Κεφάλαιο 2

Από το βιβλίο Η ΕΥΤΥΧΙΑ ΕΙΝΑΙ ΣΤΟ ΧΕΡΙ ΣΟΥ

Τα Εμπόδια προς την Ευτυχία

 

Αυτό το βιβλίο θα μπορούσε, επίσης, να έχει τον τίτλο Τολμώντας να Αγαπάμε ή Τολμώντας να Νιώθουμε Ασφαλείς και Ήρεμοι σε όλες τις Περιπτώσεις.

 

Θα μπορούσε, επίσης, να ονομάζεται Επιλέγοντας να Είμαστε Ευτυχισμένοι ή Επιλέγοντας να Νιώθουμε Ασφαλείς και Ήρεμοι σε όλες τις Περιπτώσεις.

 

Που σημαίνει ότι η ευτυχία, η αγάπη και η ηρεμία είναι επιλογές που απαιτούν θάρρος και τόλμη. Είναι επιλογές, επειδή δεν είναι επιβεβλημένες σε κανέναν. Είναι επιλογές που κάνει κάποιος, ακόμη κι όταν οι άλλοι αισθάνονται ότι είναι εντελώς αδύνατο και ίσως όχι σωστό να νιώθουν ευτυχία, αγάπη και ηρεμία σ’ αυτές τις περιπτώσεις.

 

Στην πραγματικότητα, οι περισσότεροι από μας φοβόμαστε αυτές τις περιπτώσεις. Νιώθουμε ευάλωτοι και φοβόμαστε να αφήσουμε, τους φόβους μας, τη δυσπιστία μας, την απαισιοδοξία μας και τις κεραίες επαγρύπνησης μήπως και συμβεί κάτι.

 

Η ευτυχία, η αγάπη και η ηρεμία απαιτούν έναν υψηλό βαθμό εμπιστοσύνης στον εαυτό μας, τους άλλους και τη ζωή, που μας επιτρέπει να αφήσουμε τον φόβο και την ανάγκη να έχουμε επίγνωση και να ελέγχουμε πιθανούς, όμως αόρατους, επικείμενους κινδύνους.

 

Επομένως, η επιλογή να είμαστε ευτυχισμένοι είναι η επιλογή να εμπιστευόμαστε και να πάψουμε να φοβόμαστε ότι το να είμαστε ευτυχισμένοι μπορεί να επιφέρει κάποιες αρνητικές επιπτώσεις. Το ίδιο ισχύει και για την αγάπη και το αίσθημα ασφάλειας ή ηρεμίας.

 

Παραδόξως, μερικοί αισθανόμαστε στην πραγματικότητα πιο ασφαλείς όταν νιώθουμε το αντίθετο της ασφάλειας, που είναι ο φόβος και το άγχος.

 

Η ιδέα είναι ότι, αν επιτρέψουμε στον εαυτό μας να νιώσει ευτυχία, αγάπη ή ηρεμία, τότε δεν θα έχουμε αρκετή επίγνωση για να προβλέψουμε και να εμποδίσουμε τον ενυπάρχοντα κίνδυνο.

 

Άρα, είμαστε έτοιμοι να ρίξουμε μια ματιά σε βάθος στην πρόκληση να αφεθούμε και να είμαστε ευτυχισμένοι;

 

Στην πραγματικότητα η αληθινή ερώτηση είναι αν πιστεύουμε συνειδητά και υποσυνείδητα ότι είναι ασφαλές και σωστό ή ορθό να έχουμε ευτυχία, αγάπη και ηρεμία σε όλες τις περιπτώσεις. Είναι;

 

Χωρίς να δώσετε πολλή σκέψη, μπορεί να απαντήσετε, «Φυσικά, είναι πάντα καλό να νιώθεις ευτυχία, ηρεμία και αγάπη».

 

Αλλά τότε, αν αρχίσω να γίνομαι πιο συγκεκριμένος και ρωτήσω, «Είναι ασφαλές και σωστό να βιώνεις, ευτυχία, αγάπη και ηρεμία ακόμη και ….»:

 

• Όταν τα πράγματα δεν πηγαίνουν όπως θα ήθελες;
• Όταν κάνεις ένα λάθος ή δεν έχεις το αποτέλεσμα που περίμενες ή χρειαζόσουν;
• Όταν κάποιος σε κριτικάρει;
• Όταν το παιδί σου ή ο σύντροφός σου απορρίπτει τις αξίες σου;
• Όταν οι γονείς σου δεν σε αποδέχτηκαν ή δεν σε επιβεβαίωσαν ποτέ;
• Όταν η σωματική σου εμφάνιση δεν είναι αυτή που θα ήθελες;
• Όταν δεν φαίνεται να μπορείς να είσαι αυτός που θα ήθελες;
• Όταν δεν έχεις αρκετά χρήματα;
• Όταν κάποιος σε κλέβει;
• Όταν είσαι άρρωστος;
• Όταν ένας αγαπημένος σου δεν είναι καλά;
• Όταν το παιδί σου σε απορρίπτει;
• Όταν κάποιος βλάπτει εσένα ή την οικογένειά σου;

