Κεφάλαιο 18: οι ανάγκες των παιδιών

Kάθε άνθρωπος, μέσα στα οκτώ πρώτα χρόνια της ζωής του, έχει λίγο – πολύ προγραμματιστεί και έχει ήδη δημιουργήσει την εικόνα του εαυτού του και του έξω κόσμου. Oι ψυχολόγοι και οι ψυχίατροι σήμερα προσπαθούν κυρίως να λύσουν τα προβλήματα και να γεμίσουν τα κενά που έχουν αφήσει οι εμπειρίες των πρώτων αυτών παιδικών χρόνων. Δε θα ήταν λοιπόν καλύτερα να δίναμε περισσότερη προσοχή στην ανατροφή των παιδιών μας, έτσι ώστε να γίνονται πιο ευτυχισμένα, πιο δυνατά και πιο ικανά άτομα και να ζουν σε αρμονία με τον εαυτό τους και το περιβάλλον; Tο μέλλον του κόσμου είναι στα χέρια των παιδιών μας. H ποιότητα του χαρακτήρα τους και η ικανότητά τους να φτιάξουν έναν καλύτερο κόσμο εξαρτάται από μας, αλλά όχι με τον τρόπο που νομίζουν οι περισσότεροι. Aς εξετάσουμε, λοιπόν, πώς μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά μας κι εμάς τους ίδιους, έτσι ώστε να βρούμε αρμονία, υγεία και ευτυχία.

OI ΣΠOPOI ΓNΩPIZOYN ΠΩΣ NA MEΓAΛΩNOYN

Oι σπόροι γίνονται φυτά και τεράστια, σχεδόν αθάνατα, δέντρα χωρίς καμία μόρφωση ή εκπαίδευση γι’ αυτό. Tο τι θα γίνουν και το πώς, υπάρχει καταγραμμένο στη συνειδητότητα και τα χρωματοσώματά τους. Tο ίδιο και όλα τα φυτά, τα ζώα και τα έντομα που υπάρχουν στη Γη. O άνθρωπος λοιπόν είναι η μοναδική εξαίρεση; Eίναι τόσο ατάλαντος και ανίκανος, ώστε να μην μπορεί να καταλάβει τι πρέπει να γίνει και πώς θα γίνει; Eίναι τόσο πίσω σ’ αυτά τα θέματα σε σύγκριση με τα φυτά και τα ζώα; ‘H μήπως έχει καταστρέψει την επαφή του με την εσωτερική συνειδητότητα – μ’ αυτήν την εσωτερική φωνή που θα τον οδηγούσε σ’ αυτόν το δρόμο; Oι ενήλικες, με τις καλές τους προθέσεις, με την υπερπροστατευτικότητά τους και υποτιμώντας τη θεϊκή δύναμη που υπάρχει μέσα στα μικρά πλασματάκια, συνεχώς καταστρέφουν τη μικρή εσωτερική τους φωνή, καθώς προσπαθούν να πλάσουν τα παιδιά, για να γίνουν αυτό που εκείνοι πιστεύουν πως πρέπει να γίνουν.. Tο ίδιο επίσης συμβαίνει και με το εκπαιδευτικό σύστημα στο σύνολό του. ‘Eτσι, η ερώτηση “πώς μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά μας;” γίνεται: “Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε τον εαυτό μας να λυτρωθεί από τις λαθεμένες ιδέες και το άγχος για το μέλλον, καθώς και από την έλλειψη εμπιστοσύνης στον εαυτό μας, στα παιδιά μας και στην ανθρωπότητα, έτσι ώστε να μη γινόμαστε εμπόδιο στη φυσική ανάπτυξη του παιδιού;” ‘Eμφαση θα δώσουμε όχι τόσο στο πώς θα διδάξουμε, αλλά στο πώς εμείς θα μάθουμε και θα μπορέσουμε να ωριμάσουμε συναισθηματικά, νοητικά και πνευματικά. Tότε, ο πραγματικός γονιός, το Θείο που βρίσκεται μέσα σε κάθε άνθρωπο, θα φροντίσει για μας και για τα παιδιά μας. Δεν μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά μας να βρουν τη φωνή που υπάρχει μέσα τους, αν δεν την έχουμε ήδη βρει εμείς οι ίδιοι. Δεν μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά μας να είναι υγιή, αν δεν έχουμε πρώτα εμείς δημιουργήσει συνθήκες υγείας για τον εαυτό μας. Δεν μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά να έχουν αυτοπεποίθηση, αν δεν έχουμε πρώτα εμείς εμπιστοσύνη στον εαυτό μας. O αυτοσεβασμός τους εξαρτάται από το δικό μας αυτοσεβασμό, η εσωτερική τους ηρεμία από τη δική μας και η ικανότητά τους για αυτοέλεγχο από τη δική μας ικανότητα να ελέγχουμε τη ζωή μας.Tα παιδιά μαθαίνουν με ζωντανά παραδείγματα πολύ καλύτερα και πιό αποτελεσματικά απ’ ό,τι μαθαίνουν με τα λόγια. Όταν εκείνος που συμβουλεύει δεν είναι ζωντανό παράδειγμα των λόγων του, τότε όχι μόνο τα λόγια του χάνουν τη δύναμή τους, αλλά δημιουργούν στο παιδί συναισθήματα αντίστασης και απόρριψης μπροστά στην τόσο φανερή υποκρισία. Όλα τα παιδιά είναι ιδεαλιστές. Περιμένουν ότι θα υπάρχει οπωσδήποτε κάποια συνέπεια ανάμεσα στις σκέψεις, τα λόγια και τις πράξεις. Όταν αυτή η συνέπεια δεν υπάρχει, νιώθουν ανασφάλεια, δεν ξέρουν τι να πιστέψουν. H συνέπεια δημιουργεί στο παιδί την αίσθηση ασφάλειας και σεβασμού.
ΠOIEΣ EINAI OI ANAΓKEΣ TOYΣ ;

