1^ος χρόνος αυτογνωσίας

 

3^η συνάντηση (5^ο μάθημα)

 

Στο σημερινό μας μάθημα θα μιλήσομε για την τέταρτη επίγνωση και τους ρόλους που παίζομε.

Όταν γεννιόμαστε είμαστε ελεύθεροι από ρόλους, είμαστε πιο ειλικρινείς, πιο ήρεμοι, αλλά μεγαλώνοντας αρχίζομε να βιώνομε απογοήτευση επειδή οι ανάγκες μας δεν ικανοποιούνται. Έτσι προσπαθούμε να πάρομε αυτό που θέλομε παίζοντας διάφορους ρόλους αλλά έτσι πολλές φορές εξασφαλίζομε ότι και οι άλλοι δεν θα πάρουν από μας αυτό που δεν θέλομε να τους δώσομε.

Τέσσερα βασικά πράγματα επιθυμούμε από τους άλλους:

1. a) Την προσοχή τους και την αποκλειστικότητα της αγάπης τους.
2. b) Την επιβεβαίωσή τους σ’ αυτά που λέμε ή κάνομε.
3. c) Ασφάλεια ώστε να νιώθομε ότι είμαστε προστατευμένοι.
4. d) Έλεγχο πάνω στους άλλους, εμποδίζοντάς τους να ζητάνε κάτι από μας.

Οι ρόλοι που παίζομε χωρίζονται σε 4 κατηγορίες:

• Ο τρομοκράτης: Ελέγχει τους άλλους μέσα από το φόβο.

Όταν παίζομε αυτό τον ρόλο προστατεύομε τον εαυτό μας από τους άλλους, τους διώχνομε γιατί φοβούνται να μας ζητήσουν κάτι, και μπορούμε να πάρομε κάτι από συγκεκριμένους ανθρώπους. Φυσικά, αν κι ελέγχομε τους άλλους, χάνομε την αγάπη τους και τον σεβασμό τους. Δύο βασικές σκεπτομορφές βρίσκονται πίσω απ’ αυτόν τον ρόλο:

Η πρώτη είναι ότι όποιος φωνάζει και απειλεί έχει δίκιο, όποιος είναι θυμωμένος έχει πάλι δίκιο.

Η δεύτερη είναι ότι κινδυνεύομε, όταν ο άλλος φωνάζει, θυμώνει ή απειλεί.

Μέσα μας ξυπνούν οι προγραμματισμοί από την παιδική μας ηλικία που λένε πως εμείς φταίμε που θυμώνει ο άλλος και πως κινδυνεύομε επειδή φωνάζει έντονα.

• Το θύμα: Ελέγχει τους άλλους μέσα από την ενοχή.

Κάνομε τους άλλους να πιστεύουν πως φταίνε για τα προβλήματά μας, την δυστυχία μας, την απογοήτευσή μας, την αποτυχία μας κι ένα σωρό άλλα ακόμα.

Βρίσκομε άτομα που νιώθουν εύκολα υπεύθυνα για τους άλλους και για την δική τους πραγματικότητα. Έτσι ελέγχομε αυτούς τους ανθρώπους, οι οποίοι κάνουν διάφορα για μας και την ευχαρίστησή μας. Πολλές φορές τους αποτρέπομε από το να μας ζητάνε κάτι γιατί πάλι θα είμαστε θύματα των καταστάσεων. Όσο εμείς είμαστε αδικημένοι, οι άλλοι είναι άδικοι, εμείς έχομε δίκιο και είμαστε σωστοί, καλοί και οι άλλοι είναι κακοί. Άρα παίρνομε αξία μέσα απ’ αυτό. Ο ρόλος του θύματος είναι ο πιο δημοφιλής ρόλος αφού όλοι μας τον παίζομε λιγότερο ή περισσότερο. Και τους ανθρώπους που παίζουν αυτούς τους ρόλους χρειάζεται να τους αντιμετωπίζομε με αγάπη και σταθερότητα, και να μην ελεγχόμαστε από αυτούς.

