβλήματά τους κάθε φορά που έχουν δυσκολίες. Όμως, δεν θα έπρεπε κανείς να παρερμηνεύσει ότι αυτό το κείμενο προτείνει να μην βοηθάμε όσους έχουν ανάγκη. Πρέπει να βοηθάμε, αλλά πρέπει επίσης να αναρωτιόμαστε ποια θα ήταν η πιο κατάλληλη βοήθεια σε κάθε περίπτωση.
Το μεγαλύτερο δώρο, η πιο πολύτιμη βοήθεια που μπορούμε να δώσουμε στους αγαπημένους μας είναι να τους βοηθήσουμε να έρθουν σε επαφή με τη δύναμη και τη σοφία που υπάρχουν μέσα τους. Αυτό, κάποιες φορές, σημαίνει να βοηθάμε και, άλλες φορές, σημαίνει να τους αφήνουμε να αγωνίζονται μόνοι τους ενώ εμείς προσευχόμαστε γι’ αυτούς και τους στέλνουμε φως.
Για ένα πνευματικά αφυπνισμένο ον το να βλέπει κάποιον να κλαίει για κάποιο δυσάρεστο γεγονός στη ζωή του ή να φοβάται για το μέλλον είναι σαν να παρατηρούμε ένα μικρό παιδί να κλαίει για το παιχνίδι του που έσπασε ή να εκφράζει φόβους για το «μπαμπούλα». Συμπονούμε το παιδί, το αγαπάμε και θέλουμε να το βοηθήσουμε, αλλά δεν μπορούμε να ανησυχούμε πραγματικά.
Αυτοί που βιώνουν αυτό το επίπεδο αγάπης, μερικές φορές, δεν παρουσιάζουν τη συναισθηματική εικόνα που άλλοι μπορεί να έχουν συνηθίσει να ερμηνεύουν σαν ένδειξη αγάπης. Όμως, καθώς εξελισσόμαστε πνευματικά, αρχίζουμε να κατανοούμε ότι πραγματική αγάπη είναι η αγάπη για την ψυχή του άλλου, που προσπαθεί να απελευθερωθεί από την άγνοια και την ψευδαίσθηση της αδυναμίας και του φόβου.
Αυτά τα πνευματικά αφυπνισμένα όντα προσφέρουν βοήθεια σε άλλα επίπεδα μέσα από θετική σκέψη, προσευχή ή και άμεση επαφή σε αστρικό επίπεδο, συνήθως στα όνειρα. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η βοήθεια δίνεται χωρίς να υπονομεύει την αυτοπεποίθηση του άλλου.
Στάδιο 7. Θεϊκή αγάπη – αγαπώντας τον ωκεανό
Η αγνή αγάπη είναι οικουμενική. Μπορεί να εκφραστεί προς ένα συγκεκριμένο ον, αλλά δεν μπορεί να περιοριστεί σ’ αυτό το ον ή σε μια ομάδα όντων. Αν γίνει αυτό, τότε είναι αγάπη υπό όρους. Κάθε άτομο είναι ένα από τα αναρίθμητα κύματα του ωκεανού της συνειδητότητας. Ο ωκεανός είναι ο Θεός, η Οικουμενική Συνειδητότητα, που προσωρινά παίρνει τη μορφή αυτών των συγκεκριμένων κυμάτων και μετά εξαφανίζεται και πάλι μέσα στο άμορφο του ωκεανού, πριν ξαναεμφανιστεί με μορφή δισεκατομμυρίων άλλων κυμάτων. Όλα τα κύματα είναι εκφράσεις του ενός ωκεανού. Όλα τα όντα είναι εκφράσεις της μιας θεϊκής συνειδητότητας.
Όταν απομονώνουμε ένα συγκεκριμένο κύμα από τον ωκεανό των όντων και περιορίζουμε την αγάπη μας σ’ αυτό, στην ουσία αγαπάμε μια ψευδαίσθηση. Αυτό το άτομο που αγαπάμε είναι μια προσωρινή εκδήλωση του ενός Οικουμενικού Όντος, που εκδηλώνεται συγχρόνως και σαν όλα τα άλλα όντα. Αυτή η μορφή, στην οποία εστιαζόμαστε, είναι μια προσωρινή σωματική, συναισθηματική, νοητική εκδήλωση που θα διαλυθεί μέσα στον ωκεανό.
Όταν αγαπάμε το νερό μέσα στο κύμα, δηλαδή την πνευματική ουσία του, το πνεύμα μέσα του, τότε αρχίζουμε να αγαπάμε όλα τα κύματα. Το ίδιο νερό βρίσκεται μέσα σε όλα τα κύματα. Η ίδια πνευματική ουσία βρίσκεται μέσα σε όλα τα όντα.
Σ’ αυτήν την περίπτωση αγαπάμε την πνευματική ουσία μέσα στους άλλους και όχι μόνο τη μορφή τους ή τα συγκεκριμένα οφέλη που παίρνουμε απ’ αυτούς. Αγαπάμε το πνεύμα μέσα τους. Τώρα η αγάπη μας γίνεται και χωρίς όρους και οικουμενική. Είναι χωρίς όρους, επειδή δεν εξαρτάται από το τι κάνουν ή δεν κάνουν οι άλλοι. Είναι οικουμενική, επειδή αγαπάμε όλο και περισσότερους ανθρώπους, ανεξάρτητα από την εμφάνιση, το χαρακτήρα και άλλους επιφανειακούς παράγοντες. Αγαπάμε το πνεύμα μέσα τους. Εμείς, σαν πνεύμα, είμαστε ένα με το πνεύμα, που βρίσκεται μέσα τους.
Η αγάπη είναι σαν το χρυσάφι που βγαίνει από τη γη. Είναι ανάμικτο με άλλα μέταλλα (συναισθηματικές ανάγκες). Δουλειά μας είναι να καθαρίσουμε το χρυσάφι με την προσπάθειά μας να αγαπάμε χωρίς όρους σε όλες μας τις σχέσεις, ό,τι κι αν κάνει ή δεν κάνει ο άλλος. Μόνον τότε θα είμαστε αληθινά ευτυχισμένοι.