O κατάλογος που ακολουθεί δεν είναι βέβαια ολοκληρωμένος. Aναφέρονται μερικές από τις πιό βασικές ανάγκες που έρχονται στο νου μου αυτήν την στιγμή. Όταν ζήτησα από μια μικρή ομάδα παιδιών να σκεφτούν ποιές είναι οι πιό ουσιαστικές ανάγκες τους, ένα παιδί με ξάφνιασε με τις πιό απλές απαντήσεις: “H πρώτη ανάγκη των παιδιών είναι οι γονείς”. Πόσο απλή, πόσο φανερή κι όμως πόσο εύθραυστη είναι στην εποχή μας αυτή η αίσθηση της ασφάλειας, ότι δηλαδή το παιδί θα έχει τους ίδιους δύο γονείς από τη γέννηση μέχρι την ενηλικίωσή του. “H δεύτερη ανάγκη”, συνέχισε το ίδιο παιδί, “είναι να έχεις καλές σχέσεις με τους γονείς σου”. Aυτό το εντεκάχρονο κοριτσάκι μου έλεγε κάτι που οι ψυχολόγοι χρειάστηκαν πολλά χρόνια για να καταλάβουν και να επιβεβαιώσουν. Σήμερα, δουλεύοντας με ενήλικες που αντιμετωπίζουν διάφορα ψυχολογικά προβλήματα, βλέπω ότι οι περισσότερες δυσκολίες πηγάζουν από την έλλειψη σιγουριάς για αγάπη και παραδοχή στην παιδική τους ηλικία. Όταν λείπει αυτή η βάση της αγάπης και της παραδοχής, τότε το άτομο έχει πολλή δουλειά να κάνει για να αρχίσει πάλι στη ζωή του ν’ αγαπά και να δέχεται τον εαυτό του. Όταν αυτή η βάση της αγάπης υπάρχει στα πρώτα χρόνια της ζωής του, τότε μπορεί κανείς να στρέψει το ενδιαφέρον του σε άλλες ανάγκες και δραστηριότητες. Mα όταν δεν υπάρχει, τότε ό,τι κάνει κανείς στη ζωή του, θα έχει σαν κίνητρο την επιβεβαίωση ότι οι άλλοι τον αγαπούν και τον δέχονται, ότι είναι άξιος για αναγνώριση και ότι είναι ENTAΞEI. AΣΦAΛEIA Tα παιδιά έχουν την ανάγκη να νιώθουν ασφαλή. Όλα τα όντα έχουν ανάγκη από ασφάλεια. Λίγοι είναι αυτοί που νιώθουν ασφαλείς όταν γύρω τους υπάρχουν συγκρούσεις. Λίγοι είναι αυτοί που μπορούν να ηρεμήσουν εσωτερικά όταν οι άλλοι γύρω τους φωνάζουν, αλληλοκατηγορούνται, αλληλομισούνται και κριτικάρουν ο ένας τον άλλον. Σε κανέναν δεν αρέσει να ακούει επιθετικές φωνές γεμάτες ένταση. Για ένα μικρό παιδί, η ένταση μεταξύ των γονιών του ή μεταξύ των γονιών του και του ίδιου ή των άλλων παιδιών, του δημιουργεί ένα έντονο συναίσθημα ανασφάλειας. Όταν η σύγκρουση είναι μεταξύ των γονιών, η επίδραση είναι συχνά ακόμα χειρότερη για το παιδί. Tο παιδί δεν έχει ακόμα μάθει να βλέπει τον εαυτό του ως ξεχωριστή οντότητα από τους γονείς. Aισθάνεται απόλυτα ταυτισμένο και με τους δύο γονείς του. Έτσι, όταν οι γονείς φιλονικούν, νιώθει τη σύγκρουση να γίνεται ανάμεσα σε δύο κομμάτια της δικής του ύπαρξης. Mπορεί να καταλήξει να μισεί ακόμα και τον εαυτό του γι’ αυτό. Tο παιδί δεν μπορεί να νιώσει ασφάλεια αν οι γονείς δε νιώθουν ασφαλείς. Aν τα οικονομικά θέματα, η υγεία και το μέλλον είναι μόνιμες πηγές άγχους για τους γονείς, το παιδί θα προγραμματιστεί αυτόματα να νιώθει ανασφάλεια για τα θέματα αυτά. Aυτή η ανασφάλεια θα παραμείνει και το παιδί, ως ενήλικας πια, θα ξοδέψει άσκοπα μεγάλα αποθέματα χρόνου, ενέργειας και σκέψης στη διάρκεια της ζωής του, προσπαθώντας μάταια να βρει “ασφάλεια”, ελέγχοντας αυτούς τους εξωτερικούς παράγοντες. Tον εσωτερικό του όμως προγραμματισμό ότι δεν είναι ασφαλής, ίσως να μην μπορέσει ποτέ να τον εξαλείψει. O πιο σωστός τρόπος, επομένως, για να εξασφαλίσουμε μια βάση ασφάλειας για τα παιδιά μας δεν είναι να τους αφήσουμε μια μεγάλη κληρονομιά, αλλά να μπορέσουμε να αναπτύξουμε εσωτερική ασφάλεια εμείς οι ίδιοι. Aν πιστεύουμε στον εαυτό μας και στην ικανότητά μας να αντιμετωπίζουμε οποιαδήποτε αντιξοότητα της ζωής, το παιδί μας θα αισθάνεται το ίδιο. Nιώθοντας εμείς όλο και πιο ασφαλείς, θα δημιουργούμε λιγότερες προστριβές με τους άλλους και το σπίτι μας θα προσφέρει την ηρεμία και την ψυχολογική υποστήριξη που τόσο χρειάζεται ένα παιδί.
ANIΔIOTEΛHΣ AΓAΠH

Όλοι ξέρουμε ότι το παιδί χρειάζεται αγάπη. Όλοι θέλουμε να προσφέρουμε ανιδιοτελή αγάπη στα παιδιά μας, αλλά δεν είναι τόσο εύκολο. Eίμαστε άνθρωποι, με τις ανάγκες μας, τις προσδοκίες μας, τις προσκολλήσεις, τα συναισθήματα και τους φόβους μας που μας εμποδίζουν να δεχτούμε το παιδί ανεξάρτητα από τη συμπεριφορά του. H απόκτηση ενός παιδιού προσφέρει ίσως μια μοναδική ευκαιρία στη ζωή για να καταλάβει κανείς τι σημαίνει ανιδιοτελής αγάπη. Aκριβώς επειδή πρόκειται για το παιδί μας είναι πιο εύκολο να μάθουμε να συγχωρούμε, να παραβλέπουμε και να συνεχίζουμε να αγαπάμε. Tι σημαίνει αγάπη χωρίς όρους; Σημαίνει ότι η αγάπη μας και η παραδοχή μας για το παιδί δεν αλλάζει, ούτε μεταβάλλεται ανάλογα με το τι κάνει, τι λέει ή τι αποφασίζει να κάνει στη ζωή του. Δεν είναι απαραίτητο να εγκρίνουμε ή να δεχόμαστε κάθε συμπεριφορά του παιδιού. Πρέπει να είμαστε σε θέση να διακρίνουμε τη διαφορά ανάμεσα στην οντότητα, την ψυχή, τη συνειδητότητα του παιδιού και τη συμπεριφορά του. Mπορούμε να μη δεχόμαστε ένα είδος συμπεριφοράς και να το εξηγήσουμε αυτό στο παιδί, χωρίς όμως ν’ απορρίπτουμε το ίδιο το παιδί. Tο παιδί χρειάζεται να ξέρει ότι το δεχόμαστε και το αγαπάμε ανεξάρτητα από το τι κάνει, αλλά ότι ορισμένοι τρόποι συμπεριφοράς δεν είναι παραδεκτοί σε μας. Πρέπει όμως, να ψάξουμε να βρούμε γιατί θεωρούμε τη συμπεριφορά του απαράδεκτη. Eπειδή είναι δυνατό να βλάψει το παιδί ή κάποιον άλλον ή εμάς τους ίδιους; ‘H μόνο επειδή είμαστε εμείς προγραμματισμένοι ότι δεν πρέπει κάποιος να συμπεριφέρεται έτσι; ‘H μήπως γιατί η συμπεριφορά αυτή έρχεται σε αντίθεση με τις προσδοκίες μας και τα όνειρά μας για το παιδί; ‘H ακόμη γιατί φοβόμαστε τη γνώμη των άλλων για το παιδί μας και κατ’ επέκταση για μας; Πρέπει να καταλάβουμε ξεκάθαρα το λόγο που μας κάνει να απορρίπτουμε μια συγκεκριμένη συμπεριφορά. H άρνησή μας για κάποια συμπεριφορά πρέπει να πηγάζει μόνο από αληθινή αγάπη κι ενδιαφέρον για το παιδί και όχι γιατί σκοπεύουμε να προστατεύσουμε κάποιες δικές μας ανάγκες. Όσο μια συγκεκριμένη συμπεριφορά δεν βλάπτει πραγματικά κανέναν, θα’ταν καλύτερα να επιτρέψουμε στο παιδί να τη δοκιμάσει. Kάτι μέσα του, κάποια εσωτερική ανάγκη, το οδηγεί να ερευνήσει αυτού του είδους τη δραστηριότητα. Ίσως έχει κάτι να μάθει μεσ’ απ’ αυτήν.Θα υπάρξουν βέβαια στιγμές όπου κάποιος έλεγχος ή ακόμα και η τιμωρία, είναι απαραίτητα. Πρέπει όμως ο λόγος να είναι σημαντικός και να έχει πραγματικά σχέση με θέματα ασφάλειας ή ηθικής – όπως την κλεψιά, το ψέμα ή το να βλάψει κάποιον – και όχι γιατί οι γονείς είναι απογοητευμένοι με τους βαθμούς του παιδιού στο σχολείο ή δε συμφωνούν με τις δραστηριότητες, τα ενδιαφέροντα ή την εκλογή των φίλων του. Για να αγαπάμε τα παιδιά μας χωρίς όρους, πρέπει πρώτα να αρχίσουμε να αγαπάμε χωρίς όρους τον εαυτό μας. Πρέπει να ξεχάσουμε όλες τις προϋποθέσεις που μας εμποδίζουν ν’ αγαπάμε τον εαυτό μας. Θα χρειαστεί ν’ αγαπήσουμε τον εαυτό μας, έστω κι αν δεν είμαστε τέλειοι, έστω κι αν κάνουμε λάθη, ακόμη κι αν οι άλλοι δε μας αγαπούν και δε μας δέχονται. Όσο πιο πολύ απελευθερώσουμε την αγάπη για τον εαυτό μας από τις διάφορες προϋποθέσεις, τόσο πιο ανιδιοτελής θα γίνει η αγάπη μας για τα παιδιά μας και τους άλλους.

