ΜΕΡΙΚΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ COVID-19  

ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ – ΙΑΤΡΟΣ

(Μια διορθωση: τα εμβολια της Astra-Zeneka και της Johnson & Johnson ειναι με την παλια τεχνολογία και όχι m-RNA.)

Ένα χρόνο μετά την έναρξη της εμφάνισης του COVID-19 θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας κάποιες σκέψεις μου για το τι συνέβει, που βρισκόμαστε σήμερα και ποια είναι η προοπτική.

Ο ιός είναι ένας πραγματικός ιός, ο οποίος, από τα στοιχεία που έχω συλλέξει, ξεκίνησε από την απομόνωσή του μετά από έρευνες σε άγριες νυχτερίδες σε εργαστήριο της Wuhan της Κίνας. Το πιο πιθανό σενάριο είναι να ξέφυγε από το εργαστήριο και ενώ συνέχιζε να προκαλεί θανάτους στην περιοχή, δεν ανακοινώθηκε κάτι από το καθεστώς της Κίνας, με αποτέλεσμα να χαθεί ο έλεγχος. Σε ορισμένους κύκλους αναφέρεται ότι χρησιμοποιήθηκε ως βιολογικό όπλο από την Κίνα στα πλαίσια ενός παγκόσμιου οικονομικού πολέμου. Ενδιαφέρον στοιχείο είναι οτι η Κίνα έχει αναφέρει δυσανάλογο με τον πληθυσμό της αριθμό θανάτων, εφάρμοσε όμως και μία αυστηρή πολιτική απαγορεύσεων-λοκντάουν.

Έκτοτε παρακολουθήσαμε οι διάφορες χώρες να παίρνουν διαφορετικά μέτρα, είτε κάνοντας αρχικό αυστηρό λοκντάουν, όπως η Ελλάδα, είτε κρατώντας μία χαλαρή πολιτική όπως η Σουηδία, οι ΗΠΑ, η Μεγάλη Βρετανία και η Βραζιλία, είτε κινούμενες ανάμεσα. Το λοκντάουν έχει μία λογική, γιατί αν ο ιός μεταδίδεται από άνθρωπο που νοσεί σε κάποιον άλλο εντός 10-14 ημερών, θα μπορούσαμε να εξαφανίσουμε τον ιό μέσα σε 20-28 μέρες αυστηρού λοκντάουν με μαζικά κυλιόμενα τέστ με την προϋπόθεση ότι κλείνουμε τα σύνορα, κάτι που πέτυχαν η Νέα Ζηλανδία και η Ταϊβάν (έχουν το πλεονέκτημα ότι είναι νησιωτικές χώρες). Όσο αυτό όμως δεν γίνεται σε παγκόσμια κλίμακα (που θα μπορούσε να αποφασιστεί μέσω του ΟΗΕ), με το δεδομένο ότι υπάρχει μετακίνηση ατόμων μεταξύ των χωρών είναι αδύνατο να διατηρηθεί όποιο καλό αποτέλεσμα σε βάθος χρόνου.

Από την άλλη πλευρά μία προσέγγιση χωρίς περιορισμούς και χωρίς ταυτόχρονη δυνατότητα θεραπείας, έχει το προσωρινό αποτέλεσμα μιας οικονομίας ανοιχτής, αλλά με αβέβαια απώτερα αποτελέσματα, λόγω της ταχύτερης μετάδοσης μέσα στον πληθυσμό. Η εφαρμοζόμενη πολιτική ανοίγματος και κλεισίματος της οικονομίας ανάλογα με τα κρούσματα είναι αποτυχημένη, γιατί δεν αντιμετωπίζει το πρόβλημα στη ρίζα του και αντίθετα το συντηρεί, δημιουργώντας τεράστια προβλήματα σε ατομικό, ψυχολογικό, κοινωνικό, υγειονομικό και οικονομικό επίπεδο.

Από ιατρικής άποψης οι συστάσεις έχουν μεταβληθεί από την αρχή της πανδημίας. Πλέον έχει γίνει επίσημη σύσταση (και εφαρμόζεται σε διαφορετικό βαθμό ανάλογα με τη χώρα), η χρήση μάσκας σε εξωτερικούς και τους περισσότερους εσωτερικούς χώρους, η διατήρηση φυσικής απόστασης τουλάχιστον 1,5 μέτρου και η χρήση αντισηπτικών και καλού πλυσίματος των χεριών μετά από επαφή με αντικείμενα, επιφάνειες και ανθρώπους που θεωρούνται πιθανώς μολυσμένοι. Θα μπορούσαμε να συζητήσουμε την αναγκαιότητα για την έκταση της χρήσης των μέτρων αυτών, αλλά δεν είναι ο σκοπός αυτού το κειμένου.

