Το Μάθημα 5 επικεντρώνεται στο πώς ο συντονιστής καθοδηγεί τον μαθητή, μέσω κατάλληλων ερωτήσεων, από τη συνειδητοποίηση των συναισθημάτων, των πεποιθήσεων και των προσκολλήσεών του μέχρι τη λήψη αποφάσεων και την εφαρμογή ουσιαστικών αλλαγών στη ζωή του.

Ο συντονιστής βοηθά τον μαθητή να ανακαλύψει τι πραγματικά θέλει να αλλάξει, να αναγνωρίσει τα κίνητρά του, να κατανοήσει τι έχει να κερδίσει από την αλλαγή και τι να χάσει αν παραμείνει στην ίδια κατάσταση. Στη συνέχεια, τον καθοδηγεί να διαμορφώσει ένα συγκεκριμένο και ρεαλιστικό σχέδιο δράσης, να αναγνωρίσει τις αντιστάσεις του και να επιλέξει θετικές εναλλακτικές πεποιθήσεις.

Η διαδικασία ολοκληρώνεται με την αξιολόγηση της προόδου, πάντα με αποδοχή, αγάπη και σεβασμό στην ελευθερία και τις αποφάσεις του μαθητή.

Κεντρικό μήνυμα: Ο συντονιστής δεν δίνει λύσεις ούτε επιβάλλει αλλαγές. Με τις σωστές ερωτήσεις βοηθά τον άνθρωπο να αποκτήσει επίγνωση, κίνητρο και προσωπική ευθύνη για την αλλαγή του.

Αναλυτικα:

Η διαδικασία του συντονιστή

1. Παρατήρηση και αναγνώριση του συναισθηματικού κόσμου
2. Διερεύνηση του ερεθίσματος, των πεποιθήσεων και των προσκολλήσεων
3. Αποφάσεις για την αλλαγή
4. Εύρεση κινήτρων και συνειδητοποίηση κέρδους – κόστους
5. Συγκεκριμενοποίηση ενεργειών και αντιμετώπιση αντιστάσεων
6. Διαμόρφωση θετικής πεποίθησης και εμψυχωτικής ερώτησης
7. Αξιολόγηση και επόμενη συνάντηση

1. Ο ρόλος του συντονιστή

Βασική αρχή

Συντονίζω μόνο τις σωστές ερωτήσεις. Δεν είμαι σωτήρας ούτε δάσκαλος.

• Δεν δίνουμε έτοιμες απαντήσεις στον μαθητή.
• Δεν επιβάλλουμε λύσεις ή αποφάσεις.
• Βοηθάμε τον άνθρωπο να ανακαλύψει μόνος του τι συμβαίνει μέσα του.
• Χρησιμοποιούμε ερωτήσεις για να τον οδηγήσουμε σε βαθύτερη συνειδητοποίηση.
• Όλα γίνονται σε πνεύμα αγάπης, ενότητας και αποδοχής.

2. Παρατήρηση και αναγνώριση του συναισθηματικού κόσμου

Σκοπός: Να ενισχυθεί ο παρατηρητής, δηλαδή η ικανότητα του ατόμου να παρατηρεί πώς λειτουργεί ο συναισθηματικός του κόσμος.

Τι ζητάμε από τον μαθητή:

• Να κρατήσει ημερολόγιο με σημαντικές εμπειρίες.
• Να θυμηθεί γεγονότα του παρελθόντος.
• Να δημιουργήσει δύο λίστες:
  • Α. Τι τον ενοχλεί σήμερα.
  • Β. Τι τον έχει ενοχλήσει στο παρελθόν.
• Να γράψει ένα γράμμα για τη δική του συνειδητοποίηση.
• Να παρακολουθήσει ένα βίντεο ή να κάνει μια τεχνική / εσωτερική άσκηση και να μας περιγράψει την εμπειρία του.

3. Διερεύνηση του ερεθίσματος, των πεποιθήσεων και των προσκολλήσεων

Σκοπός: Να ανακαλύψουμε γιατί μια συγκεκριμένη κατάσταση ή συμπεριφορά προκαλεί τόσο έντονη συναισθηματική αντίδραση.