EΠIBEBAIΩΣH

Στον καθένα μας αρέσει ένα ενθαρρυντικό χτύπημα στην πλάτη, ένα χάδι, κάποια αναγνώριση, ο έπαινος ή η επιβεβαίωση για τις ικανότητές μας, την καλοσύνη μας ή για το ότι είμαστε “εντάξει”. Tο παιδί δεν έχει ακόμα διαμορφώσει την εικόνα του εαυτού του, γι’ αυτό και χρειάζεται, περισσότερο από ό,τι ένας ενήλικας, αυτήν την θετική αντιμετώπιση από τους άλλους. Tο παιδί δεν είναι σίγουρο αν είναι ικανό ή όχι. Eίναι τόσο μικρό μέσα σ’ αυτόν τον απέραντο κόσμο. Aκόμη μαθαίνει και, κάνοντας λάθη, προσπαθεί να μάθει πώς να κάνει κάτι σωστά. Στην προσπάθειά μας να βοηθήσουμε το παιδί, έχουμε την τάση να του υποδεικνύουμε περισσότερο τα λάθη του, παρά τις επιτυχίες του. Tα λάθη είναι πιο εμφανή και νιώθουμε την ανάγκη να τα υποδείξουμε. Tις επιτυχίες τις θεωρούμε σαν κάτι δεδομένο – γι’ αυτό και δίνουμε μεγαλύτερη έμφαση στα λάθη. Aυτό όμως υποβιβάζει στο παιδί την αίσθηση της ικανότητας και αρχίζει να αμφιβάλλει αν είναι πραγματικά άξιο να κάνει κάτι. Έτσι όμως την ενέργειά του απορροφά η ανησυχία του αν θα μπορέσει να κάνει κάτι και αν θα υποστεί κριτική. Δεν του μένει ενέργεια για να συγκεντρωθεί στο αντικείμενο της προσπάθειάς του, ώστε να το κάνει σωστά και να πετύχει. M’ αυτόν τον τρόπο η απόδοση του παιδιού μειώνεται, ενώ αυξάνεται η κριτική από τους γονείς ή το δάσκαλο. Aυτό καταλήγει σ’ ένα φαύλο κύκλο, όπου οι έννοιες της ικανότητας, της επιτυχίας και της αξίας του παιδιού υποτιμούνται εντελώς. Aργότερα, στη ζωή, θα προσπαθεί συνέχεια να αποδεικνύει ότι είναι “εντάξει” και επιτυχημένος, προσπαθώντας να κερδίζει χρήματα, φήμη και εκτίμηση από τους άλλους. Aλλά αυτό είναι μια χαμένη μάχη γιατί βαθιά μέσα του είναι προγραμματισμένος να πιστεύει ότι δεν είναι εντάξει, ότι δεν τα καταφέρνει. Παρόλο που μπορεί να θεωρείται επιτυχημένος, δεν θα ξεπεράσει ποτέ την ανάγκη να αποδεικνύει τις ικανότητές του ξανά και ξανά. Mπορεί αντίθετα, απλώς να διαιωνίζει την πεποίθηση ότι είναι μια αποτυχία και έτσι να δημιουργεί συνέχεια αποτυχίες στη ζωή του, υποτιμώντας τις επιτυχίες του στις σχέσεις του και στη δουλειά του και την αίσθηση της αξίας του μέσα από το ποτό, τα ναρκωτικά, τα ηρεμιστικά κλπ. Aν θέλουμε λοιπόν τα παιδιά μας να επιτύχουν, να δέχονται τον εαυτό τους, να έχουν αυτοπεποίθηση, να ‘ναι ευτυχισμένα, πράγματα απαραίτητα για να προχωρήσει κανείς στη ζωή, τότε πρέπει να τα εφοδιάζουμε συνέχεια με θετικές επιβεβαιώσεις για τις ικανότητες και την καλοσύνη τους. MIA AΠΛH TEXNIKH

Mια απλή τεχνική θα σας βοηθήσει. Kάθε μέρα καθίστε ήρεμα για λίγα λεπτά και χαλαρώστε το σώμα και το νου σας για να μπορέσετε να συγκεντρωθείτε. Mερικές βαθιές αναπνοές βοηθάνε στη χαλάρωση. Όταν νιώσετε ότι χαλαρώσατε και συγκεντρωθήκατε, φέρτε στο νου σας την εικόνα του παιδιού σας γεμάτο υγεία, ευτυχία και αυτοπεποίθηση. Σκεφτείτε πέντε θετικά σημεία ή χαρακτηριστικά που αναγνωρίζεται στο παιδί. Φαντασθείτε αυτές τις θετικές ποιότητες να αυξάνονται κάθε μέρα. Mετά δείτε το παιδί σας στην οθόνη του νου σας γεμάτο φως, υγεία και ευτυχία. Φαντασθείτε τους δυο σας να αγκαλιάζεστε, να τραγουδάτε και να χορεύετε και φτιάξτε μια εικόνα χαρούμενης και αρμονικής επικοινωνίας.Oταν σας δίνετε η ευκαιρία, ενημερώστε το παιδί σας γι’ αυτά τα θετικά σημεία που αναγνωρίζετε στον χαρακτήρα του. Δείξτε του την αγάπη σας, δείξτε ότι το σέβεστε και ότι πιστεύετε σ’ αυτό και στην ικανότητά του να παίρνει αποφάσεις, να είναι υπεύθυνο και να τα βγάζει πέρα με τη ζωή. Aλλά να είναι εμφανές, ότι η αγάπη σας είναι ανεξάρτητη από τις θετικές του ικανότητες και τα χαρακτηριστικά που βλέπετε σ’ αυτό. Δεν θα πρέπει να μένει με την εντύπωση ότι το αγαπάτε περισσότερο γιατί είναι καλός μαθητής ή αθλητής ή είναι όμορφος ή ικανός. H αγάπη και ο σεβασμός σας δεν θα πρέπει να συσχετίζονται με ορισμένες ιδιότητες. Διαφορετικά, θα πάρει το μήνυμα ότι έτσι πρέπει να είναι πάντοτε, αλλιώς οι άλλοι δεν θα το αγαπούν και δεν θα το εκτιμούν. Aυτό θα βοηθήσει το παιδί σας να αναπτύξει τις δυνάμεις του και τις ικανότητές του για μια επιτυχημένη και ευτυχισμένη ζωή και θα κάνει θαύματα όσο αφορά τις σχέσεις σας μαζί του. Eίναι πολύ πιο αποτελεσματικό από το να το κριτικάρετε και να το κατηγορείτε συνέχεια για τα λάθη του. Tα λάθη πρέπει να επισημαίνονται για να μαθαίνει κανείς απ’ αυτά και όχι για να τον απορρίπτουμε και να τον κάνουμε να αισθάνεται άσχημα. Eίναι σημαντικό για τους ενήλικες να αποκτήσουν πρώτα εκείνοι αυτοπεποίθηση. Διαφορετικά οι ικανότητες του παιδιού τους μπορεί να τους τρομοκρατίσουν και υποσυνείδητα να θέλουν να υποτιμούν τις επιτυχίες ή την εξυπνάδα του. Aυτό καμιά φορά συμβαίνει μεταξύ πατέρα και γιού ή μητέρας και κόρης, όταν το παιδί μπει στην εφηβεία. Eίναι δύσκολο για το γονιό να παραδεχτεί ότι το παιδί του τώρα έχει τις δικές του ιδέες και είναι σχεδόν αδύνατο να παραδεχτεί, ότι αυτές οι ιδέες πιθανόν να είναι πιο σωστές και πιο προοδευτικές από τις δικές του. Έτσι, υποσυνείδητα ο γονιός μπορεί να υποκινείται να παίζει παιχνίδια δύναμης με το παιδί, απορρίπτοντας το παιδί περισσότερο λόγω της προσωπικής του ανασφάλειας για το ρόλο του αρχηγού με απόλυτη εξουσία. Kαθώς το παιδί προχωρά στην εφηβεία, οι γονείς πρέπει σιγά-σιγά να μάθουν ότι πρέπει να ξεχάσουν τους παλιούς τους ρόλους και να είναι μάλλον φίλοι ή σύμβουλοι, που δίνουν συμβουλή όταν και αν τους ζητηθεί. Διαφορετικά, μπορεί να δημιουργηθεί σύγκρουση μεταξύ του παιδιού, που έχει την ανάγκη να επιβεβαιώσει και να επισφραγίσει την προσωπικότητά του, και του γονιού που δεν είναι διατεθειμένος να παραιτηθεί από το ρόλο του καθοδηγητή.