Η θνητότητα όσων νοσούν κυμαίνεται ανάλογα με τη χώρα, αλλά βρίσκεται σίγουρα κάτω από το 2,5% με βάση τα τεστ που γίνονται και το 96% περίπου των ανθρώπων που πεθαίνουν, είναι είτε με υποκείμενα νοσήματα είτε πάνω από 70 ετών (που συνήθως υπάρχει αρχόμενη εκφύλιση όλων των λειτουργιών του σώματος, δεδομένων των συνθηκών ζωής στον σύγχρονο κόσμο). Η θνητότητα μέχρι τα 50 είναι πρακτικά σχεδόν μηδενική και αν δεν δοθεί θεραπεία, κοντά στο 0,5 % μεταξύ 50 και 70 ετών, το οποίο περιλαμβάνει ανθρώπους με υποκείμενα νοσήματα. Το πρόβλημα στην περίπτωση αυτή είναι ότι οι υπολογισμοί είναι βασισμένοι σε πολλά αμφιλεγόμενα στοιχεία.

Κατά βάση χρησιμοποιείται η μέθοδος PCR για τη διάγνωση του κορονοιού και γίνεται κυρίως σε οργανωμένα εργαστήρια, όπως το Ινστιτούτο Παστέρ στην Ελλάδα. Πρόσφατα ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) παραδέχτηκε ότι πιθανόν να βγαίνουν περισσότερα θετικά αποτελέσματα από ότι συμβαίνει στην πραγματικότητα, αφού χρησιμοποιούνται δεκάδες φυγοκεντρίσεις (40 ή και περισσότερο, ενώ το ενδεικνυόμενο είναι οι 17) οι οποίες βρίσκουν υπολείμματα διαφόρων τύπων ανενεργών κορονοϊών (υπάρχουν 7 διαφορετικοί κορονοϊοί), θετικοποιούν το αποτέλεσμα και μειώνεται σημαντικά η αξιοπιστία του τεστ. Ο ΠΟΥ έχει κάνει σύσταση να μειωθούν οι φυγοκεντρίσεις, άρα αναμένεται να μειωθούν τα αναφερόμενα ημερήσια κρούσματα μέσα στο επόμενο διάστημα. Επίσης έχει αποφασιστεί σε παγκόσμιο ιατρικό επίπεδο, ότι αν κάποιος πεθάνει, έχοντας θετικό τέστ (και όχι απαραίτητα συμπτώματα κορονοϊού) να θεωρείται ότι πέθανε από COVID-19. Έτσι αν κάποιος πεθάνει λόγω ατυχήματος, εμφράγματος, μικροβιακής λοίμωξης, είτε απλώς επειδή δεν τα κατάφερε να ζήσει μετά από ένα βαρύ χειρουργείο και τυχαίνει να έχει κορονοϊό (με το αμφιλεγόμενο τεστ PCR) θεωρείται κρούσμα. Δημιουργείται λοιπόν μία εικόνα μίας τρομερής πανδημίας που θερίζει, ενώ δεν είναι έτσι. Έχει αποδειχτεί ότι έχει μειωθεί η καταγραφή θανάτων από πολλές παθολογικές καταστάσεις, όπως εμφράγματα ή εγκεφαλικά, ή έχουν σχεδόν μηδενιστεί οι εποχικές γρίπες και ιώσεις, αφού αποδίδονται στον COVID-19. Στην Γερμανία το 2020, χρονιά της πανδημίας, διαπιστώθηκαν λιγότεροι συνολικά θάνατοι από κάθε αιτία, σε σχέση με το 2019.

Σίγουρα ο COVID-19 είναι μία μορφή σοβαρής γρίπης που ταλαιπωρεί το ανοσοποιητικό σύστημα και προκαλεί φλεγμονές και σε κάποιο πολύ μικρό ποσοστό θάνατο, όπως όλα τα παθογόνα (μικρόβια και ιοί), αλλά δεν είναι η αιτία για τόσο μεγάλο αριθμό θανάτων. Σε περιπτώσεις χρόνιων φλεγμονών και παρουσίας άλλων παθογόνων σε λανθάνουσα κατάσταση, αυτοάνοσων νοσημάτων ή καρκίνου, το ανοσοποιητικό σύστημα ήδη είναι σε πλήρη χρόνια δραστηριότητα και αποδυναμωμένο και ο κορονοϊός μπορεί να το πιέσει ακόμα περισσότερο.