Και πάνω απ’ όλα να θυμόμαστε ότι ο καθένας είναι ο αποκλειστικός δημιουργός της πραγματικότητάς του.

Να θυμόμαστε επίσης ότι το θύμα έχει ψυχολογική αντιστροφή στο να νιώθει καλά και συχνά βασίζει όλη του την ύπαρξη πάνω στη δυστυχία. Είναι ευτυχισμένο που είναι δυστυχισμένο.

• Ο απόμακρος: Ελέγχει τους άλλους μέσα από την ανάγκη τους για προσοχή.

Δεν εκφράζεται, δεν λέει τι έχει, τι επιθυμεί, δεν μοιράζεται με τους άλλους ανθρώπους τις ανάγκες του. Εάν παίζομε αυτό τον ρόλο κλεινόμαστε στον εαυτό μας με σκοπό να έχομε δύο οφέλη κατά την άποψή μας: α) να μην πληγωνόμαστε αφού πιστεύομε ότι έτσι προστατεύομε τον εαυτό μας, και β) αναγκάζομε τους άλλους ν’ αναζητούν την προσοχή μας έτσι ώστε εμείς να παίρνομε αξία.

Υπάρχουν δύο είδη απόμακρου: 1) εκείνος που πραγματικά δεν θέλει καμμία επαφή διότι είναι βαθιά πληγωμένος ή πολύ φοβισμένος και 2) εκείνος που παίζει μόνο τον ρόλο με σκοπό να τον αναζητούν οι άλλοι. Αν εκείνοι σταματήσουν να τον ψάχνουν, αυτός απογοητεύεται πάρα πολύ.

• Ο ανακριτής: Ελέγχει τους άλλους μέσα από την ανάγκη του για επιβεβαίωση, προκαλώντας αμφισβήτηση κι έλλειψη σιγουριάς για την αξία τους και για ό,τι κάνουν.

Χρησιμοποιεί τρία «όπλα»: την κριτική, τις ερωτήσεις και τις συμβουλές, και κάνει τους άλλους να πιστεύουν πως πάντα οφείλουν ν’ απαντούν, να δικαιολογούνται, και να εξηγούν. Ο ανακριτής παίρνει αξία κι ενέργεια από τους άλλους που χάνουν τη δική τους, τους ελέγχει, τους κουράζει ώσπου συμβιβάζονται με τις επιθυμίες του για να ‘χουν την ησυχία τους.

Μπορούμε ν’ απελευθερωθούμε από έναν ανακριτή όταν δεν χρειαζόμαστε την έγκρισή του κι όταν δεν μας ενοχλεί η κριτική του.

• Ο ρόλος του ενήλικα: Είναι ο ώριμος άνθρωπος που σέβεται τον εαυτό του και τους άλλους, αγαπά τον εαυτό του και τους άλλους, δεν παίζει παιχνίδια αλλά εκφράζει τις επιθυμίες και ανάγκες του, έχει μία ξεκάθαρη επικοινωνία, εκφράζει τα συναισθήματά του κι έχει βρει την δική του εσωτερική ενέργεια.

Υπάρχουν πολλές αλήθειες που αν τις καλλιεργήσομε και τις θυμόμαστε, μένομε ευκολότερα στο ρόλο του ενήλικα. Θα χρειαστεί επίσης να σκεφτούμε ποιον ή ποιους ρόλους παίζομε εμείς που ερεθίζουν τους άλλους και τους προκαλούν να παίξουν τους δικούς τους στη συνέχεια. Επίσης, καλό θα ήταν να σκεφτούμε με ποιο τρόπο μπορούμε να συμπεριφερθούμε διαφορετικά. Όλη μας η πραγματικότητα δημιουργείται από τις πεποιθήσεις μας, που δημιουργούν τα συναισθήματά μας, που δημιουργούν τις αντιδράσεις μας που ελέγχουν τη ζωή μας.