 

Η επόμενη αντίδραση μπορεί να είναι, «Όχι, δεν είναι ασφαλές ή σωστό να νιώθω ευτυχία, αγάπη και ηρεμία σ’ αυτές τις περιπτώσεις. Αυτές δεν είναι κατάλληλες αντιδράσεις γι’ αυτές τις περιπτώσεις. Είναι “ανθρώπινο” να μην νιώθω αυτές τις εσωτερικές καταστάσεις σ’ αυτές τις περιπτώσεις».

 

Θα συμφωνήσω ότι δεν είναι αυτό που θα έκανε ένας “φυσιολογικός” άνθρωπος ή αυτό που μπορεί ή επιλέξει να νιώθει σ’ αυτές τις περιπτώσεις.

 

Αλλά τότε θα ρωτούσα, «Θέλεις πραγματικά να είσαι “φυσιολογικός”; Είναι η φυσιολογικότητα της ανθρώπινης συμπεριφοράς αυτό που θαυμάζεις και φιλοδοξείς να αποκτήσεις; Γιατί κάποιοι άνθρωποι μπορούν να επιλέγουν αυτές τις εσωτερικές καταστάσεις ακόμη και σ’ αυτές τις περιπτώσεις; Πώς αυτοί οι άνθρωποι σκέφτονται και αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους, τους άλλους και τη ζωή;

 

Είναι πιθανό να είμαστε σ’ ένα δρόμο εξέλιξης, όπου αυτό που είναι “ανθρώπινο” ή “φυσιολογικό” για έναν άνθρωπο αλλάζει και εξελίσσεται; Κάποτε ήταν φυσιολογικό να πιστεύουμε ότι η γη είναι επίπεδη και ότι ο ήλιος περιστρέφεται γύρω της. Κάποτε ήταν φυσιολογικό για τους ανθρώπους να είναι σκλάβοι άλλων ή να απορρίπτουν άλλους λόγω του χρώματος του δέρματός τους ή της εθνικότητάς τους. Αυτό που είναι “φυσιολογικό” χρειάζεται να εξελιχθεί και μπορούμε εμείς να πάρουμε μέρος σ’ αυτή τη διαδικασία.

 

Είναι πιθανό να προοριζόμαστε όλοι να αντιδρούμε όπως μπορεί να αντιδρούσαν ο Ιησούς ή ο Σωκράτης ή άλλα φωτισμένα όντα, με εσωτερική ηρεμία, αγάπη και ευτυχία σε όλες τις περιπτώσεις; Τι αντιλαμβάνονται εκείνοι που εμείς δεν το αντιλαμβανόμαστε; Πώς γίνεται να βιώνουν εκείνοι τόση εσωτερική ασφάλεια που ακόμη και ο επικείμενος θάνατος να μην τους απομακρύνει σοβαρά από το πνευματικό κέντρο τους; Ποιο είναι το μυστικό τους; Επιτρέπεται και σε μας να είμαστε έτσι; Θέλουμε να είμαστε έτσι;

 

Είναι λάθος να φοβόμαστε να είμαστε ευτυχισμένοι σε περιπτώσεις όπου είναι μόνο “ανθρώπινο” να είμαστε δυστυχισμένοι; Θα έπρεπε να περιοριζόμαστε στο να είμαστε “φυσιολογικοί”; Ή είναι εντάξει να φιλοδοξούμε να έχουμε ένα άλλο επίπεδο αντίληψης, στο οποίο συνειδητοποιούμε ότι όλα είναι όπως μπορούν να είναι και θα έπρεπε να είναι, σαν ένα πλαίσιο για τη διαδικασία εξέλιξης, και ότι εμείς και όλοι οι αγαπημένοι μας είμαστε, στην πραγματικότητα, ασφαλείς και καλά σε όλες τις περιπτώσεις;

 

Αυτή είναι μια επιλογή που χρειάζεται να κάνει ο καθένας από μας. Επιλέγουμε την ευτυχία, την αγάπη και την ηρεμία ακόμη και σε δύσκολες περιπτώσεις; Είναι αυτό κάτι που το βλέπουμε ασφαλές και σωστό;