Βρισκόμαστε στο δεύτερο κύμα μετά από μία ύφεση μέσα στο καλοκαίρι και αυτή τη στιγμή ιατρικώς υπάρχουν λίγες δυνατότητες αντιμετώπισης. Επίσημα, για αυτούς που νοσούν πιο σοβαρά, δεν υπάρχει θεραπεία, παρά μόνο υποστήριξη με οξυγόνο, αντιβιοτικά, κορτιζόνη και κάποια άλλα φάρμακα, και σε κάποιες περιπτώσεις πειραματικές θεραπείες με μονοκλωνικά αντισώματα, πλάσμα ή αντι-ιοικά φάρμακα και την ελπίδα το σώμα να ανταποκριθεί και να αναρρώσει. Όσοι κάνουν αναπνευστική ή πολυοργανική ανεπάρκεια, καταλήγουν σε εντατική και πολλοί από αυτούς πεθαίνουν.

Υπάρχουν κάποιοί γιατροί και ορισμένες κλινικές που υποστηρίζουν ότι έχουν βρει αποτελεσματικές θεραπείες εδώ και αρκετό καιρό, χρησιμοποιώντας πρωτόκολλα που έχουν αναρτηθεί στο διαδίκτυο, με συνδυασμούς γνωστών και φθηνών φάρμακα (όπως η υδροξυχλωροκίνη, η αζιθρομυκίνη, η βουδεσονίδη και ο ψευδάργυρος), τα οποία έχουν αναφερόμενη επιτυχία γύρω στο 95%. Για κάποιο λόγο όμως δεν γίνεται καμία αναφορά ούτε σύσταση από τους επίσημους φορείς, αφήνοντας στους ιδιώτες γιατρούς ή μεμονωμένες κλινικές την εφαρμογή τους, με τον κίνδυνο να αφαιρεθεί η άδεια εξάσκησης επαγγέλματος λόγω «κακής άσκησης ιατρικής», εφόσον δεν υπάρχει επίσημη σύσταση. (Τον Απρίλιο του 2020, ο ΠΟΥ έβγαλε ανακοίνωση σύμφωνα με την οποία η υδροξυχλωροκίνη, η οποία χρησιμοποιείται επί δεκαετίες σε ρευματολογικές καταστάσεις, ακόμα και σε παιδιά, δεν είναι ασφαλής και σταμάτησαν όλες οι έρευνες).

Οι ανωτέρω θεραπείες είναι αποτελεσματικές, εφόσον γίνει διάγνωση και έναρξη της αγωγής μέσα στα πρώτα 2-3 24ωρα. Μετά η αποτελεσματικότητά της μειώνεται. Η επίσημη σύσταση είναι, όποιος διαπιστώνεται θετικός, ακόμα και αν έχει ήπια συμπτώματα, να παραμένει στο σπίτι του, καθυστερώντας την όποια παρέμβαση. Ένα μικρό μέρος όσων νοσήσουν, θα εμφανίσουν συμπτώματα αναπνευστικής ή πολυοργανικής ανεπάρκειας αρκετές μέρες μετά, οπότε θα είναι ήδη αργά. Επίσης δεν γίνεται γρήγορη διάγνωση, είτε γιατί τα επίσημα τεστ είναι ακριβά (πάνω από 50-70 ευρώ), είτε γιατί οι απαντήσεις καθυστερούν 1-2 24ωρα, είτε γιατί γίνονται στα νοσοκομεία και ο κόσμος αποθαρρύνεται να μεταβεί, επειδή φοβάται μήπως κολλήσει εκεί, αν είναι στην πραγματικότητα αρνητικός στον COVID-19. Υπάρχουν rapid tests, που με μικρό κόστος (εφόσον ο γιατρός ή το κέντρο τα έχουν προμηθευτεί) και ανεκτή αξιοπιστία, οδηγούν σε γρήγορη διάγνωση.