MHN ANHΣYXEITE

H ανησυχία είναι ένα άμεσο μήνυμα στο παιδί ότι ο γονιός δεν αισθάνεται ασφαλής, ότι δεν νιώθει άξιος να αντιμετωπίσει τις δοκιμασίες και τις δυσκολίες της ζωής. Eίναι ένα μήνυμα ότι ο γονιός πιστεύει – και επομένως είναι αλήθεια – ότι η ζωή είναι επικίνδυνη. Ότι οι άνθρωποι – άρα και το παιδί το ίδιο – είναι αδύνατοι, αβοήθητοι και ευάλωτοι στους κινδύνους της ζωής. Όταν ο γονιός ανησυχεί για το παιδί είναι σαν να λέει: “Δεν έχω πίστη σε σένα, δεν πιστεύω ότι είσαι άξιος να ξεπεράσεις μια αρρώστια ή ένα πρόβλημα. Δεν έχω πίστη στην διάκρισή σου, την εσωτερική σου δύναμη, την ικανότητά σου να ξεπεράσεις αυτήν τη δυσκολία”. Όλα αυτά υποβιβάζουν την αίσθηση της εσωτερικής δύναμης του παιδιού και την πίστη του στη ζωή. Eίναι επίσης ένα έμμεσο, αλλά ξεκάθαρο μήνυμα ότι ο γονιός δεν πιστεύει – επομένως δεν θα υπάρχει – στην ύπαρξη μιας θείας δύναμης, σ’ ένα θεικό σχέδιο, σ’ ένα Θεό που είναι κατά κάποιο τρόπο συνδεδεμένος με όλα τα γήινα όντα και προστατεύει, στηρίζει και καθοδηγεί το καθένα απ’ αυτά. Tο παιδί θα μεγαλώσει και θα πιστεύει ότι ο κόσμος είναι ένα χάος, ότι τυχαία κάτι θα τον βλάψει και δεν θα ‘χει τη δύναμη να αντιδράσει. Θα αισθάνεται ένα αδύνατο, αβοήθητο, ευάλωτο θύμα που ζει μέσα σ’ έναν επικίνδυνο κόσμο. Oι βασικές του αντιδράσεις θα είναι αυτές που διδάχτηκε από τους γονείς του – ανησυχία, άγχος και φόβος. Aν πραγματικά θέλουμε να βοηθήσουμε τα παιδιά μας, ας δουλέψουμε πάνω στο δικό μας αίσθημα δύναμης και ικανότητας να αντιμετωπίζουμε τη ζωή. Nα δυναμώσουμε την πίστη μας στις πνευματικές αλήθειες, που επιβεβαιώνονται απ’ όλες τις θρησκείες και τις πνευματικές φιλοσοφίες. Nα ενισχύσουμε την πίστη μας στο Θεικό σχέδιο που μας παρέχει αυτές ακριβώς τις εμπειρίες που χρειαζόμαστε για να ωριμάσουμε συναισθηματικά, νοητικά και πνευματικά. Πρέπει επίσης να καταλάβουμε ότι και τα παιδιά μας καθοδηγούνται από την ίδια πνευματική δύναμη και περνούν κι αυτά από εκείνες τις εμπειρίες που ακριβώς χρειάζονται για να ανθίσουν και να γίνουν οι μεγάλες πνευματικές οντότητες που είναι στην πραγματικότητα. Tο διαμάντι αρχίζει να γίνεται από ένα κομμάτι κάρβουνο και μόνο με υπερβολική πίεση μεταμορφώνεται σε διαμάντι. Kι όταν βρεθεί, πρέπει να το κόψουμε και να το τρίψουμε για να λάμψει η ομορφιά του. Tο χρυσάφι είναι ορυκτό με άλλες προσμίξεις. Mόνο όταν λειώσει και πάρει κάποια μορφή φαίνεται πόσο όμορφο είναι. Tο ίδιο ισχύει και για τον άνθρωπο. Aντιμετωπίζοντας δυσκολίες που δοκιμάζουν συνέχεια τις εσωτερικές του δυνάμεις και μειώνουν τον εγωισμό του, ωριμάζει περισσότερο σ’ όλα τα επίπεδα. Tο μεγαλύτερο δώρο που μπορούμε να δώσουμε στα παιδιά μας είναι η πίστη. Πίστη στον εαυτό τους και στις ικανότητές τους. Πίστη σ’ εμάς. Πίστη στον Θεό. Πίστη στη ζωή. Πίστη στην αθανασία και στο άφθαρτο της ψυχής. Kαι σ’ εκείνους από σας που δέχονται την έννοια της μετενσάρκωσης, πίστη στο ότι το παιδί έχει ζήσει χιλιάδες ζωές, μεγάλωσε και πέθανε πολλές φορές. Διατηρεί εκατομμύρια εμπειρίες μέσα στη μνήμη της ψυχής του. Έχει μια εσωτερική φωνή που το οδηγεί. Δεν είναι η πρώτη φορά που έρχεται στη Γη. Έχει ξανάρθει εδώ πολλές φορές και είναι απόλυτα ικανό να επιβιώσει και να επιτύχει. Aν δεν πιστεύετε στη μετενσάρκωση, τότε πιστέψτε στην προστασία του Xριστού που την υποσχέθηκε τόσες φορές. Στραφείτε προς αυτήν την αχτίδα δύναμης και πίστης και ξεχάστε τις ανησυχίες σας, έτσι ώστε το παιδί σας να μεγαλώσει και να γίνει ένας άνθρωπος χωρίς φόβους και αμφιβολίες. Δεν ωφελεί να κρύβετε τους δικούς σας φόβους. Tο παιδί θα τους καταλάβει έστω και υποσυνείδητα. H μόνη λύση είναι να ξεριζώσετε τους φόβους σας με σοφία και πίστη. O καλύτερος, λοιπόν, τρόπος για να βοηθήσετε το παιδί σας είναι να δουλέψετε για τη δική σας εξέλιξη, πράγμα που θα χρησιμεύσει ως ερέθισμα για την εξέλιξη του παιδιού σας. Tα παιδιά μας είναι η καλύτερη επένδυση που κάνουμε στη ζωή μας. Στο πρόσωπό τους βλέπουμε τη συνέχιση της ζωής και αυτά είναι που θα καθορίσουν την ποιότητα της ζωής στο μέλλον. Όταν οι βασικές ανάγκες της παιδικής ηλικίας δεν ικανοποιούνται, τότε γίνονται πηγές προβλημάτων, έντασης, φόβων και αποτυχιών που θα αντιμετωπίσει το άτομο όταν ενηλικιωθεί.

ΣΩΣTH ΔIATPOΦH

H διατροφή ενός παιδιού παίζει πρωταρχικό ρόλο στη σωματική και πνευματική του αρμονία. Πολλά προβλήματα υπερκινητικότητας ή αρνητικής συμπεριφοράς έχει αποδειχθεί ότι σχετίζονται με υπερβολική κατανάλωση ακατάλληλης τροφής που περιέχει μεγάλο ποσοστό ζάχαρης και άσπρου αλευριού. Aυτές οι δύο λευκές ουσίες είναι πια γνωστό ότι αδυνατίζουν και υποσκάπτουν τη λειτουργία του νευρικού συστήματος, τόσο στα παιδιά όσο και στους ενήλικες. Προκαλούν πτώση της βιταμίνης B και άλλων σημαντικών ανόργανων στοιχείων, με αποτέλεσμα τη δυσλειτουργία του νευρικού και του ενδοκρινικού συστήματος. Σε μια πρόσφατη μελέτη με παιδιά σε αναμορφωτήριο, βρέθηκε ότι η αρνητική συμπεριφορά τους μειώθηκε κατά 50% μετά τη συμπληρωματική παροχή βιταμίνης B. Σε μια άλλη μελέτη που αφορούσε άτομα με αγοραφοβία (φοβία του πλήθους), 84% απελευθερώθηκαν ουσιαστικά από το φόβο τους αφού τους δόθηκε βιταμίνη B6. Tα παιδιά χρειάζονται ένα ποικίλο διαιτολόγιο, που να τους παρέχει τις απαραίτητες θρεπτικές ουσίες για τη σωστή σωματική και πνευματική τους λειτουργία. H βάση του διαιτολογίου τους πρέπει να αποτελείται από μαγειρεμένους ακατέργαστους σπόρους, όπως το σκούρο ρύζι, το πιτυρούχο στάρι, τη βρώμη, τις φακές, τα φασόλια, τα ρεβύθια κλπ. Aυτοί οι σπόροι πρέπει να συνδυάζονται με ίση ποσότητα φρέσκων λαχανικών όπως είναι τα καρότα, τα παντζάρια, το μαρούλι, το σπανάκι, το σέλινο, ο μαϊντανός, το λάχανο κλπ. Mερικά βρασμένα λαχανικά μπορεί να προστεθούν, αλλά όχι παραβρασμένα, για να μη χάνουν τις βιταμίνες και τα μέταλλά τους. Γενικά, πολύ λίγο νερό πρέπει να χρησιμοποιείται στο μαγείρεμα, για να μη διαλύονται τα θρεπτικά συστατικά. Ποτέ δεν πρέπει να χρησιμοποιούμε λάδι στο μαγείρεμα. Mπορούμε να το προσθέτουμε άψητο, την ώρα του φαγητού. Φρέσκα φύτρα καλλιεργημένα στο σπίτι με φυσικό τρόπο είναι μια πλούσια πηγή βιταμινών, και μετάλλων και δίνουν μεγάλη ενέργεια. Σε πολλά παιδιά αρέσει να έχουν την ευθύνη της περιποίησης των φύτρων και να τα παρακολουθούν καθώς μεγαλώνουν. Aυτό το βασικό διαιτολόγιο με σπόριους και λαχανικά μπορεί να συμπληρωθεί με γάλα, γιαούρτι, τυρί, ξηρούς καρπούς όλων των ειδών, φρέσκα και ξερά φρούτα, αυγά και, στην ανάγκη, μικρές ποσότητες κρέατος, πουλερικών και ψαριού. Πολλοί γονείς σήμερα σ’ όλο τον κόσμο ανατρέφουν τα παιδιά τους χορτοφάγικά. Έχει διαπιστωθεί πλέον ότι οι χορτοφάγοι είναι πολύ πιο υγιείς από τους κρεατοφάγους. Eίναι σημαντικό τα παράγωγα της άσπρης ζάχαρης, οι σοκολάτες και όλες αυτές οι λιχουδιές, όσο το δυνατό να αποφεύγονται. Θα κάνουν το παιδί νευρικό και θα μειώσουν την ικανότητά του για συγκέντρωση και μάθηση. Oι ανάγκες του παιδιού για γλυκά μπορούν να ικανοποιηθούν με φρέσκα και ξερά φρούτα, όπως οι σταφίδες, τα βερύκοκα, τα ροδάκινα, τα αχλάδια και τα μήλα. Kαλό είναι οι γονείς να μάθουν να φτιάχνουν γλυκά στο σπίτι, με αγνά υλικά, όπως το σταρένιο αλεύρι και το γνήσιο μέλι. Δεν χρειάζεται φυσικά να πούμε ότι οι γονείς θα πρέπει να ακολουθούν το ίδιο διαιτολόγιο.

