Περίληψη και ερωτήσεις από 5ο μάθημα 3/11/2026
Περίληψη:
Επιλογές του ατόμου με τι θα δουλέψει (εργασία – δράσεις):
- Ζητάμε να κρατήσει ένα ημερολόγιοκαι να σημειώσει τις σημαντικές του εμπειρίες. Αυτό θα τον βοηθήσει να δυναμώσει τον «παρατηρητή». Δηλαδή να ξεχωρίσει τον εαυτό του από τους συναισθηματικούς του μηχανισμούς. Να δυναμώσει την ικανότητα του να παρατηρεί πως λειτουργεί ο συναισθηματικός του κόσμος.
- Ζητάμε να θυμηθεί γεγονότα του παρελθόντοςπου τον απασχολούν. Γεγονότα που έχουν σχέση με τα ερεθίσματα που έχει τώρα.
- Ζητάμε δύο λίστες. Α) Η μία λίστα είναι αυτά που τον ενοχλούν τώρακαι Β) η άλλη λίστα είναι αυτά που τον έχουν ενοχλήσει στο παρελθόν.
- Ζητάμε από το άτομο την επόμενη φορά να γράψει ένα γράμμα.
- Μπορούμε να τον αφήσουμε με μια τεχνική– να δει ένα βίντεο για τεχνικές ή μέθοδο. Μπορούμε να τον πούμε να κάνει μια εσωτερική άσκηση μέσα στην εβδομάδα και να μας πει τα βιώματά του πως νιώθει. Μπορούμε να πούμε τη μισή λαμπάδα για χαλάρωση εάν έχει πολύ ένταση.
- Υπάρχουν κάποιες συγκεκριμένες ερωτήσεις με τις οποίες μπορούμε να αφήσουμε το άτομο. Πχ «Γιατί με ενοχλεί αυτό τόσο πολύ; Ποια είναι η προσκόλληση; Τι πιστεύω που με κάνει να νιώθω …….. Να σκεφτεί τι συμβαίνει ή τι έχει συμβεί στο παρελθόν που τον κάνει τόσο ευαίσθητο σε αυτό.»
Δεν χρειάζεται να έχετε απαντήσεις. Είναι λάθος να νομίζετε ότι ξέρετε τι συμβαίνει στον άλλον και τι είναι αυτό που κάνει τον άλλον να λειτουργεί έτσι και τι πρέπει να κάνει ο άλλος. Ο συντονιστής έχει ερωτήσεις και όχι απαντήσεις. Όχι ρόλο δασκάλου και σωτήρα. Είμαστε εδώ για να κάνουμε τις σωστές ερωτήσεις.
«Τι μπορεί να είναι το μάθημά σου εδώ;»
«Τι πραγματικά θέλεις να γίνει ή να έχεις εδώ;». Οι άνθρωποι ξέρουν πολύ καλά τι δεν θέλουν αλλά δεν ξέρουν τι θέλουν.
«Γιατί είναι σημαντικό για σένα όταν οι άλλοι ή κάποιο ειδικό πρόσωπο λειτουργεί έτσι;» Βοηθά πολύ όταν ρωτάμε συγκεκριμένα. Περιορίζουμε την πηγή από την οποία μπορούμε να νιώθουμε ευτυχισμένοι. Ξεχνάμε ότι μπορεί να υπάρξει ευτυχία και χωρίς προσκόλληση στη συγκεκριμένη πηγή.
«Γιατί είναι σημαντικό να πάρεις από τον συγκεκριμένο άνθρωπο;» πχ Παίρνω επιβεβαίωση από πολλούς ανθρώπους αλλά εγώ θέλω από τον γονιό και δεν νιώθω αξία.
Ερωτήσεις για αποφάσεις: Τι είναι πραγματικά αυτό που θέλει να κάνει το άτομο;
Ερωτήσεις που σφραγίζουν την απόφαση της διαδικασίας.
«Θέλεις να αλλάξεις κάποιες πεποιθήσεις;»
«Θέλεις να επικοινωνήσεις με κάποια άτομα;»
«Θέλεις να κάνεις κάποιες πειθαρχίες, κάποια αλλαγή στον τρόπο ζωής σου;»
Θέλουμε να βοηθήσουμε αυτή την απόφαση να είναι όσο γίνεται πιο συνειδητή.