Επίσης μελέτες έχουν δείξει ότι τα υψηλά επίπεδα βιταμίνης D, άνω των 50 ng/ml (και όχι τα 30 ng/ml που θεωρείται το κατώτερο φυσιολογικό όριο), σχεδόν μηδενίζουν τις διασωληνώσεις και όσο πιο χαμηλά τα επίπεδά της, τόσο μεγαλύτερος ο κίνδυνος. Η βιταμίνη D ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα, δρώντας άμεσα στα αντίστοιχα κύτταρα. Δυστυχώς ένα πολύ μεγάλο μέρος του πληθυσμού, κοντά στο 80%, έχει χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D. Tη βιταμίνη D προσλαμβάνουμε από τον ήλιο μεταξύ Μαρτίου και τέλος Σεπτεμβρίου, τις μεσημεριανές ώρες γύρω από τις 12 και απαιτείται μικρή διάρκεια έκθεσης, γύρω στα 20 λεπτά ημερησίως. Λόγω του τρόπου ζωής μας και του φόβου να πάθουμε καρκίνο του δέρματος (ο οποίος αυξάνεται στην υπερβολική έκθεση στον ήλιο και στην χρήση δερματικών προϊόντων και ορισμένων αντιηλιακών), υπάρχει επιδημία έλλειψης βιταμίνης D, παρότι ζούμε σε μία χώρα με μεγάλη ηλιοφάνεια. Χρειάζεται μεγαλύτερη ενημέρωση και απαίτηση από τον προσωπικό γιατρό για επίτευξη και διατήρηση υψηλών επιπέδων βιταμίνης D με σκευάσματα που ευτυχώς συνταγογραφούνται. Επίσης μελέτες έχουν δείξει ότι συνδυασμός βιταμίνης D (3.500-5.000 μονάδες την ημέρα), βιταμίνης C (1000 mg την ημέρα ή 3 φορές την ημέρα στη διάρκεια της νόσου ή άλλης ίωσης), ψευδαργύρου (20-50 mg την ημέρα), μαγνησίου (200-400 mg την ημέρα) και σελήνιου (100 mg την ημέρα) ως προφύλαξη, μειώνουν μέχρι και 95% την πιθανότητα σοβαρής νόσησης. Δυστυχώς αυτές οι πληροφορίες δεν έχουν περάσει στο ιατρικό κόσμο, πόσο μάλλον στο ευρύ κοινό.

Με το δεδομένο οτι συνεχίζουμε χωρίς επίσημη θεραπεία και με μέτρα που δεν λύνουν το πρόβλημα και απλά το αντιμετωπίζουν προσωρινά και ουσιαστικά το συντηρούν με διακυμάνσεις, εμφανίστηκε η λύση του εμβολίου. Τα εμβόλια για να είναι ασφαλή περνάνε από πολλές δοκιμές, πρώτα σε πειραματόζωα (στα οποία φαίνονται πιο γρήγορα οι πιθανές παρενέργειες, επειδή ζούν πολύ λιγότερο και οι οποίες δεν έγιναν για τον κορονοϊό), μετά από μικρό αριθμό εθελοντών και στο τέλος σε μεγάλο αριθμό μερικών χιλιάδων ανθρώπων. Η διαδικασία απαιτεί χρόνο, ώστε να υπάρχει ασφάλεια. Στην συγκεκριμένη περίπτωση των εμβολίων που διατίθενται, δεν συνέβει αυτό. Αντίθετα, χρησιμοποιείται για πρώτη φορά παγκοσμίως σε μεγάλη κλίμακα, πειραματικό φάρμακο, με τεχνολογία messenger-RNA, σύμφωνα με την οποία εισάγεται γενετικό υλικό που παράγει πρωτεϊνη, που είναι μέρος του ιού, ώστε να αναγκάσει το ανοσοποιητικό σύστημα να δημιουργήσει αντισώματα. Ήδη 2 εταιρίες η Pfizer και η Moderna, έχουν πάρει κατά προτεραιότητα έγκριση στην Ευρωπαϊκή Ένωση (και σε πολλές άλλες χώρες, όπως οι ΗΠΑ), και έχουν ξεκινήσει οι εμβολιασμοί στο υγειονομικό προσωπικό, τις δομές ηλικιωμένων και τους μεγαλύτερους σε ηλικία, ενώ άλλες 2 εταιρίες (Astra Zeneca και Johnson & Johnson) που το εμβόλιά τους δεν έχουν πάρει έγκριση ακόμα στην ΕΕ, χρησιμοποιούν την ίδια τεχνολογία. Το πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχουν στοιχεία για τις πιθανές απώτερες παρενέργειες των εμβολίων αυτών, ενώ ήδη έχουν αναφερθεί θάνατοι και παραλύσεις σε διάφορες χώρες, λίγες μέρες μετά τη χορήγησή τους. Hδη το 2002-2005 για έναν αντίστοιχο κορονοϊό με 78 % ομοιότητα με τον COVID-19, η προσπάθεια για δημιουργία εμβολίου απέτυχε λόγω σοβαρών παρενεργειών. Δημιούργησε έντονη αντίδραση του ανοσοποιητικού και τελικά θανάτους στα πειραματόζωα. Επίσης, δεν υπάρχει λογική στα εμβόλια αυτά, αφού με τα συνηθισμένα εμβόλια, γίνεται το ίδιο με μεγαλύτερη ασφάλεια.