 

Μια άλλη ερώτηση για τους θρησκευόμενους θα ήταν, «Θέλει ο Θεός να έχουμε ευτυχία, αγάπη και ηρεμία σ’ αυτές τις περιπτώσεις;»

 

Κάποιος μπορεί, επίσης, να ρωτήσει:

 

• Υπάρχει κάποιο όφελος για τον εαυτό μου ή τους άλλους να μην επιλέξω ευτυχία, αγάπη και ηρεμία σ’ αυτές τις περιπτώσεις;
• Βοηθώ τους αγαπημένους μου περισσότερο με το να είμαι δυστυχισμένος όταν εκείνοι δεν είναι καλά;
• Βοηθώ οικονομικά τον εαυτό μου με το να ανησυχώ για τα χρήματα;
• Νιώθω καλύτερα για τον εαυτό μου και τη ζωή με το να επιλέγω να μην αγαπώ εκείνους που με βλάπτουν;
• Εξουδετερώνω ή καθυστερώ τη θνητότητά μου με το να φοβάμαι το θάνατο;

 

• Αυτές οι πολύ “ανθρώπινες” αντιδράσεις με εξυπηρετούν με κάποιο τρόπο;
• Χρειάζεται να είμαι δυστυχισμένος, για να κάνω αλλαγές στη ζωή μου;
• Κάνω τους ανθρώπους να αλλάξουν με το να τους μισώ;
• Ο φόβος για κάτι το εμποδίζει ή αυξάνει την πιθανότητα να συμβεί;

 

• Προστατεύω πραγματικά τον εαυτό μου με το να φοβάμαι;
• Γίνομαι πιο ασφαλής με το να έχω άγχος;
• Βοηθώ τον εαυτό μου με κάποιο τρόπο με το να φοβάμαι να έχω ευτυχία ή αγάπη ή ηρεμία;
• Αυτές οι πολύ παγιωμένες “ανθρώπινες” αντιδράσεις με βοηθούν πραγματικά στη ζωή μου;

 

• Ή κάνουν το αντίθετο;
• Βοηθούν ή βλάπτουν το νευρικό, ενδοκρινικό, ανοσοποιητικό μου σύστημα και όλα τα άλλα συστήματα;
• Πώς με βοηθά πραγματικά η επιλογή της δυστυχίας (ναι, είναι επιλογή – παρόλο που ίσως δεν είναι συνειδητή), όταν κάτι δεν είναι όπως θέλω να είναι, όταν οι ανάγκες και οι προσκολλήσεις μου δεν ικανοποιούνται;
• Αλλάζει αυτό την εξωτερική πραγματικότητα, ώστε να ικανοποιηθούν οι προσκολλήσεις μου;
• Ή οι προσκολλήσεις μου, στην πραγματικότητα, εμποδίζουν την ικανοποίηση των αναγκών μου;

 

Είναι άλλο να επιθυμείς κάτι και να προτιμάς να το έχεις και άλλο να είσαι προσκολλημένος και να πιστεύεις ότι δεν μπορείς να είσαι ευτυχισμένος χωρίς αυτό.

 

Αν κάποιοι άνθρωποι μπορούν να είναι ευτυχισμένοι χωρίς αυτό, στο οποίο εγώ είμαι προσκολλημένος, αυτό σημαίνει ότι η ανθρώπινη φύση έχει μέσα της τη δυνατότητα να είναι καλά και ευτυχισμένη χωρίς αυτό ή αυτόν, όπου έχω εγώ προσκόλληση.

 

Πώς γίνεται 2 δισεκατομμύρια άνθρωποι να μπορούν να είναι ευτυχισμένοι χωρίς την αποκλειστική αγάπη και προσοχή του δικού μας συγκεκριμένου συντρόφου;

Τι γνωρίζουν που εμείς δεν το γνωρίζουμε;

Πώς γίνεται τόσα δισεκατομμύρια άνθρωποι να μπορούν να είναι ευτυχισμένοι με λιγότερα από όσα έχουμε εμείς;

Γιατί επιλέγουμε να είμαστε δυστυχισμένοι όταν μπορούμε να είμαστε ευτυχισμένοι;

Γιατί επιλέγουμε το φόβο και το άγχος αντί για την αγάπη και την ηρεμία;

 

Αυτές είναι κάποιες ερωτήσεις που θα συζητήσουμε σ’ αυτό το βιβλίο.

