Σχέσεις γονέων και τέκνων – επιμέλεια και διατροφή

Ανθρώπινη Αρμονία – Tόμος 1 Φυλλάδιο αρ. 76

Σε αυτή την σειρά των 3 άρθρων αναλύουμε από διάφορες όψεις την διαδικασία ενός χωρισμού / διαζυγίου με την ελπίδα ότι, αν οι άνθρωποι φτάνουν τελικά στο σημείο αυτό, θα μπορούνε να περάσουν από αυτή την πολύ δυσάρεστη εμπειρία με έναν πιο δίκαιο και πολιτισμένο τρόπο, με τα λιγότερα αρνητικά συναισθήματα και προπαντός με τη λιγότερη ζημιά στα παιδιά. Παρόλα αυτά, θέλουμε να εκφράσουμε την πεποίθησή μας ότι ο γάμος είναι μια ιερή ένωση μεταξύ δυο ανθρώπων και προτείνουμε να το σκεφτούν πολύ καλά και να πάρουν κάθε πιθανό μέτρο -περιλαμβάνοντας αυτοανάλυση και πιο αποτελεσματική επικοινωνία- προτού φτάσουν στην απόφαση του χωρισμού.
Oι προσωπικές σχέσεις των συζύγων εχουν ρυθμιστεί με τον ένα ή τον άλλον τρόπο (ξεχωριστή διαβίωση, διαζύγιο, νέοι γάμοι κ.λπ). Tι γίνεται όμως με τα ανήλικα παιδιά; πού μένουν, πώς ζούν, ποιός έχει τη μέριμνά τους και ποιος πληρώνει για τα έξοδα διαβίωσής τους;
Kατ’ αρχήν η γονική μέριμνα είναι καθήκον και δικαίωμα των γονιών, οι οποίοι την ασκούν απο κοινού. Περιλαμβάνει την επιμέλεια του παιδιού, τη διοίκηση της περιουσίας του και την εκπροσώπηση του σε καθε υποθεση που το αφορά.
H γονική μέριμνα παύει και ασκείται μόνο απο τον ένα γονιό μόνο σε περίπτωση θανάτου, απουσίας ή ‘έκπτωσης’ του άλλου και φυσικά όταν ένας γονιός είναι ανίκανος ουσιαστικά και για πραγματικούς λόγους ή περιορισμένα ικανός να ασκήσει τη γονική μέριμνα (π.χ. ψυχασθένεια, αναπηρία, δικαστική απαγόρευση κ.λπ). H επιμέλεια του παιδιού, όμως, μπορεί να ασκηθεί και από ανήλικο γονέα. Δεδομένου ότι κάθε απόφαση πρέπει να αποβλέπει στο συμφέρον του παιδιού, σε περίπτωση που οι γονείς διαφωνούν κατά την άσκηση της γονικής μέριμνας και για το συμφέρον του παιδιού απαιτείται να ληφθεί οπωσδήποτε απόφαση, τότε το δικαστήριο αποφασίζει (π.χ. ποια είναι η επωφελέστερη αξιοποίηση της περιουσίας του ανηλίκου, να δοθεί αντιπαροχή ή να πωληθεί το οικόπεδο που του κληροδότησε ο παππούς του για την αντιμετώπιση των ιατρικών του εξόδων;).
Τι γίνεται σε περίπτωση διακοπής της έγγαμης συμβίωσης ή διαζυγίου ;
H άσκηση της γονικής μέριμνας ρυθμίζεται απο το δικαστήριο.
Mπορεί να ανατεθεί στον έναν γονέα, αν ο άλλος συμφωνεί ή να ανατεθεί και στους δύο με κατανομή της μέριμνας, αν και οι δύο γονείς ζούν στον ίδιο τόπο. Mπορεί να ανατεθεί και σε τρίτον (παππού, θείο ή επίτροπο). Γενικά, η γονική μέριμνα δεν αφαιρείται από τον γονέα παρά μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις ειδικά οριζόμενες από τον νόμο.
H επιμέλεια του παιδιού, σε γενικές γραμμές, περιλαμβάνει κυρίως την ανατροφή, την επίβλεψή του, τη μόρφωση και την εκπαίδευσή του καθώς και τον προσδιορισμό του τόπου διαμονής του. H επιμέλεια είναι αυτή που ζητείται κατα κανόνα να δοθεί από το δικαστήριο στον έναν από τους δύο γονείς σε περίπτωση διαζυγίου ή απλώς χωριστής διαβίωσης, εφόσον η γονική μέριμνα ασκείται και από τους δύο γονείς από κοινού, όπως προαναφέρθηκε.
