ΠΟΥΛΩΝΤΑΣ ΝΕΡΟ ΔΙΠΛΑ ΣΤΟ ΠΟΤΑΜΙ

Της ιέρειας του Ζεν Τζίγιου Κέννεττ

ΜΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΣΤΕΦΑΝΟ ΤΣΑΚΑΛΙΑΝ

Ένα εγχειρίδιο για την Ζεν εκπαίδευση από την ιέρεια του Ζεν Τζίγιου Κέννεττ, όπου εκφράζει τις κύριες διδασκαλίες του Ζεν – μια συντόμευση της λέξης Ζαζέν – που στα γιαπωνέζικα σημαίνει διαλογισμός.

Στο πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζεται η ιστορία του Βούδα από την σκοπιά του Ζεν.

Το δεύτερο κεφάλαιο εκφράζει πρωταρχικές, βασικές αρχές απαραίτητες για το Ζεν. Δηλαδή, η άρνηση της ιδέας μιας αθάνατης ψυχής, ή του αιώνιου Εγώ. Η έννοια του κάρμα, δηλαδή ο νόμος αιτίας και αποτελέσματος, δράσης και αντίδρασης που αφορούν το ηθικό πεδίο. Η ιδέα της επαναγέννησης, όπου το παλιό κάρμα καθορίζει την τωρινή γέννηση και το τωρινό κάρμα, σε συνδυασμό με το παλιό κάρμα καθορίζει την μελλοντική γέννηση.

Οι τέσσερεις υψηλότερες αλήθειες:

Η πρώτη απ’ αυτές τις αλήθειες είναι η ύπαρξη των βασάνων. Η γέννηση η παρακμή, ο θάνατος, η θλίψη, ο θρήνος, ο πόνος, η λύπη, η απελπισία, το να μην έχεις ότι θες και η ίδια η ύπαρξη, όπως ο κόσμος την καταλαβαίνει, όλα αυτά είναι βάσανα.

Η δεύτερη αλήθεια είναι η αρχική αιτία των βασάνων, είναι η επιθυμία αυτή που μπορεί να είναι τρίπτυχη: αισθησιακή, πνευματική ή υλιστική.

Η τρίτη αλήθεια είναι η εξάλειψη των βασάνων, καθιστώντας την Νιρβάνα εφικτή σ’ αυτή τη ζωή, που είναι ο έλεγχος της απληστίας, του μίσους και της αυταπάτης.

Η τέταρτη αλήθεια είναι το Οκτάπτυχο Μονοπάτι που οδηγεί στην εξάλειψη των βασάνων. Εφ’ όσον οι περισσότεροι άνθρωποι βρίσκονται σε μια από τις δυο ακραίες καταστάσεις, δηλαδή της αισθησιακής απόλαυσης ή της ασκητικής αποχής, υπάρχουν τα βάσανα. Ο Βούδας απέφυγε και τις δυο ακραίες καταστάσεις και βρήκε αντί αυτών τον μεσαίο δρόμο που οδηγεί στην πραγματική γαλήνη του νου, που ονομάζεται Νιρβάνα. Τα 8 βήματα που οδηγούν σ’ αυτήν είναι:

1.Η σωστή κατανόηση

2.Η σωστή σκέψη

3. Η σωστή ομιλία

4. Η σωστή δράση

5. Η σωστή επιβίωση

6.Η σωστή προσπάθεια

7.Η σωστή κλίση του νου και

8.Η σωστή συγκέντρωση.

Μια άλλη βασική αρχή είναι η παροδικότητα, δηλαδή ότι όλα αλλάζουν, όλες οι μορφές ζωής γερνάνε, παρακμάζουν, βρίσκονται σε συνεχή αλλαγή.

Οι προαναφερόμενες αρχές αποτελούν την βασική διδασκαλία της Θεραβάτα, η αρχική μορφή του Βουδισμού και επαρκούν για την μελέτη του Ζεν.