Ερωτήσεις του συντονιστή:

• Γιατί σε ενοχλεί τόσο πολύ;
• Τι πιστεύεις που σε κάνει να νιώθεις έτσι;
• Γιατί σε στενοχωρεί;
• Γιατί το μυαλό σου ασχολείται τόσο πολύ με αυτό το θέμα;
• Ποια είναι η προσκόλληση που υπάρχει εδώ;
• Υπάρχει κάποιο παιδικό τραύμα που συνδέεται με αυτό;
• Τι μπορεί να είναι το μάθημά σου εδώ;
• Τι πραγματικά θέλεις να γίνει ή να έχεις;
• Γιατί είναι τόσο σημαντικό για σένα;
• Γιατί είναι σημαντικό να το πάρεις από τον συγκεκριμένο άνθρωπο;

Σημαντικές πληροφορίες:

• Εξετάζουμε γιατί δεχόμαστε μια συμπεριφορά από κάποιους ανθρώπους αλλά όχι από άλλους.
• Μπορεί να αποδεχόμαστε για τους άλλους καταστάσεις που δεν αποδεχόμαστε για τον εαυτό μας ή το αντίστροφο.
• Συχνά περιορίζουμε την ευτυχία μας σε μία συγκεκριμένη πηγή: την εμφάνιση, τον σύντροφο, το παιδί, το σπίτι ή την αποδοχή ενός συγκεκριμένου ανθρώπου.
• Μπορεί να έχουμε αποδοχή από πολλούς ανθρώπους, αλλά να παραμένουμε προσκολλημένοι στην ανάγκη να πάρουμε αποδοχή από τους γονείς.

4. Αποφάσεις για την αλλαγή

Σκοπός: Μετά τη διερεύνηση, βοηθάμε τον μαθητή να αποφασίσει τι πραγματικά θέλει να αλλάξει.

Ερωτήσεις:

• Τι είναι αυτό που πραγματικά θέλεις να κάνεις;
• Θέλεις να αλλάξεις κάποιες από τις πεποιθήσεις σου;
• Θέλεις να επικοινωνήσεις με κάποια άτομα;
• Θέλεις να εφαρμόσεις κάποιες πειθαρχίες ή αλλαγές στον τρόπο ζωής σου;
• Γιατί θέλεις να κάνεις αυτή την αλλαγή στη ζωή σου;

Σημαντικές πληροφορίες:

• Δεν θεωρούμε δεδομένο ότι κάποιος θέλει πραγματικά να αλλάξει επειδή το δηλώνει.
• Η αλλαγή εμπεριέχει κάποιο ποσοστό πόνου και απαιτεί ενέργεια.
• Υπάρχει συχνά εσωτερική αντίσταση, αδράνεια ή προσκόλληση στην υπάρχουσα κατάσταση.
• Βοηθάμε τον μαθητή να εξετάσει αν θέλει την αλλαγή ως κάτι που θα του προσφέρει ευχαρίστηση ή ως τρόπο αποφυγής του πόνου.

5. Εύρεση κινήτρων – Κέρδος και κόστος της αλλαγής

Πολύ σημαντικό στάδιο

Σκοπός: Να αποκτήσει ο άνθρωπος κίνητρο και ενέργεια για να υπερβεί την αδράνεια.

Ερωτήσεις:

• Γιατί θέλεις να κάνεις αυτή την αλλαγή;
• Τι έχεις να κερδίσεις;
• Τι έχεις να χάσεις αν δεν την κάνεις;
• Πώς φαντάζεσαι ότι θα είσαι αν κάνεις αυτή την αλλαγή;
• Πώς φαντάζεσαι ότι θα είσαι αν δεν την κάνεις;
• Γιατί θέλεις να μεταμορφώσεις αυτή την πεποίθηση;
• Πώς θα νιώθεις διαφορετικά όταν αποκτήσεις μια άλλη πεποίθηση;
• Ποια διαφορετικά συναισθήματα θα έχεις;
• Πώς θα είναι η ζωή σου όταν αλλάξεις την πεποίθηση;
• Πώς θα είναι η ζωή σου σε 5, 10 ή 15 χρόνια αν διατηρήσεις την ίδια πεποίθηση;

Σημαντικές πληροφορίες:

• Κάθε αλλαγή απαιτεί ενέργεια.
• Η αδράνεια είναι η τάση να παραμένουμε στην υπάρχουσα κατάσταση.
• Το βόλεμα μπορεί να είναι δυσάρεστο, αλλά η δύναμή του ενδέχεται να είναι μεγαλύτερη από την επιθυμία για αλλαγή.
• Βοηθάμε τον άνθρωπο να συνειδητοποιήσει τόσο το κέρδος της αλλαγής όσο και το κόστος της μη αλλαγής.

Άσκηση – Γραπτή καταγραφή από τον μαθητή:

Ζητάμε να γράψει:

1. Αν αλλάξω αυτή την πεποίθηση, θα νιώθω…
2. Αν δεν την αλλάξω, θα νιώθω… και αυτό θα έχει την εξής επίδραση στη ζωή μου…
3. Οι αρνητικές επιπτώσεις αυτής της πεποίθησης στη ζωή μου είναι…

Εξετάζουμε τις επιπτώσεις σε διαφορετικούς τομείς:

• Υγεία.
• Σχέση με τον σύντροφο.
• Σχέση με γονείς και παιδιά.
• Οικονομική κατάσταση.
• Γενικότερη ποιότητα ζωής.