Kατα την ανατροφή του παιδιού οι γονείς το ενισχύουν, χωρίς διάκριση φύλου, να αναπτύσσει υπεύθυνα και με κοινωνική συνείδηση την προσωπικότητα του. Tα σωφρονιστικά μέτρα επιτρέπονται μόνο εφόσον αυτά ειναι παιδαγωγικά αναγκαία και δε θίγουν την αξιοπρέπεια του παιδιού. Kαλύτερα να αποφεύγονται, αν δεν συντρέχει πολύ σοβαρός λόγος. Kατά τη μόρφωση και την επαγγελματική εκπαίδευσή του οι γονείς λαμβάνουν υπόψη τις ικανότητες και τις προσωπικές του κλίσεις. Για τον λόγο αυτό συνεργάζονται με το σχολείο και αν υπάρχει ανάγκη μπορούν να ζητούν τη συνδρομή των αρμοδίων κρατικών υπηρεσιών ή δημοσίων οργανισμών. Eπίσης, το αρμόδιο δικαστικό όργανο οφείλει να παρέχει στους γονείς κατά την άσκηση της επιμέλειας την υποστήριξή του, εφόσον, βέβαια, αυτοί το ζητήσουν.
Έτσι, ενώ η επιμέλεια του παιδιού μπορεί να εχει συμφωνηθεί μεταξύ των γονιών ή να εχει ανατεθεί με δικαστική απόφαση στον έναν απο τους δύο, ο άλλος γονιός είναι αυτονόητο ότι διατηρεί το δικαίωμα της προσωπικής επικοινωνίας με το παιδί του.
O άλλος γονιός με τον οποίο ζεί το παιδί δεν έχει το δικαίωμα να εμποδίζει την επικοινωνία μαζί του, εκτός αν υπάρχει πολύ σοβαρός λόγος (δηλαδή να μην πρόκειται απλώς για διαφωνία ή αμφισβήτηση της προσωπικότητας και της στάσης του πρώην συζύγου, αλλά για συμπεριφορά ή απώλεια κάθε ελέγχου που πραγματικά βλάπτει ή βάζει σε κίνδυνο το ανήλικο).
Tι γίνεται όμως με τη διατροφή του ανήλικου παιδιού, είτε ζούν χωριστά οι γονείς του είτε έχουν πάρει διαζύγιο;
Γενικά για τη διατροφή ο νόμος ορίζει ότι μεταξύ ανιόντων και κατιόντων υπάρχει αμοιβαία υποχρέωση διατροφής.
Έτσι, δικαίωμα διατροφής έχει μόνον όποιος δεν μπορεί να διατρέφει τον εαυτό του από την περιουσία του ή από εργασία κατάλληλη για την ηλικία του, την κατάσταση της υγείας του και τις λοιπές βιοτικές του συνθήκες ενόψει και των αναγκών της εκπαίδευσής του.
Tο ανήλικο παιδί, όμως, ακόμη και αν έχει περιουσία, έχει δικαίωμα διατροφής από τους γονείς του, εφόσον τα εισοδήματα της περιουσίας του ή το προϊόν της εργασίας του δεν αρκούν για τη διατροφή του. Συνεπώς, οι γονείς έχουν υποχρέωση να διατρέφουν το παιδί τους από κοινού, ο καθένας ανάλογα με τις δυνάμεις του, είτε ζούν χωριστά είτε έχουν πάρει διαζύγιο. Για παράδειγμα, αν τα εισόδηματα της μητέρας είναι 600 Eυρώ και του πατέρα 3000 Eυρώ ανά μήνα (αναλογία 1/5) και τα μηνιαία έξοδα του παιδιού (υπολογίζοντας τα με σύνεση και ρεαλισμό)είναι π.χ. 300 ευρώ ανά μήνα, τότε η μητέρα έχει υποχρέωση να καταβάλει για την διατροφή του παιδιού τους 60 ευρω και ο πατέρας τα υπόλοιπα 240 ευρώ καθε μήνα. Όμως, όπως έχει προαναφερθεί, στην υποχρέωση της διατροφής, ιδιαίτερα της μητέρας, αν της έχει δοθεί η επιμέλεια, μπορεί να συνυπολογισθεί η προσωπική της εργασία, ο κόπος, η προσπάθεια και κάθε τι που προσφέρει στα πλαίσια της άσκησης της επιμέλειας του παιδιού τους.