«Γιατί θέλεις να κάνεις αυτή την αλλαγή στη ζωή σου;» «Ποιο είναι το κίνητρο σου;». Να έχει ευχαρίστηση ή να αποφύγει τον πόνο. Αν είναι κάτι διαφορετικό «περιέχει πόνο». Η αλλαγή για τον άνθρωπο είναι κάτι δυσάρεστο. Βοηθάμε το άτομο με τις ερωτήσεις να βλέπει τι έχει να κερδίσει από την αλλαγή και τι έχει να χάσει εάν δεν την κάνει.
Όταν κάποιος δηλώνει ότι θα κάνει αλλαγή δεν το θεωρούμε δεδομένο γιατί υπάρχει ένα πονόσωμα, ένα εσωτερικό παιδί και μια αδράνεια. Χρειαζόμαστε ενέργεια για να αλλάξει μια κατάσταση. Θέλουμε να ξέρουμε γιατί θα κάνει την αλλαγή; Τι έχει να κερδίσει; Ποιο είναι το κίνητρό του; Τι έχει να χάσει αν κάνει αυτή την αλλαγή; Με αυτές τις ερωτήσεις βοηθάμε το ίδιο το άτομο να πάρει ενέργεια από αυτή την συνειδητοποίηση. Να του δώσουμε κίνητρα για να αλλάξει. Να πάρει ενέργεια από τη συνειδητοποίηση του κέρδους και του χασίματος για να υπερβεί τη δύναμη της αδράνειας. «Πως φαντάζεσαι ότι θα είσαι εάν κάνεις αυτή την αλλαγή και πως θα είσαι εάν δεν κάνεις αλλαγή;» Συνήθως η δύναμη της αδράνειας, η αντίσταση προς την αλλαγή, το βόλεμα στην τωρινή κατάσταση, παρόλο που είναι δυσάρεστη, είναι μεγαλύτερη από την επιθυμία για αλλαγή. Χρειάζεται να έχουμε ένα μοχλό για να βοηθάμε το άτομο να δει τι έχει να χάσει και να κερδίσει με αυτή την αλλαγή.
«Γιατί θέλεις να το κάνεις;»
«Γιατί θέλεις να μεταμορφώσεις αυτή την πεποίθηση;»
«Πως θα νιώθεις διαφορετικά όταν έχεις άλλη πεποίθηση;» Μπορούμε να είμαστε πιο συγκεκριμένοι. Να φανταστεί την εναλλακτική πεποίθηση.
«Ποια διαφορετικά συναισθήματα θα έχεις;»
«Τι θα κερδίσεις αν αλλάξεις την πεποίθηση;»
«Πως θα είναι η ζωή σου όταν αλλάξει η πεποίθηση;»
«Και αν δεν την αλλάξεις, πως θα είσαι σε 5 χρόνια;»
«Πως θα νιώθεις αν δεν την αλλάξεις;»
«Πως θα είναι η ζωή σου σε 5ή 10 ή 15 χρόνια με την ίδια πεποίθηση ή άλλη πεποίθηση;»
Τότε ζητάμε από το άτομο να κάνει μια λίστα:
- Αν αλλάξω πεποίθηση θα νιώθω έτσι,
- Αν δεν την αλλάξω θα έχει αυτή την επίδραση.
- Οι αρνητικές επιπτώσεις της πεποίθησης αυτής στη ζωή μου είναι… (σε υγεία, σύντροφο, σχέση με γονείς, οικονομικά).
Όταν το γράφει ο ίδιος, αρχίζει να παίρνει ενέργεια από αυτό. Ο νους κινείται ανάμεσα σε αντικρουόμενες αντιλήψεις οι οποίες γίνονται συγκεκριμένες μόνο όταν γράφουμε. Έχει μπροστά του σημαντικούς λόγους να αλλάξει την πεποίθηση.