Το τρίτο κεφάλαιο διαπραγματεύεται την ανάπτυξη του Ζεν από την βασική διδασκαλία της Θεραβάντα, κυρίως με μια ιστορική προσέγγιση.

Το τέταρτο κεφάλαιο αναφέρεται στην αναγκαιότητα του Ζαζέν ή της άσκησης του διαλογισμού. Πολύ λεπτομερείς οδηγίες δίνονται για τον διαλογισμό για να επιτευχθούν οι τρεις  αρετές του Βούδα, δηλαδή η συμπόνια, η αγάπη και η σοφία.

Τα τρία επόμενα κεφάλαια επεξεργάζονται αυτό το θέμα.

Το όγδοο κεφάλαιο ρωτάει: «Τι είναι τα κοάν;». Κάποιες ερωτήσεις που κάνουν τον νου να σταματάει τις συνηθισμένες διαδικασίες της σκέψης και έτσι να τον υπερβούν. Ένα παράδειγμα ενός κοάν είναι: ποιος είναι ο ήχος του χειροκροτήματος του ενός χεριού;

Το ένατο κεφάλαιο αναφέρεται στην χειροτόνηση των Ζεν ιερέων. Αξίζει να αναφέρουμε εδώ τον όρκο του μποντισάτβα που δίνουν οι υποψήφιοι:

«Όσες αμέτρητες και αν είναι οι υπάρξεις, ορκίζομαι να τις σώσω όλες. Όσο δύσκολες κι αν είναι οι διδασκαλίες ορκίζομαι να τις κατέχω. Ορκίζομαι να εξαγνίσω την καρδιά μου».

Το υπόλοιπο βιβλίο είναι μια μετάφραση της αυθεντικής Ζεν διδασκαλίας δοσμένης από τους μεγάλους δασκάλους. Βασικά αναφέρεται σε κανόνες και κανονισμούς της συμπεριφοράς των μαθητευόμενων για την ιεροσύνη.

Αξίζει εδώ να αναφέρουμε τις τρεις αγνές παροτρύνσεις:

1.Σταμάτα να κάνεις κακό

2.Κάνε νόμο το καλό

3.Κάνε καλό στους άλλους

Και τις δέκα μεγάλες παροτρύνσεις:

1.Μη σκοτώνεις

2.Μη κλέβεις

3. Μην εποφθαλμιάς

4. Μη λες αυτό που δεν αληθεύει

5.Μην πουλάς το κρασί της απάτης

6.Μη μιλάς εναντίων άλλων

7.Μην υπερηφανεύεσαι για τον εαυτό σου και μην υποτιμάς τους άλλους.

8. Μη τσιγκουνεύεσαι  στο να δίνεις είτε αυτό είναι Ντάρμα, είτε είναι πλούτος.

9. Μη θυμώνεις.

10. Μη σπιλώνεις τους τρεις θησαυρούς, δηλαδή τον  Βούδα, το Ντάρμα και το Σάμγκα  (η συνάθροιση των πιστών του Βούδα).

Υπάρχουν πολλές άλλες ενδιαφέρουσες σελίδες για την ζωή των 15 Ζεν πατριαρχών, αρχίζοντας από τον Βούδα. Επίσης τα μεταφρασμένα κείμενα των  διαφορετικών τελετουργιών, όπως η χειροτόνηση των ιερέων, γάμος, κηδεία, προσευχές για τις διάφορες εκδηλώσεις της ημέρας, όπως για τα γεύματα κ.λ.π.

Τελειώνοντας αυτό το 300σέλιδο μικρό βιβλίο μένεις με το αίσθημα ότι όλες οι θρησκείες βασικά συγκλίνουν σε ένα κοινό στόχο: να πετύχουν  την ελευθερία από την πλάνη των ανθρώπινων βασάνων και με ποιό τρόπο να την αποκτήσουν, δηλαδή εξασκώντας την συμπόνια, την αγάπη και αποκτώντας την σοφία των απελευθερωμένων.