Όταν ο ίδιος ο μαθητής καταγράφει τις απαντήσεις, αρχίζει να αντλεί ενέργεια από τις δικές του συνειδητοποιήσεις.

6. Συγκεκριμενοποίηση ενεργειών και αντιμετώπιση αντιστάσεων

Σκοπός: Η απόφαση να μετατραπεί σε συγκεκριμένο και ρεαλιστικό σχέδιο δράσης.

Ερωτήσεις:

• Ποια είναι τα αρνητικά επακόλουθα του μέχρι τώρα τρόπου ζωής σου;
• Σε ποιες ενέργειες σχεδιάζεις να προβείς τώρα;
• Τι ακριβώς θα κάνεις;
• Πότε και πού σχεδιάζεις να ξεκινήσεις;
• Ποια ώρα της ημέρας θα εφαρμόσεις τις τεχνικές ή τις ασκήσεις;
• Υπάρχει ησυχία και κατάλληλος χρόνος;
• Είναι πράγματι εφικτό αυτό που αποφάσισες;
• Τι άλλο θα ήθελες να κάνεις;
• Προβλέπεις κάποια εξωτερική αντίδραση ή φόβο;
• Νιώθεις κάποια εσωτερική αντίσταση, όπως κούραση, βαρεμάρα, καταπίεση ή έλλειψη ελευθερίας;

Παραδείγματα ενεργειών που μπορεί να επιλέξει ο μαθητής:

• Αλλαγή πεποιθήσεων.
• Εφαρμογή EFT ή Sedona.
• Συμμετοχή σε σεμινάρια.
• Επικοινωνία με κάποιον άνθρωπο.
• Αλλαγές στην καθημερινότητα.
• Πρωινή έγερση ή συστηματική άσκηση.
• Επαγγελματικές αλλαγές.

Σημαντικές πληροφορίες:

• Οι ενέργειες μπορεί να είναι εσωτερικές ή εξωτερικές.
• Τις αποφασίζει αποκλειστικά ο μαθητής.
• Βοηθάμε να βρεθεί μια ρεαλιστική λύση. Είναι προτιμότερο να κάνει 10 λεπτά άσκηση που μπορεί να τηρήσει παρά να προγραμματίσει 40 λεπτά και τελικά να μην κάνει τίποτα.
• Δεν επιβάλλουμε τίποτα.

7. Θετική πεποίθηση και εμψυχωτική ερώτηση

Σκοπός: Να δημιουργηθεί μια εναλλακτική θετική πεποίθηση που θα μπορεί να χρησιμοποιεί ο μαθητής όταν εμφανίζεται το συγκεκριμένο ερέθισμα.

Ερωτήσεις:

• Τι θέλεις να πιστεύεις;
• Ποια αλήθεια θέλεις να κρατήσεις;
• Ποια εναλλακτική θετική πεποίθηση θέλεις να φέρνεις στο νου σου όταν συμβαίνει αυτό;
• Πώς θέλεις να νιώθεις όταν ο άλλος συμπεριφέρεται με αυτόν τον τρόπο;

Κανόνες διαμόρφωσης θετικής πεποίθησης:

• Δεν χρησιμοποιούμε τη λέξη «δεν».
• Δεν χρησιμοποιούμε τη λέξη «θα».
• Εκφράζουμε την πεποίθηση θετικά.
• Δεν χρησιμοποιούμε αρνητικότητα.
• Δεν τοποθετούμε την επιθυμητή κατάσταση μόνο στο μέλλον.

Παραδείγματα:

• «Επιλέγω να νιώθω γαλήνη και κατανόηση όταν ο άλλος κάνει αυτό».
• «Επιλέγω να νιώθω ασφαλής και να αναγνωρίζω την αξία μου, ακόμη και όταν ο άλλος συμπεριφέρεται με αυτόν τον τρόπο».

Εμψυχωτική ερώτηση – σημαντική μέθοδος:

«Γιατί μπορώ, είναι ασφαλές και σωστό να νιώθω ασφαλής ακόμη και όταν ή παρόλο που…;»

Μπορεί επίσης να δημιουργηθεί ένα ακουστικό αρχείο χαλάρωσης για τον μαθητή.

8. Αξιολόγηση και επόμενη συνάντηση

Σκοπός: Να αξιολογήσουμε την εφαρμογή των αποφάσεων, την πρόοδο και όσα εξακολουθούν να χρειάζονται επεξεργασία.