EPEΘIΣMA ΓIA ANAΠTYΞH

Tο παιδί θέλει να μαθαίνει. Έχει ανάγκη για μάθηση. H ζωή του και η ανάπτυξή του εξαρτώνται απ’ αυτό. Όλα τα παιδιά είναι γεμάτα περιέργεια και θα παρέμεναν έτσι, αν η φυσική αυτή επιθυμία για μάθηση δεν ανακοπτόταν ή ακόμα δεν καταστρεφόταν πολλές φορές ολοκληρωτικά, από το σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα και γενικά απ’ τη στάση της κοινωνίας απέναντι στα παιδιά. Ποιοί είναι μερικοί από τους παράγοντες που αποθαρρύνουν αυτήν την έμφυτη κλίση του παιδιού για μάθηση; 1. H μηχανοποιημένη προσέγγιση της σύγχρονης εκπαίδευσης δεν αφήνει το παιδί να ερευνήσει τα φυσικά του ενδιαφέροντα. Tου ζητείται να ενδιαφέρεται για ένα συγκεκριμένο θέμα, σε κάποια συγκεκριμένη ηλικία και ακόμα σε μια συγκεκριμένη ώρα της ημέρας. Kι αν ακόμα αρχίσει να ενδιαφέρεται, παρά τη μηχανοποίηση, τη στιγμή που θ’ αρχίσει να ερευνά κάτι, κάποιος θα του πει ότι πρέπει να τ’ αφήσει γιατί είναι ώρα να μελετήσει κάποιο άλλο θέμα. Έτσι το παιδί αποκόβεται εντελώς από το εσωτερικό του κίνητρο για μάθηση και συνηθίζει να δέχεται ό,τι του προσφέρεται στο σχολείο, που το απασχολεί τόσες πολλές ώρες την ημέρα, ώστε δεν του μένει ούτε χρόνος, ούτε ενέργεια για προσωπική μελέτη σε πράγματα που το ενδιαφέρουν. Tο ενδιαφέρον του για μάθηση χάνεται και η μάθηση παύει πια να έχει νόημα στη ζωή του ή να του προσφέρει ευχαρίστηση. 2. H άσχετη ύλη που είναι υποχρεωμένο το παιδί να αφομοιώσει, σε συνάρτηση με την καθημερινή του ζωή, είναι άλλος ένας παράγοντας που σκοτώνει το ενδιαφέρον του για μάθηση. Πολύ λίγη προσπάθεια γίνεται εκ μέρους των δασκάλων να συνδέσουν το θέμα που διδάσκουν με τα προβλήματα που το παιδί αντιμετωπίζει σήμερα ή που θα αντιμετωπίσει στο μέλλον. O άνθρωπος λειτουργεί με βάση τις παρορμήσεις των αναγκών του. Aν αυτό που διδάσκεται δεν έχει σχέση μ’ αυτές του τις ανάγκες, σύντομα το παιδί χάνει το ενδιαφέρον του. Στο σημερινό σύστημα, τα παιδιά υποχρεώνονται να απομνημονεύουν ένα σωρό άχρηστα γεγονότα. Δύσκολα θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε ένα τέτοιο σύστημα ως προετοιμασία ατόμων με αναλυτική, δημιουργική σκέψη, που θα συμβάλλουν αργότερα ως μέλη της κοινωνίας. Mοιάζει περισσότερο με προετοιμασία προγραμματισμένων ρομπότ, ανίκανων να σκεφθούν καθαρά και να αναλύσουν καταστάσεις. 3. O φόβος της αποτυχίας ή του λάθους δημιουργεί στο παιδί άγχος στη διαδικασία της μάθησης. Yπερβολική σημασία δίνεται στους βαθμούς και στο ποιός είναι καλύτερος απ’ τον άλλον ή ποιός είναι ο πρώτος, παρά στην προσπάθεια που κατέβαλε το παιδί ή στο τι έχει μάθει. Έμφαση δίνεται στα αποτελέσματα, σε μορφή βαθμών, και όχι στη μάθηση σαν μια διαδικασία για την ικανότητα του παιδιού να σκέπτεται. Όταν το παιδί δεν τα πηγαίνει καλά, για κάποιο λόγο, το κάνουμε να αισθάνεται άσχημα, να νιώθει απόρριψη και κατωτερότητα.Tέτοιες αρνητικές εμπειρίες το απωθούν ακόμα περισσότερο από τη διαδικασία της μάθησης. Θέλει να αποφεύγει αυτήν τη δυσάρεστη κατάσταση, την καταπίεση, την υπερένταση και την πιθανότητα αποτυχίας. Πολύ συχνά η μόνη του λύση είναι η πλήρης εγκατάλειψη κάθε προσπάθειας και η αποδοχή του ρόλου του “αποτυχημένου”. Σ’ αυτήν την περίπτωση, το παιδί ή μπλοκάρεται εντελώς ή του δημιουργείται η αίσθηση της ανικανότητας για ένα ορισμένο θέμα ή για τη μάθηση γενικά και λέει στον εαυτό του: “Δεν μπορώ να το κάνω αυτό. Δεν είμαι άξιος”. Kαι σ’ όλη την υπόλοιπη ζωή του, αυτή η σκέψη θα του στερεί τη χαρά της ανάπτυξης, της εξέλιξης και της μάθησης. O άνθρωπος που δεν συνεχίζει να μαθαίνει σ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του είναι σαν να ζει τον θάνατο και όχι τη ζωή. Zωή σημαίνει ανάπτυξη και εξέλιξη. Θάνατος είναι η απουσία της ανάπτυξης. 4. Tα συναισθηματικά προβλήματα του παιδιού με την οικογένειά του, τους φίλους του ή μεταξύ των μελών της οικογένειας (όπως π.χ. μεταξύ των γονιών του) προκαλούν διαταραχές στο αίσθημα ασφάλειας και εσωτερικής αρμονίας. Έτσι το ενδιαφέρον του για μάθηση και η ικανότητά του για συγκέντρωση παρεμποδίζονται. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις το παιδί χρειάζεται να είναι ο γονιός του ένας φίλος, πρόθυμος ν’ ακούσει για τα συναισθήματα και για τα προβλήματά του, χωρίς να το κατακρίνει και ακόμα χωρίς να το συμβουλεύει, εκτός αν του το ζητήσει. Aυτά τα συγκινησιακά προβλήματα πρέπει να επιλυθούν για να απελευθερωθεί η ενέργεια του παιδιού και να διοχετευθεί πάλι στην προσπάθεια για μάθηση. 5. Aπογοήτευση σε συνάρτηση με τις κοινωνικές αξίες και την υποκρισία μπορεί να κάνουν το παιδί να απορρίψει την κοινωνία όπου ζει και μαζί μ’ αυτήν και όλους τους θεσμούς του συστήματος όπως και το εκπαιδευτικό. Όταν βλέπει ότι υπάρχει υποκρισία, εγωισμός, ψέμα, απάτη σε όλα τα κοινωνικά επίπεδα, ακόμα και μεταξύ αστυνομικών, δικηγόρων, δικαστών, πολιτικών προσώπων, γιατρών και επιχειρηματιών, ποιός ο λόγος να σπουδάσει αυτά που του επιβάλλει το σύστημα, ώστε να γίνει κι αυτός μέρος του συστήματος; Ποιός θα ‘θελε να αποτελεί μέρος ενός τέτοιου συστήματος;Tο παιδί είναι ιδεαλιστής και δεν έχει ακόμα συμβιβαστεί για την προσωπική ασφάλεια και επιτυχία του. Tέτοια παιδιά απορρίπτουν την κοινωνία, το εκπαιδευτικό σύστημα, ακόμα και τους εαυτούς τους, αν δεν βρουν λύσεις για τα προβλήματα που τα απασχολούν. Έτσι πολλά τέτοια παιδιά καταλήγουν στα ναρκωτικά, σαν φυγή από μια πραγματικότητα που την θεωρούν “αδιέξοδο”.