«Ποια είναι τα αρνητικά επακόλουθα του τρόπου ζωής σου;» Βοηθάμε το άτομο να θυμηθεί τα αρνητικά μέχρι τώρα του τρόπου σκέψης και λειτουργίας.
«Σε ποιες ενέργειες σχεδιάζεις να προβείς τώρα; Τι είναι αυτό που θα κάνεις;»
Αυτά μπορεί να είναι εσωτερικά ή εξωτερικά: «Να αλλάξω πεποιθήσεις, να κάνω EFT, SENTONA, σεμινάρια, να μιλήσω με κάποιον, να ξυπνάω πιο νωρίς για να κάνω ασκήσεις, να βρω μια άλλη δουλειά, να κάνω «εγώ μήνυμα». Το άτομο θα αποφασίσει ποιες ενέργειες θα κάνει.
«Πότε και που σχεδιάζεις να ξεκινήσεις;» «Ποια ώρα της ημέρας σχεδιάζεις να εφαρμόσεις αυτές τις τεχνικές και ασκήσεις;».
Αν λέει θα κάνω μία ώρα ασκήσεις τότε ρωτάμε: «Μπορείς να κάνεις μία ώρα; Πράγματι; Σκέψου το. Τι ώρα ξυπνάς; Τι ώρα πρέπει να φύγεις από το σπίτι;». Εάν κάνει ένα πρόγραμμα που δεν είναι εφικτό θα το παρατήσει.
«Τι άλλο θέλεις να κάνεις;» Προσπαθούμε να βοηθήσουμε να βρει μια ρεαλιστική λύση σε αυτό που θα αποφασίσει.
«Ποια ώρα; Υπάρχει ησυχία αυτή την ώρα; Γίνεται;» Προσπαθούμε να βάλουμε το άτομο στη λογική να το φανταστεί και να δει εάν είναι ρεαλιστικό. Το γεγονός ότι κάποιος έχει ένα πρόγραμμα για κάποια χρόνια που δεν έχει εφαρμόσει, σημαίνει ότι υπάρχουν κάποια εμπόδια. Εμείς πρέπει να βοηθήσουμε το άτομο να συνειδητοποιήσει γιατί.
Δεν επιβάλλουμε. Είναι όλα δική του απόφαση.
«Μήπως προβλέπεις κάποια εξωτερική αντίδραση ή φόβο να εφαρμόσεις αυτές τις τεχνικές ΄ή αποφάσεις;»
«Τώρα φαντάσου ότι κάνεις αυτό που αποφασίσαμε;»
«Μήπως νιώθεις κάποια εσωτερική αντίδραση ή φόβο ή καταπίεση ή βαριεστημάρα;»
«Προβλέπεις να νιώσεις καταπίεση; Προβλέπεις να νιώσεις κάποια αντίσταση;»
Όλα αυτά σε ένα πνεύμα αποδοχής, αγάπης, ουδετερότητας. Δεν χάνουμε κάτι εάν δεν το κάνει. Δεν έχουμε καμιά γνώμη αν θα πρέπει να κάνει κάτι, αν δεν πρέπει να κάνει κάτι άλλο.
Μπορεί να μας πει ότι δεν θέλει να αλλάξει καμία πεποίθηση, κανένα συναίσθημα «έχω δίκιο και θέλω να μείνω θυμωμένος». «Πως νιώθεις με αυτή την απόφαση; Υπάρχει κανένα μέρος του εαυτού σου που δεν συμφωνεί; Πως πιστεύεις ότι επιδρά ο θυμός στο νευρικό σου σύστημα; Αξίζει αυτό; Επιλέγεις συνειδητά ότι ακόμα και εάν υπάρχει κόστος στο σώμα σου, συμφωνείς να κρατήσεις τον θυμό;».
Ίσως να δημιουργήσει μία επιβεβαίωση ή εμψυχωτική ερώτηση. Καλύτερα εμψυχωτικές ερωτήσεις:
«Τι θέλεις να πιστέψεις;»
«Ποια εναλλακτική πεποίθηση θα θέλεις να φέρεις στο νου σου τη στιγμή που συμβαίνει αυτό; Ποια είναι η αλήθεια που θα βοηθήσει να βρεις την ηρεμία σου:»
Να τον βοηθήσουμε να το κάνει πιο σωστά. Να μην έχει την λέξη «δεν». Να εκφραστεί θετικά.