Όταν βρισκόμαστε πχ: μπροστά σ’ έναν τρομοκράτη, χρειάζεται να θυμόμαστε την φράση «είμαι ασφαλής σε κάθε περίπτωση», και να πιστεύομε πως η ζωή δίνει στον καθένα μας συγκεκριμένα ερεθίσματα για να μάθομε και να εξελιχθούμε. Από την άλλη ξεκαθαρίζομε ότι δεν δεχόμαστε αυτή τη συμπεριφορά, ότι αξίζομε σεβασμό χωρίς να μπαίνομε κι εμείς στην επίθεση, στο μίσος στην απόρριψη.

Ας μην ξεχνάμε ποτέ πως ο κάθε ρόλος χρησιμοποιεί τη δική του αδυναμία για να ελέγχει τους άλλους και να παίρνει αυτό που χρειάζεται.

Ο ανακριτής έχει φόβο για τη δική του αξία και προσπαθεί να μειώσει τους άλλους και να τους υποτιμήσει ώστε να φαίνεται ανώτερος ή καλύτερος. Μπορεί όμως απλά ν’ αναζητά την προσοχή και γι’ αυτό να κάνει ερωτήσεις και να δίνει συμβουλές.

Οι πιο πολλές γυναίκες παίζουν το θόλο του θύματος και του ανακριτή, και οι περισσότεροι άνδρες το ρόλο του τρομοκράτη και του απόμακρου.

Ο απόμακρος άνδρας ελκύει μία γυναίκα ανακριτή μέχρι να θυμώσει πολύ και να γίνει τρομοκράτης.

Σε σχέση με το θύμα, το κλειδί της αντιμετώπισής του είναι να πιστεύομε ότι κάθε ψυχή είναι υπεύθυνη για την πραγματικότητά της κι εμείς δεν μπορούμε να δημιουργήσομε ευτυχία ή δυστυχία σε κανέναν άλλο. Να μην λύνομε τα προβλήματά του γιατί τον αποδυναμώνομε. Ακόμα να λέμε όχι με αγάπη.

Τέλος, σε σχέση με τον απόμακρο πρέπει να θυμόμαστε ότι δεν έχομε καμμία ευθύνη για το κλείσιμό του. Εκείνος φοβάται την επικοινωνία κι όσο πιο πολύ τον κριτικάρομε ή τον απορρίπτομε, τόσο πιο πολύ κλείνεται στον εαυτό του.

Θα ήταν πολύ θετικό για όλους μας να μη παίζομε ρόλους που δεν θα θέλομε να παίζουν οι άλλοι με μας.

Να σταματήσομε να ρίχνομε το φταίξιμο στους άλλους για ό,τι μας συμβαίνει, να μην περιμένομε από τους άλλους να κάνουν τα πάντα για μας. Να μάθομε να έχομε εμπιστοσύνη στο σύμπαν, στο Θεό, στους ανθρώπους και να εκφράζομε τις ανάγκες κι επιθυμίες μας καθαρά. Γενικά να μην κάνομε στους άλλους αυτό που δεν θέλομε να κάνουν σε μας. Να πάρομε την ευθύνη της ζωής μας και να μην ανησυχούμε αν στην αρχή της αλλαγής μας νιώθομε ευάλωτοι. Τέλος, να δεχτούμε τον εαυτό μας όπως είναι και να τον αγαπήσομε. Η αυτοαπόρριψη δεν οδηγεί πουθενά!

 

Ερωτήσεις Α

• Ποιοι είναι οι βασικοί ρόλοι που παίζομε στη ζωή μας;
• Για ποιους λόγους παίζομε αυτούς τους ρόλους;
• Ποια είναι τα βασικά πράγματα που επιθυμούμε να έχομε από τους άλλους;

Ερωτήσεις Β

• Έχετε παρατηρήσει ποιους ρόλους παίζετε συχνότερα; Και γιατί;
• Πιστεύετε ότι είναι εύκολο να ξεφύγετε από τον ρόλο που παίζετε; Και με ποιον τρόπο θα το καταφέρετε;