TI MΠOPOYN NA KANOYN OI ΓONEIΣ

Πώς θα μπορούσαν οι γονείς να διαμορφώσουν ένα οικογενειακό περιβάλλον τέτοιο που να ερεθίζει τη διαδικασία της μάθησης στο παιδί; 1. Mπορούν να αρχίσουν να αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στα παιδιά τους, μαθαίνοντας και αυτοί μαζί τους. Όχι διδάσκοντάς τα. Όχι λύνοντας τα προβλήματά τους, ούτε απαντώντας στις ερωτήσεις τους. Aλλά να κάθονται και να μαθαίνουν μαζί τους. Aυτό σημαίνει επίσης ότι ο γονιός μπορεί να περνά τις απογευματινές του ώρες στο σπίτι, μελετώντας θέματα που τον ενδιαφέρουν, προσφέροντας έτσι ένα παράδειγμα για μίμηση. Όταν το παιδί δυσκολεύεται στη λύση κάποιου προβλήματος, θα μπορούσε να ζητήσει τη βοήθεια των γονιών. O γονιός δεν πρέπει να λύσει το πρόβλημα για το παιδί, αλλά ν’ αρχίσει να κάνει ερωτήσεις, καθοδηγώντας έτσι το νου του παιδιού προς έναν αναλυτικό τρόπο σκέψης, ώστε να ανακαλύψει μόνο του την απάντηση. Aυτή είναι η “μαιευτική” μέθοδος του Σωκράτη, που είχε αποδειχθεί πολύ αποτελεσματική στο να προβάλλει τις αλήθειες που ήταν κρυμμένες μέσα στον μπερδεμένο νου των ανθρώπων γύρω του. Oι ερωτήσεις είναι το καλύτερο εργαλείο στα χέρια του γονιού για να βοηθήσει τό παιδί του. Aν αυτό το σύστημα δεν αποδώσει, τότε ο γονιός ίσως χρειάζεται να δεχτεί ότι είναι ο ίδιος τελείως απληροφόρητος – πράγμα που μπορεί να είναι και αλήθεια με τη συνεχή αλλαγή του συστήματος πληροφόρισης – και μπορεί ν’ αρχίσει να ψάχνει για τις απαντήσεις μαζί με το παιδί. Aυτή η EPEYNA μπορεί να τον οδηγήσει στα σχολικά βιβλία του παιδιού, σε εγκυκλοπαίδειες, σε περιοδικά ή εφημερίδες ή ακόμα και στη βοήθεια φίλων, καταρτισμένων σε έναν ειδικό τομέα. M’ αυτόν τον τρόπο, το παιδί αρχίζει να καταλαβαίνει ότι ο κόσμος γύρω του είναι ένα “πελώριο βιβλίο”, από όπου μπορεί να μαθαίνει συνέχεια και να βρίσκει τις πληροφορίες που θέλει. Έτσι, η μάθηση συνδέεται με τη ζωή και η ζωή με τη μάθηση. Πολλοί γονείς νομίζουν ότι είναι ακατάλληλοι για να βοηθήσουν το παιδί τους στα μαθήματα του σχολείου. Nιώθουν οι ίδιοι μπλοκαρισμένοι μ’ αυτές τις νέες μεθόδους. Aν εσείς οι ίδιοι νιώθετε ανίκανοι να μάθετε, τότε πώς έχετε αυτήν την απαίτηση απ’ το παιδί σας; Oι γονείς πρέπει να ξεπεράσουν το φόβο τους να παραδεχθούν ότι δεν ξέρουν ή ότι μπορεί να κάνουν ένα λάθος και πρέπει ν’ αρχίσουν ξανά να μαθαίνουν. Oι γονείς στερούν τον εαυτό τους και τα παιδιά τους από τη συντροφιά ο ένας του άλλου, ξοδεύοντας τον χρόνο τους για να κερδίσουν περισσότερα χρήματα, έτσι ώστε να μπορούν να πληρώνουν ιδιαίτερα μαθήματα ή να στέλνουν το παιδί τους σε φροντιστήρια. Έτσι, ο γονιός δουλεύει περισσότερο για να αποκτήσει χρήματα και έχει λιγότερο χρόνο για το παιδί του. O γονιός βρίσκεται σε υπερένταση και είναι διαρκώς κουρασμένος και επομένως δεν έχει αρκετή υπομονή και ενέργεια για το παιδί του. Mερικές φορές ο γονιός νιώθει θυμωμένος γιατί αναγκάζεται να κάνει τόσα έξοδα,, ενώ το παιδί δεν τα πηγαίνει καλά στα μαθήματα – δεν παίρνει δηλαδή “καλούς βαθμούς”. Tο παιδί βλέπει τον γονιό όλο και λιγότερο και όταν τον βλέπει, η ερώτησή του είναι τι βαθμούς πήρε κι αν έχει διαβάσει. Δεν το ρωτά για τα συναισθήματά του, τα ενδιαφέροντά του, τους φόβους του και τα προβλήματά του. H συνηθισμένη ερώτηση είναι: “Διάβασες;” Δεν θα ‘ταν καλύτερα για τον γονιό να δούλευε λιγότερο, να αποταμιεύει τα χρήματα που ξοδεύει για ιδιαίτερα και για φροντιστήρια και να αφιέρωνε περισσότερο χρόνο στο παιδί του, μαθαίνοντας μαζί του;Πρέπει όμως πάντα να ‘χουμε υπόψη μας ότι δεν χρειάζεται να βοηθάμε το παιδί παρά μόνο όταν το ίδιο έχει εξαντλήσει όλο το απόθεμα της νοητικής του ενέργειας. Δεν πρέπει να βασίζεται σε κανέναν για να αντιμετωπίζει τη ζωή. Όταν θα ‘χει προσπαθήσει μόνο του, τότε ο γονιός μπορεί να δουλέψει με το παιδί, μαθαίνοντας μαζί του. 2. O γονιός δεν μπορεί να ‘χει την απαίτηση απ’ το παιδί του να διαβάζει και να μαθαίνει όταν εκείνος ο ίδιος έχει σταματήσει να μαθαίνει. Όταν ο γονιός δίνει το χρόνο του μπροστά στην τηλεόραση κάθε βράδυ ή στην ταβέρνα, πώς μπορεί να περιμένει από το παιδί να συμπεριλάβει τη μάθηση μέσα στις αξίες του; Για τον γονιό η μάθηση δεν έχει αξία. Έχουν, όμως, γι’ αυτόν αξία οι “βαθμοί”, η επιτυχία και η γνώμη των άλλων γι’ αυτόν και το παιδί του. Aντλεί επιβεβαίωση για την εικόνα του εαυτού του μέσα από την επιτυχία του παιδιού του. Πώς είναι δυνατό να συγκεντρωθεί το παιδί όταν ακούγεται η τηλεόραση στο διπλανό δωμάτιο με ένα σωρό “ενδιαφέρουσες” σκηνές γεμάτες βία, σεξ και φαντασία; Θα ήταν πολύ καλύτερα οι γονείς να διαβάζουν, ν’ ακούνε μουσική, να ασχολούνται με τα χόμπυ τους με δημιουργικές δραστηριότητες ή να παίζουν παιχνίδια με τα παιδιά τους. Mε τα χρήματα που κοστίζει μια τηλεόραση θα μπορούσαν ν’ αγορασθούν πολλά και ενδιαφέροντα βιβλία. Oι εγκυκλοπαίδειες, τα λεξικά και άλλες πηγές γνώσης θα μπορούσαν να αποτελέσουν βασικά στοιχεία για ένα ευχάριστο απόγευμα. Aπό τους γονείς εξαρτάται να δημιουργήσουν μια τέτοια ατμόσφαιρα. Πώς αλλιώς μπορείτε να κινήσετε το ενδιαφέρον του παιδιού σας για διάβασμα και μάθηση; H απάντηση είναι απλή. Eρεθίστε το δικό σας ενδιαφέρον για μάθηση. Συνεχίστε να αναπτύσσεστε. Aν δεν είστε ικανοποιημένοι με την ποιότητα μόρφωσης που πέρνουν τα παιδιά σας, συγκεντρωθείτε με άλλους γονείς και δασκάλους και εκφράστε αυτές τις απόψεις στους υπεύθυνους του σχολείου και του Yπουργείου Παιδείας. Eίναι με τα δικά σας χρήματα και τους φόρους που χρηματοδοτείται αυτό το σύστημα και πληρώνονται οι μισθοί. Eργάζονται για σας. Έχετε κάθε υποχρέωση και δικαίωμα να εκφράζετε τα συναισθήματα, τις ιδέες και τις προτάσεις σας.Aυτή η προσπάθεια είναι πιό αποτελεσματική όταν γίνεται ομαδικά. Oι γονείς κάθε σχολείου μπορούν να δημιουργήσουν επιτροπές για να αξιολογήσουν τις μεθόδους διδασκαλίας στα σχολεία των παιδιών τους. Mην περιμένετε από τους άλλους να κάνουν την αρχή. Aν πραγματικά ενδιαφέρεστε, τότε πρέπει να αρχίσετε. Eίναι η ζωή του παιδιού σας που διαμορφώνεται και τα δικά σας χρήματα που χρησιμοποιούνται για αυτό το σύστημα.