«Επιλέγω να νιώθω γαλήνη και κατανόηση όταν ο άλλος κάνει αυτό.»
«Επιλέγω να νιώθω ασφαλής, να νιώθω την αξία μου, την ασφάλεια μου, ακόμα και όταν ο άλλος συμπεριφέρεται έτσι» Είναι η επιλογή δικιά μου.
«Γιατί μπορώ, είναι ασφαλής και σωστό, να νιώθω ασφαλής ακόμα και όταν ……».
Να μην αναφέρεται στο μέλλον και να είναι «ΘΑ». Το πιστεύω τώρα. «Ελπίζω να μπορώ να νιώθω έτσι ή σιγά – σιγά θα νιώθω έτσι».
Δεν αναφέρουμε τίποτα που αποδυναμώνει ή βάζει στο μέλλον ή χρησιμοποιεί αρνητικότητα.
Ίσως να δημιουργήσετε ένα ακουστικό αρχείο μιας χαλάρωσης που θα φτιάξετε εσείς για τον άλλον.
Όταν φύγει το άτομο θα έχει συνειδητοποιήσει κάποια πράγματα, θα έχει αποφασίσει κάποια πράγματα, θα έχει συγκεκριμενοποιήσει αυτά που θα κάνει.
Αξιολόγηση
Μετά αξιολογούμε την πορεία:
- Ένα ενδεχόμενο είναι να πει ότι δεν έκανε τίποτα. Δεν ρωτάμε γιατί. Ρωτάμε: «Εντάξει, τι θα κάνεις;» «Εντάξει, θέλεις να τα κάνεις; Θέλεις να ξεκινήσεις;». Πρέπει ο άλλος να καταλάβει ότι είναι εδώ για τον εαυτό του. Εμείς δεν έχουμε κάποιο όφελος εάν το κάνει ή όχι. «Υπάρχουν πρακτικές λύσεις και εσωτερικές λύσεις. Τι θέλεις να κάνεις;» «Τι θέλεις να κάνουμε; Νιώθεις αντίσταση; Να κάνουμε EFT για την αντίσταση;»
- Αν έχει κάποια αποτελέσματα(έχει κάνει κάποια πρόοδο), συζητάμε τι έχει μείνει που θέλει να κάνει. «Ποιο είναι το κύριο συναίσθημα τώρα που σου έχει μείνει;» «Τότε με ποιο συναίσθημα ή ερέθισμα θέλεις να εργαστείς αυτή την εβδομάδα;». Μια πρόταση προς τους συντονιστές είναι για ένα λεπτό στις ομάδες να πιαστούμε χέρια, να κλείσουμε μάτια και να φέρουμε στο μυαλό μας το θέμα που μας απασχολεί, ποιο είναι το συναίσθημα.
- Πιθανόν καθώς προχωράμε κάποια στιγμή θα χρειαστεί να αγγίξουμε τα παιδικά χρόνια. Προτείνω το άτομο να έχει πάντα ένα χαρτί μπροστά του όπου σημειώνει ο ίδιος τις ανακαλύψεις του. Του δίνουμε χρόνο να το σημειώσει. Όταν το γράφει το συνειδητοποιεί πολύ καλύτερα. Να έχουμε αρκετή εσωτερική ευαισθησία και εμπειρία, να ξέρουμε πόσο να πιέσουμε ή όχι. Μπορείτε να ρωτήσετε το ίδιο το άτομο. «Έχω σκεφτεί κάποια πράγματα που θα ήθελα να σε ρωτήσω και δεν ξέρω πόσο πιο βαθιά θέλεις να πας εδώ». «Θέλεις να πάμε βαθύτερα; Θέλεις να αγγίξεις κάποιες εμπειρίες του παρελθόντος; Θέλεις να αγγίξεις κάποια βαθύτερα συναισθήματα;».Νιώθουμε ενότητα με τον άλλον, τον αποδεχόμαστε. Ότι και να λέει και να κάνει ο άλλος εμείς νιώθουμε κατανόηση κυρίως ως ψυχή αλλά δεν σημαίνει ότι συμφωνούμε. Όσο πιο πολύ αποδοχή νιώθει το άτομο, τόσο πιο βαθιά μπορεί να πάει γιατί νιώθει ότι δεν κινδυνεύει, ότι μπορεί να αποκαλύψει οτιδήποτε και θα είναι αποδεκτός. Η πράξη του μπορεί να μην είναι αποδεκτή αλλά ο ίδιος είναι αποδεκτός.