Περίπτωση Α: Ο μαθητής δεν έκανε τίποτα

Ερωτήσεις:

• Εντάξει, τι θέλεις να κάνεις τώρα;
• Θέλεις να ξεκινήσεις;
• Υπάρχουν πρακτικές λύσεις;
• Υπάρχουν εσωτερικές λύσεις;
• Νιώθεις κάποια αντίσταση;
• Θέλεις να δουλέψουμε με EFT πάνω σε αυτή την αντίσταση;

Σημαντικό: Δεν ρωτάμε επικριτικά «γιατί δεν το έκανες;». Δεν τον μαλώνουμε και δεν παίρνουμε τον ρόλο του γονιού.

Περίπτωση Β: Ο μαθητής είχε κάποια αποτελέσματα

Ερωτήσεις:

• Τι έχει απομείνει που θέλεις να δουλέψεις;
• Ποιο είναι το κύριο συναίσθημα που σου έχει μείνει;
• Με ποιο συναίσθημα ή ερέθισμα θέλεις να εργαστείς αυτή την εβδομάδα;

Σημαντικό: Τα συναισθήματα δεν εξαφανίζονται απαραίτητα οριστικά. Μπορεί να υποχωρούν και να επανέρχονται.

Περίπτωση Γ: Χρειάζεται να προχωρήσουμε βαθύτερα

• Θέλεις να πάμε βαθύτερα;
• Θέλεις να αγγίξουμε κάποιες εμπειρίες του παρελθόντος;
• Θέλεις να εξερευνήσουμε βαθύτερα συναισθήματα;

Σημαντικές πληροφορίες:

• Κάποια στιγμή μπορεί να χρειαστεί να αγγίξουμε τα παιδικά χρόνια.
• Δίνουμε στον μαθητή χαρτί για να καταγράφει ο ίδιος τις ανακαλύψεις του.
• Του δίνουμε χρόνο να σημειώσει όσα συνειδητοποιεί.
• Χρειάζεται ευαισθησία και εμπειρία ώστε να γνωρίζουμε πόσο βαθιά μπορούμε να προχωρήσουμε και πότε χρειάζεται να σταματήσουμε.

9. Η στάση του συντονιστή απέναντι στον μαθητή

Αυτή η ενότητα διατρέχει ολόκληρη τη διαδικασία.

• Βλέπουμε τον άλλον ως ψυχή σε εξέλιξη.
• Νιώθουμε ενότητα μαζί του.
• Τον αποδεχόμαστε χωρίς να σημαίνει ότι συμφωνούμε με όλες τις πράξεις του.
• Δημιουργούμε ένα περιβάλλον ασφάλειας, όπου μπορεί να εκφραστεί χωρίς να φοβάται την απόρριψη.
• Διαχωρίζουμε την αποδοχή του ανθρώπου από την αποδοχή της πράξης του.
• Ρωτάμε με γνήσια περιέργεια και ενδιαφέρον, σαν αγνό παιδί: «Γιατί;»
• Δίνουμε χώρο στον άλλον να αποφασίσει και να ανακαλύψει μόνος του.

Συνοπτικό σκονάκι συντονιστή

Αυτό είναι το πρακτικό σημείο αναφοράς για να θυμάμαι τη σειρά της διαδικασίας κατά τη διάρκεια της ενεργητικής ακρόασης.

Στάδιο	Τι προσπαθούμε να ανακαλύψουμε
1. Παρατήρηση	Τι συμβαίνει μέσα μου;
2. Διερεύνηση	Γιατί με ενοχλεί; Ποια πεποίθηση και προσκόλληση υπάρχει;
3. Απόφαση	Τι πραγματικά θέλω να αλλάξω;
4. Κίνητρο	Τι κερδίζω και τι χάνω αν δεν αλλάξω;
5. Ενέργειες	Τι θα κάνω, πότε και πώς;
6. Αντίσταση	Τι με εμποδίζει εσωτερικά ή εξωτερικά;
7. Θετική πεποίθηση	Τι επιλέγω να πιστεύω και πώς θέλω να νιώθω;
8. Αξιολόγηση	Τι έκανα, τι άλλαξε και τι χρειάζεται ακόμη;

Οι 5 σημαντικότερες αρχές που πρέπει να θυμάται ο συντονιστής

1. Δεν δίνω απαντήσεις. Κάνω ερωτήσεις.
2. Δεν επιβάλλω αποφάσεις. Ο μαθητής επιλέγει.
3. Βοηθώ να αναγνωρίσει την πεποίθηση και την προσκόλληση.
4. Τον βοηθώ να βρει το προσωπικό του κίνητρο για αλλαγή.
5. Δημιουργώ ασφάλεια, αποδοχή και χώρο για συνειδητοποίηση.

(Ε.Δ.)