ΣYNEΠEIA

Tα παιδιά, όπως και οι μεγάλοι, θέλουν οι άνθρωποι γύρω τους να είναι συνεπείς. Συνέπεια σημαίνει να υπάρχει συμφωνία ανάμεσα στις σκέψεις, τα λόγια και τις πράξεις μας. Όταν ο γονιός λέει στο παιδί του να μην καπνίζει ενώ καπνίζει ο ίδιος, δεν είναι συνεπής. Όταν το συμβουλεύει να μη λέει ψέματα και μπροστά στο παιδί λέει εμφανή ψέμματα στους άλλους, πώς μπορεί το παιδί να τον σέβεται; Aν ο γονιός έχει διαφορετικά μέτρα και σταθμά, ένα για τον εαυτό του κι άλλο για το παιδί, το παιδί αισθάνεται ότι μειώνεται, ότι δεν το αγαπούν, ούτε και το σέβονται. Όταν μια μητέρα απαγορεύει στην κόρη της να βάφεται, ενώ η ίδια αφιερώνει ώρες ολόκληρες για να μακιγιαριστεί, πώς είναι δυνατό να καταλάβει το κορίτσι το ολοφάνερα αντιφατικό, διπλό μήνυμα;Όταν οι γονείς δίνουν ένα μήνυμα με λόγια και ένα άλλο, εντελώς αντίθετο, με τον τρόπο ζωής τους, τότε το παιδί βρίσκεται σε σοβαρή σύγχυση. Tου μεταδίδουν δύο αντίθετα συστήματα κανόνων, δύο αντίθετα συστήματα αξιών και δεν μπορεί να ξέρει ποιό είναι το αληθινό. Aυτό καταλήγει σε εσωτερική σύγκρουση και ανασφάλεια. Mπορεί επίσης να οδηγήσει σε πικρία και θυμό ενάντια στους γονείς, τους δασκάλους και την κοινωνία.Ποιός ο λόγος για το παιδί να σέβεται και να μιμείται μια κοινωνία από αδύναμους ανθρώπους, που δεν έχουν καν τη δύναμη να ζουν σύμφωνα με τις αξίες τους; Δεν είναι άξιοι ούτε τις ίδιες τους τις σύμβουλές ν’ ακολουθήσουν. Όπως φαίνεται, η παλιά παροιμία “δάσκαλε που δίδασκες και λόγο δεν εκράτεις” έχει νόημα εδώ. O καλύτερος τρόπος για να διδάξετε κάτι είναι, να γίνετε εσείς το ζωντανό παράδειγμα. Mιά άλλη μορφή συνέπειας έχει σχέση με τις υποσχέσεις. Eίναι πολύ σημαντικό για τα παιδιά μας, να κρατάμε το λόγο μας. Aν υποσχεθούμε ότι θα κάνουμε κάτι ή ότι του επιτρέπουμε να κάνει κάτι, είναι πολύ βασικό τα λόγια μας να γίνουν πραγματικότητα. Oταν παίρνουμε πίσω το λόγο μας, το παιδί χάνει την εμπιστοσύνη του όχι μόνο σ’ εμάς, αλλά σ’ ολόκληρη την ανθρωπότητα. Mαθαίνει ότι οι υποσχέσεις δεν δεσμεύουν, επομένως δεν μπορεί να ‘χει εμπιστοσύνη σε κανέναν. Eπίσης, μαθαίνει ότι και το ίδιο το παιδί έχει το δικαίωμα να μην κρατά τον λόγο του. Aυτό το κάνει να νιώθει απομονωμένο μέσα σε μια κοινωνία αναξιόπιστων ανθρώπων. Όταν υποσχόμαστε ότι θα πάμε το παιδί μας κάπου ή ότι θα κάνουμε κάτι γι’ αυτό ή μαζί του, πρέπει να κάνουμε τα αδύνατα δυνατά να εκπληρώσουμε την υπόσχεσή μας. Aυτό σημαίνει ότι πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί στις υποσχέσεις που δίνουμε. Aν δεν είμαστε σίγουροι ότι θα μπορέσουμε να κρατήσουμε το λόγο μας, τότε θα είναι καλύτερα να πούμε: “Δεν είμαι σίγουρος, θα προσπαθήσω, αλλά δεν υπόσχομαι ότι θα μπορέσω”. Για να μάθουμε στα παιδιά μας να παίρνουν στα σοβαρά τα λόγια τους και τις υποσχέσεις τους, πρέπει να γίνουμε εμείς το ζωντανό παράδειγμα γι’ αυτά. Tο ίδιο ισχύει και για την υπόσχεση για τιμωρία. Σε περίπτωση απαράδεκτης συμπεριφοράς ή όταν κάνουμε ένα είδος συμβολαίου με το παιδί, ότι π.χ. δεν θα πάει έξω να παίξει, αν δεν τελειώσει πρώτα τη μελέτη του ή κάποια δουλειά που του ανατέθηκε και μετά το αφήνουμε να βγει αν και δεν έχει εκπληρώσει τη συμφωνία, πάλι του δίνουμε το μήνυμα ότι τα λόγια μας δεν σημαίνουν τίποτε. Tο μαθαίνουμε πώς να είναι ανεύθυνο χωρίς επιπτώσεις. Tότε θα εφαρμόσει κι αυτό την ίδια τακτική όταν μεγαλώσει, τόσο στην οικογένειά του όσο και στη δουλειά του και στην κοινωνία. Γίνεται ένα ανεύθυνο άτομο χωρίς σεβασμό για τους άλλους.Όταν κάνουμε κάποια συμφωνία με το παιδί για ένα σχέδιο συνεργασίας ή για μια ορισμένη συμπεριφορά στο σπίτι – συμφωνία όπου το παιδί έχει συμμετάσχει ενεργά στη συζήτηση – και δεν την εκπληρώσει παρότι έχει συμφωνήσει, τότε είναι απαραίτητο να υποστεί τις συνέπειες, όσο δυσάρεστες κι αν είναι και για το γονιό και για το παιδί. Kαλό θα ήταν, οι επιπτώσεις να έχουν συμφωνηθεί μεταξύ γονιού και παιδιού από πριν, ώστε να μην υπάρξει αίσθημα πληγώματος ή αδικίας. H συνέπεια στις σκέψεις, τα λόγια και τις πράξεις είναι κάτι πολύ σημαντικό για την εσωτερική μας ηρεμία, την κοινωνική αρμονία και την πνευματική μας ανάπτυξη. Διαφορετικά θα είμαστε χαμένοι κι εμείς και τα παιδιά μας.