Η λέξη «γιατί» πρέπει να προφέρεται από ένα αγνό παιδί (από περιέργεια) και όχι από ένα δικηγόρο (κατηγορούμε τον άλλον) ή ένα δικαστή (καταδικάζουμε τον άλλον).
Εάν διακρίνουμε ότι ο άλλος έχει ψυχολογική αντιστροφή: Κάνουμε οραματισμό ώστε το άτομο να φανταστεί την καινούργια πραγματικότητα και τον ρωτάμε εάν υπάρχει κάποιο κομμάτι του εαυτού του που νιώθει άβολα ή κίνδυνο. Ρωτάμε εάν έχει κάνει τις ενέργειες που δεσμεύτηκε. Εάν όχι. Ρωτάμε «Θέλεις να πετύχεις αυτό το στόχο, υπάρχει κάποιος λόγος που δεν κάνεις αυτές τις ενέργειες για να τον πραγματοποιήσεις. . Υπάρχει εμπόδιο προς την επιτυχία ή προς την προσπάθεια;». Μετά από κάποια μαθήματα μπορούμε να τον πούμε ότι «έχω την αίσθηση ότι ένα κομμάτι του εαυτού σου δεν θέλει την προσπάθεια ή το αποτέλεσμα». Το μοιραζόμαστε με τον άλλον.
Δεν μας απασχολούν τα ερεθίσματα αλλά η τάση του νου να φέρνει στην επιφάνεια το ίδιο συναίσθημα. Προσπαθούμε να δούμε τι κοινό έχουν τα ερεθίσματα που δημιουργούν το ίδιο συναίσθημα πχ φόβος. Τα ερεθίσματα είναι πολλά αλλά οι κίνδυνοι είναι συγκεκριμένοι όπως αξία, ασφάλεια, ελευθερία, απόλαυση.
Αντί να ρωτώ «τι θα πάθεις;» μπορεί να λέω «τι θα γίνει που δεν μπορείς να αντιμετωπίσεις;». Όσο πιο πολύ φως ρίξουμε σε μια εμπειρία τόσο πιο εύκολα διαλύεται.
Παγίδες: 1) Εάν ταυτιστώ με τον πόνο του άλλου χάνω την αντικειμενικότητα. 2) Να μην ταυτίζομαι καθόλου με τον άλλον και να μην νιώθω τίποτα. Πρέπει ο άλλος να καταλάβει ότι αναγνωρίζουμε ότι αυτό πονάει αλλά δεν εξυπηρετεί σε τίποτα να νιώθει αρνητικά συναισθήματα που καταστρέφουν τη ζωή του. Πρέπει να έχω ευαισθησία αλλά και διαύγεια. Όλες οι ψυχές παίρνουν τα μαθήματά τους. Τίποτα δεν είναι τυχαίο.
Πάντα υπάρχει μια ερώτηση από πίσω. «Εάν θα συμβεί το χειρότερο πως θα νιώσεις;» Τότε να βρούμε τα συναισθήματα και να κάνουμε EFT. Πρέπει να είμαστε έτοιμοι να ακούσουμε όλες τις πεποιθήσεις και να υπάρχει εξοικείωση. Κυρίως για το θάνατο και η λύση που βοηθά είναι ότι είμαστε προσωρινοί σε αυτό το σώμα.
Υπάρχει το συμπέρασμα για το ερέθισμα, συναίσθημα, πεποίθηση και μετά αφού υπάρξει η δράση υπάρχει το συμπέρασμα για την δράση.
(Π.Α.)