 

Επομένως, ποια είναι τα κυριότερα εμπόδια στην επιλογή της ευτυχίας;

 

Πρώτα είναι οι προσκολλήσεις μας σε ορισμένους ανθρώπους, πράγματα, καταστάσεις, που γίνονται όροι ή προϋποθέσεις για την ευτυχία μας. Δεν μπορούμε να κατανοήσουμε την ευτυχία αν δεν ικανοποιούνται αυτές οι προσκολλήσεις ή όροι.

 

Μετά, οι φόβοι μας για τον πόνο ή την απώλεια μάς δημιουργούν μια κατάσταση άγχους σχετικά με το τι θα συμβεί και την ανάγκη να το σκεφτόμαστε ακατάπαυστα και να προσπαθούμε να ελέγχουμε τους άλλους, τα γεγονότα, τα αποτελέσματα και το μέλλον γενικά.

 

Ένας άλλος παράγοντας είναι η ανικανότητά μας να αφήσουμε το παρελθόν και να αποδεχτούμε όλα όσα έχουν γίνει χωρίς να νιώθουμε αδικία, πίκρα και θυμό.

 

Αυτό αυξάνεται, αν ταυτιζόμαστε με το ρόλο του “θύματος” και αναζητάμε να νιώθουμε καλά και να αξίζουμε με το να είμαστε αδικημένοι ή να είμαστε θύματα των άλλων και της ζωής, ίσως ακόμη και του εαυτού μας.

 

Η ντροπή και η ενοχή είναι εχθροί της ευτυχίας, καθώς νιώθουμε ότι δεν την αξίζουμε.

 

Η σύγκριση του εαυτού μας με τους άλλους και το αίσθημα ανωτερότητας ή κατωτερότητας είναι μια σίγουρη συνταγή για μοναξιά και δυστυχία.

 

Ο εθισμός σε άλλα συναισθήματα όπως φόβο, άγχος, ανησυχία, πόνο, θυμό, ντροπή ή ενοχή δημιουργεί το “πονόσωμά” μας και ακόμη και τα κύτταρα του σώματός μας συνηθίζουν και εθίζονται σ’ αυτά τα συναισθήματα και τις ορμόνες ή τα πεπτίδια που παράγουν. Υποσυνείδητα και χημικά γινόμαστε “εθισμένοι στη δυστυχία”.

 

Μετά υπάρχει ο φόβος για την ίδια την ευτυχία, φόβος πως, αν επιτρέψουμε στον εαυτό μας να είναι ευτυχισμένος, μπορεί να συμβεί κάτι κακό. Έτσι, «χτυπάμε ξύλο» ώστε η ευτυχία μας να μην μετατραπεί σε πόνο.

 

Μπορεί ακόμη να πιστεύουμε λανθασμένα ότι η ευτυχία είναι επιπολαιότητα και όχι αρετή, και ότι είναι το κατσούφιασμα που δείχνει τους αληθινά πνευματικούς ανθρώπους. Ότι ο Θεός προτιμά να πονάμε ή να υποφέρουμε, γιατί αυτό είναι πιο πνευματικό από την ευτυχία.

 

Μερικοί μπορεί να πιστεύουμε ότι η ευτυχία μπορεί να απομακρύνει κάθε ανάγκη για αλλαγή και βελτίωση του εαυτού μας.

 

Άλλοι έχουν την ψευδαίσθηση ότι χρειαζόμαστε το φόβο και το άγχος σχετικά με το αποτέλεσμα των προσπαθειών μας, για να είμαστε πιο αποτελεσματικοί στην εκπλήρωση των στόχων μας.

 

Η αυτοαμφισβήτηση, η αυτοαπόρριψη και η αβεβαιότητα για την αξία μας είναι βασικά εμπόδια της ευτυχίας.

 

Κάτω και πίσω από τα περισσότερα από τα προαναφερθέντα εμπόδια είναι ο φόβος μας για απόρριψη, μοναξιά και θάνατο, που προέρχεται από τη μη επίγνωση και την αποσύνδεσή μας από το μακάριο, μεγαλειώδη και πλήρη εσώτερο εαυτό μας. Η ευδαιμονία είναι μια κατάσταση πέρα από την ευτυχία, που εξαρτάται μόνο από την πληρότητα και τη χαρά της εσώτερης ύπαρξής μας και όχι από κάποιον εξωτερικό παράγοντα.

 

Είναι αυτή η άγνοια του ποιοι πραγματικά είμαστε και η μη επίγνωση αυτής της εσώτερης ευδαιμονίας, που γεννά όλα τα παραπάνω.