Δυστυχώς κανείς δεν μπορεί να επιλέξει ποιο εμβόλιο θέλει να κάνει και μέχρι να γίνει η έγκριση των άλλων εμβολίων και η χορήγησή τους στον πληθυσμό, θα απαιτήσει τουλάχιστον 1-2 μήνες. Πέρα από τον φόβο που διαχέεται παντού μέσα από τα ΜΜΕ και προέρχεται από πολλές διαφορετικές πηγές, υπάρχει και ο εκβιασμός ότι αν κάποιος δεν κάνει το εμβόλιο, δεν θα μπορεί να ταξιδέψει ή να εργαστεί στο μέλλον. Επίσης αρχίζει και περνάει η πληροφορία για ένα ακόμα πιο επικίνδυνο στέλεχος του ιού, για το οποίο δεν είμαστε σίγουροι οtι θα καλύπτεται από τα εμβόλια που κυκλοφορούν και ίσως χρειαστούν και άλλα εμβόλια στο μέλλον. Τα εμβόλια επίσης δεν οδηγούν στη κατάργηση των περιοριστικών μέτρων (μάσκες, απόσταση, καραντίνες), γιατί όποιοι έχουν κάνει το εμβόλιο, μπορούν να νοσήσουν και να το μεταδώσουν στους άλλους, απλώς κάποιοι από αυτούς θα περάσουν τον κορονοϊό με πιο ήπια συμπτώματα. Επομένως πρέπει να φτάσουμε στον εμβολιασμό τουλάχιστον 70% του πληθυσμού (ο γιατρός Φάουτσι μίλησε πρόσφατα για 75-90% κάλυψη του πληθυσμού για να επιτευχθεί η ανοσία της αγέλης), ώστε να σταματήσουν και τα περιοριστικά μέτρα. Ήδη διαπιστώνονται ελλείψεις εμβολίων από πολλές εταιρίες και πηγαίνει πίσω ο προγραμματισμός. Με αυτό το ρυθμό είναι απίθανο να ολοκληρωθεί ο εμβολιασμός πριν το φθινόπωρο.

Είναι λοιπόν γενικά τα εμβόλια για τον κορονοϊό η καλύτερη, αποτελεσματική και οριστική λύση; Μήπως, ενισχύοντας το ανοσοποιητικό μας σύστημα μέσα από μία καλή διατροφή, αποτοξίνωση, βιταμίνες, λιγότερο φυσικό και συναισθηματικό στρες, χαλάρωση και διαλογισμό, άσκηση, καλό ύπνο και σωστή και άμεση αντιμετώπιση, αν συμβεί να κολλήσουμε τον ιό, είναι καλύτερη λύση και πιο αποτελεσματική, όχι μόνο για τον κορονοϊό, αλλά για τα περισσότερα προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζουμε ή μπορεί να αντιμετωπίσουμε στο μέλλον; Κάτω από αυτές τις συνθήκες, τα δεδομένα και τις πληροφορίες (μεταξύ των οποίων και αυτού του κειμένου), καθένας είναι υπεύθυνος να αποφασίσει για τον εαυτό του, για το τι είναι το καλύτερο για αυτόν στην παρούσα φάση και στο μέλλον.

Βρισκόμαστε σε μία κρίσιμη στιγμή για την ανθρωπότητα. Ο κορονοϊός είναι μία μεγάλη παγκόσμια και ατομική δοκιμασία. Το κείμενο δεν έχει σαν στόχο να μιλήσει για πνευματικές αλήθειες ή να κάνει αυτογνωσία. Όμως ο καθένας μας μπορεί να επιλέξει, είτε να συνδεθεί με το φόβο και την παραπλάνηση, τον θυμό, την χωριστικότητα σε σχέση με το τι πιστεύει ο ίδιος και οι άλλοι άνθρωποι και ότι συμβαίνει σήμερα στον κόσμο σε μεγάλη κλίμακα σε όλα τα επίπεδα της ζωής, είτε να επιλέξει την γνώση και την αλήθεια, την αισιοδοξία και την ελπίδα, την πίστη, την εσωτερική δύναμη οτι δημιουργεί την πραγματικότητά του, την σύνδεση με τους άλλους, την αποδοχή της διαφορετικότητας, και το κυριότερο την αγάπη. Ας συνδεθούμε με το φως, που πάντα αργά ή γρήγορα νικάει!

ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ  ΙΑΤΡΟΣ