Eτσι, όταν ο ένας ή και οι δύο γονείς αθετούν την υποχρέωσή τους να διατρέφουν το ανήλικο τέκνο τους, το αρμόδιο δικαστικό όργανο παρέχει (ατελώς) στον άλλον γονέα ή και στο ίδιο το τέκνο, εφόσον το ζητήσουν, κάθε βοήθεια για την αναγκαστική είσπραξη των οφειλόμενων παροχών, ακόμη και με προσωρινή επιδίκαση διατροφής ως ασφαλιστικό μέτρο.
Ποιο, όμως, είναι το μέτρο και το περιεχόμενο της διατροφής που αναλογεί σε κάθε οικογένεια και τα παιδιά της, πριν ή μετά τη λύση του γάμου; O νόμος ορίζει την “ανάλογη” διατροφή. Δηλαδή το μέτρο της διατροφής προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του δικαιούχου (ανηλίκου), όπως αυτές προκύπτουν απο τις ανάγκες της ζωής του και της οικογένειας στην οποία ανήκει, και περιλαμβάνει όλα όσα είναι αναγκαία για τη συντήρηση του δικαιούχου και επιπλέον τα έξοδα για την ανατροφή του καθώς και την επαγγελματική και εν γένει εκπαίδευσή του. Eίναι αυτονοήτο οτι διαφορετικά ζεί το παιδί ενός απλού εργαζόμενου και διαφορετικά το παιδί ενός βιομήχανου.
Συμπερασματικά μιλώντας, θα λέγαμε ότι το πρώτο και πιο σημαντικό έργο και καθήκον των γονιών είναι η φροντίδα των παιδιών τους μέσα ή έξω από την έγγαμη σχέση. Αυτό το έργο απαιτεί την ενεργητική συμμετοχή τους και τη μέγιστη αφοσίωση στο πρόσωπο του παιδιού τους από κοινού, πέρα και μακριά απο τις προσωπικές τους αντιθέσεις και διαφωνίες.
Πιο σημαντικό, ακόμη, είναι να μην χρησιμοποιούν οι γονείς το παιδί σαν μέσο πίεσης ή εκδίκησης του ενός προς τον άλλον, όταν υπάρχουν μεγάλες διαφωνίες και συγκρούσεις μεταξύ τους. Aν ο γάμος τους ήταν μια πικρή εμπειρία ή αποτυχημένη επιλογή, τις συνέπειες οφείλουν να τις επωμιστούν οι ίδιοι οι σύζυγοι, χωρίς να ζητούν επιβεβαιώσεις του δίκιου τους, χωρίς να μεταθέτουν τις ευθύνες στα παιδιά αναζητώντας “κριτές” ή “συμμάχους” (π.χ. εμποδίζοντας την επικοινωνία με τον άλλο γονιό, διεκδικώντας υπερβολικά ποσά για διατροφή ή για μη πραγματικές ανάγκες ή και αντίθετα παρουσιάζοντας άρνηση καταβολής οποιουδήποτε χρηματικού ποσού -προκειμένου να μην τα διαχειρίζεται ο γονιός που έχει την επιμέλεια του- οδηγούν το παιδί σε ανέχεια, στέρηση και μιζέρια).
Tέλος, πριν απ’ όλα ο κάθε γονιός ας κάνει μια προσπάθεια να αντεπεξέλθει στο ύψος των περιστάσεων χάριν των παιδιών του, αποφεύγοντας να τα κάνει κοινωνούς της δυστυχίας, της πικρίας ή της αδικίας που βιώνει προσωρινά ή μόνιμα εξ’ αιτίας του άλλου συζύγου-αν πράγματι είναι έτσι-. Γιατί ποτέ το μίσος και η κακία δεν έθρεψαν υγιή άτομα, ούτε οδήγησαν ανθρώπους σε έμπνευση και ευτυχία. Aντίθετα, σάρωσαν τα θεμέλια κάθε κοινωνίας και πολιτισμού καταστρέφοντας προσωπικότητες που θα μπορούσαν να είχαν ανθίσει διαφορετικά, προσφέροντας έργο χρήσιμο και δημιουργικό στους ίδιους και στους άλλους ανθρώπους.


Πηγή Προέλευσης

Bασιλική Πενταγίωτη – Δικηγόρος

Προσοχή: H σωματική και ψυχολογική σας υγεία ειναι αποκλειστικά δική σας ευθύνη. Πάντα να συμβουλευθείτε τον γιατρό σας πριν εφαρμόσετε οποιαδήποτε τεχνική ή μέθοδο.

Comments are closed.