 

• Επομένως, είμαστε έτοιμοι γι’ αυτή την πρόκληση;
• Είμαστε πρόθυμοι να ριψοκινδυνέψουμε να επιλέξουμε την ευτυχία ακόμη και σε περιπτώσεις δοκιμασίας;

 

• Είμαστε πρόθυμοι να επιτρέψουμε στην ευτυχία να γίνει η προεπιλεγμένη κατάστασή μας, από την οποία αποσυνδεόμαστε κατά καιρούς αλλά επιστρέφουμε γρήγορα, λόγω της αλήθειας του ποιοι πραγματικά είμαστε εμείς και οι άλλοι και, επίσης, λόγω της επιλογής μας να είμαστε ευτυχισμένοι, η οποία μας φέρνει πίσω στην κατάσταση της ευχαρίστησης, της αποδοχής, της συμφιλίωσης, της αγάπης, της ηρεμίας και της ευτυχίας;

 

• Είμαστε, επίσης, έτοιμοι να επιλέξουμε την αγάπη αντί του φόβου, της πίκρας και της ψευδαίσθησης ότι είμαστε θύματα;
• Είμαστε έτοιμοι να πάρουμε την πλήρη ευθύνη της πραγματικότητάς μας και να πάψουμε να φοβόμαστε και να κατηγορούμε τους άλλους;

 

• Είμαστε πρόθυμοι να πάρουμε την ευθύνη για τη δική μας υγεία, ηρεμία, αγάπη και ευτυχία και να επιλέξουμε να θυμόμαστε την αλήθεια σε κάθε περίπτωση;

 

• Πάνω απ’ όλα, είμαστε έτοιμοι να ριψοκινδυνέψουμε να είμαστε διαφορετικοί και να αντιδράμε διαφορετικά από ό,τι έχουμε δει, μάθει και προγραμματιστεί να πιστεύουμε ότι είναι η φυσιολογική και κατάλληλη αντίδραση όταν η ζωή δεν μας δίνει αυτό που θέλουμε (αλλά ίσως αυτό που στην πραγματικότητα χρειαζόμαστε είναι να απελευθερωθούμε από τις ψευδαισθήσεις μας);

 

• Είμαστε πρόθυμοι να είμαστε ευτυχισμένοι, όταν οι άλλοι νομίζουν ότι θα έπρεπε να πονάμε;
• Τολμάμε να είμαστε διαφορετικοί;

 

Αλλά ευτυχία είναι να έχουμε ό,τι θέλουμε. Άρα, μπορούμε να είμαστε ευτυχισμένοι με το να μην χρειαζόμαστε τίποτε και επίσης με το να γίνουμε πολύ ικανοί να υλοποιούμε ό,τι χρειαζόμαστε για να είμαστε ευτυχισμένοι.

 

• Βοηθάμε τους άλλους με το να περιορίζουμε την αγάπη μας, όταν η δική τους είναι περιορισμένη;
• Βοηθάμε τους άλλους με το να περιορίζουμε την ηρεμία μας, όταν η δική τους είναι περιορισμένη;
• Βοηθάμε τους άλλους με το να περιορίζουμε την ευτυχία μας, όταν η δική τους είναι περιορισμένη;
• Βοηθάμε τους άλλους με το να περιορίζουμε την αφθονία μας, όταν η δική τους είναι περιορισμένη;
• Αντί να περιορίσουμε οτιδήποτε από αυτά, δεν θα ήταν καλύτερα να μοιραστούμε την αγάπη, την ηρεμία, την ευτυχία και την αφθονία μας με αυτούς που τα χρειάζονται;

 

• Είμαστε έτοιμοι να αφήσουμε την ψυχολογία της έλλειψης και να προχωρήσουμε στην ψυχολογία της αφθονίας;

 

• Είμαστε, επίσης, πρόθυμοι να γίνουμε ακόμη πιο δυνατοί και αποτελεσματικοί στο να δημιουργούμε και να έλκουμε ό,τι χρειαζόμαστε για να είμαστε ευτυχισμένοι;

 

• Είμαστε έτοιμοι να είμαστε επιτυχημένοι και ευτυχισμένοι;

 

• Ενδιαφερόμαστε να μάθουμε πώς να δημιουργήσουμε αυτό που θέλουμε και χρειαζόμαστε για τον εαυτό μας, τους αγαπημένους μας και την κοινωνία σαν σύνολο;

 

• Είμαστε πρόθυμοι να απολαύσουμε την αφθονία, ακόμη κι όταν οι άλλοι επιλέγουν το αντίθετο;

 

• Είναι σωστό να επιλέγουμε την αφθονία, όταν οι άλλοι δεν έχουν όσα έχουμε εμείς;

 

Θα χρειαστεί να απαντήσουμε αυτές τις ερωτήσεις καθώς προχωρούμε στο να Τολμήσουμε να Είμαστε Ευτυχισμένοι.