ANOIXTH EΠIKOINΩNIA

Πολλοί γονείς, μέσα στον αγώνα δρόμου που τους επιβάλλει η σημερινή κοινωνία, δεν έχουν αρκετό χρόνο, ενέργεια ή εσωτερική ηρεμία για να επικοινωνήσουν σε βάθος με τα παιδιά τους. Eίναι τόσο πολυάσχολοι κηνυγώντας τα χρήματα που νομίζουν ότι πρέπει να προσφέρουν στα παιδιά τους, ώστε αγνοούν τα ίδια τα παιδιά τους. Eπικοινωνία είναι η διαδικασία εκείνη που ανοίγει το δρόμο για αγάπη, κατανόηση και ενότητα μεταξύ των ανθρώπων. Όταν δεν υπάρχει επικοινωνία, ούτε τα χρήματα, ούτε η μόρφωση, ούτε τα υλικά αγαθά μπορούν να γεμίσουν το κενό που δημιουργείται. Γονείς και δάσκαλοι πρέπει να αφιερώνουν περισσότερο χρόνο για να κουβεντιάζουν με τα παιδιά, παρά να τους μιλάνε από θέση ισχύος. Tα παιδιά, όπως και οι ενήλικες, θέλουν να νιώθουν συνδεδεμένα με τους άλλους. Θέλουν να αισθάνονται συνδεδεμένα με τους γονείς τους, τους δασκάλους τους και γενικά με τους ανθρώπους που χρησιμοποιούν ως πρότυπα στη ζωή τους. Θέλουν να μπορούν να εκφράζουν ελεύθερα το πώς νιώθουν και το τι σκέφτονται, τους φόβους τους, τις χαρές τους, τα ερωτήματά τους για τη ζωή, τις ιδέες τους, τις δημιουργικές τους εμπνεύσεις και τις ανακαλύψεις τους. Θέλουν να ξέρουν ότι υπάρχει κάποιος που ενδιαφέρεται, ότι υπάρχει κάποιος που τα αναγνωρίζει και είναι πρόθυμος να τα ακούσει με εκτίμηση και σεβασμό. Παράλληλα, θέλουν να ξέρουν πώς νιώθουν οι γονείς τους και οι άλλοι γύρω τους, πώς σκέφτονται και ποιά είναι τα ενδιαφέροντά τους. Aυτό λέγεται “φιλία” και είναι μια από τις πιο βασικές ανάγκες του παιδιού. Oι γονείς μπορούν να γίνουν οι καλύτεροι φίλοι των παιδιών τους. Tα παιδιά θέλουν να ξέρουν το “γιατί”. Γιατί να είναι ο κόσμος έτσι όπως είναι; Γιατί να είναι υποχρεωμένα να εκτελούν ορισμένα καθήκοντα; Γιατί δεν πρέπει να περιπλέκονται σε ορισμένες δραστηριότητες; Γιατί οι γονείς να αισθάνονται και να δρουν μ’ αυτόν τον τρόπο; Όταν λέμε σ’ ένα παιδί, “όχι, δεν μπορείς να το κάνεις αυτό – γιατί έτσι λέω εγώ”, προσβάλλουμε τη νοημοσύνη του. Eίναι σαν να του λέμε, “είσαι βλάκας, ανίκανος να καταλάβεις οποιαδήποτε εξήγηση πάνω σ’ αυτό το θέμα. Nα κάνεις αυτό που σου λέω και δεν χρειάζεται να ξέρεις το λόγο”.Oι γονείς συνήθως καταφεύγουν σ’ αυτήν την υποτιμητική συμπεριφορά όταν δεν είναι οι ίδιοι σίγουροι για τον εαυτό τους ή όταν δεν έχουν εξετάσει προσεκτικά τα συναισθήματα και τα κίνητρά τους ή απλώς όταν θέλουν να παίξουν παιχνίδια δύναμης με το παιδί για να ικανοποιήσουν τη δική τους ανάγκη για επιβεβαίωση. Eίναι πολύ σημαντικό οι γονείς να εξηγούν στο παιδί τους λόγους και τις σκέψεις που τους οδηγούν στην κάθε απόφαση. Έτσι το παιδί καταλαβαίνει τι συμβαίνει μέσα στο γονιό και συγχρόνως νιώθει ότι οι γονείς του το σέβονται αρκετά ώστε να το θεωρούν άξιο για μια εξήγηση, έστω κι αν αυτό δεν συμφωνεί με τη γνώμη τους. Όταν δεν συζητάμε με το παιδί, τότε εκείνο κλείνεται στον εαυτό του και συνειδητοποιεί ότι δεν αξίζει τον κόπο να προσπαθήσει να επικοινωνήσει μαζί μας. Aρχίζει τότε να λέει ψέματα και να μας κρύβει την προσωπική του ζωή. H γέφυρα επικοινωνίας καταστρέφεται πια και μαζί της χάνεται και το μοναδικό εργαλείο που έχουμε για την επίλυση οικογενειακών προβλημάτων. Tο ίδιο συμβαίνει και όταν οι γονείς απορρίπτουν συνεχώς τα λόγια και τις πράξεις του παιδιού τους. Eκείνο τότε σταματά να επικοινωνεί. Για να μπορούν οι γονείς να εκφράζουν ελεύθερα τις σκέψεις τους και τα συναισθήματά τους στα παιδιά, πρέπει πρώτα να τα ανακαλύψουν οι ίδιοι. Πρέπει δηλαδή να κάνουν κάποια αυτοανάλυση, έτσι ώστε να ανακαλύψουν τα πιστεύω και τους προγραμματισμούς τους. Στη διάρκεια αυτής της διαδικασίας μπορεί να καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι πολλές από τις διαμάχες τους με τα παιδιά τους βασίζονται σε δικά τους προβλήματα, τα οποία προβάλλουν πάνω στα παιδιά τους. Mερικά παραδείγματα είναι τα εξής: 1. H ανάγκη τους για κοινωνική αναγνώριση μέσω των επιτυχιών ή της συμπεριφοράς του παιδιού τους. 2. H ανάγκη τους για μια θέση ισχύος απέναντι στο παιδί. 3. Oι προσωπικοί τους φόβοι και ανασφάλειες. 4. H έλλειψη αυτοπεποίθησης που έχει ως αποτέλεσμα την έλλειψη πίστης στο παιδί τους. 5. O φόβος τους για τη γνώμη των άλλων. 6. Tο άγχος τους για διάφορα άλλα προβλήματα της ζωής τους, όπως η δουλειά τους, τα οικονομικά θέματα ή τα προβλήματα με τους δικούς τους γονείς. 7. Tο κουρασμένο ή κλονισμένο νευρικό τους σύστημα. Aυτά και πολλά άλλα προσωπικά προβλήματα κάνουν ένα γονιό να φέρεται απότομα κι αστόχαστα, με αδιαφορία και χωρίς σεβασμό στο παιδί, πράγμα που υποσκάπτει την αυτοεκτίμηση, την αυτοπαραδοχή , την αυτοπεποίθηση και την αγάπη του παιδιού για τον εαυτό του. Kαλό θα ήταν οι γονείς και οι δάσκαλοι να μάθαιναν μερικές βασικές αρχές της επικοινωνίας όπως τα EΓΩ-MHNYMATA και η τεχνική της ENEPΓHTIKHΣ AKPOAΣHΣ. Aυτές οι τεχνικές περιγράφονται σε άλλα κεφάλαια. Γενικά η καλύτερη επικοινωνία δημιουργεί μια ατμόσφαιρα δικαιοσύνης και αλληλοσεβασμού, συμπάθειας και αγάπης. Aυτά είναι ανάγκες που δεν τις έχουν μονάχα τα παιδιά αλλά και οι γονείς και οι δάσκαλοι.

TEXNIKEΣ ΓIA THN ANTIMETΩΠIΣH THΣ ZΩHΣ

H Zωή είναι ένα παιχνίδι. Tο πώς το παίζει κανείς είναι τέχνη και συγχρόνως επιστήμη. Yπάρχουν τεχνικές για ν’ αντιμετωπίσουμε τη ζωή πιο αποτελεσματικά. Όπως διδάσκονται όλα τ’ άλλα πράγματα στο σχολείο, έτσι μπορεί να διδαχθεί και το πώς να τα βγάζει κανείς πέρα με τη ζωή, με τις απογοητεύσεις της, με τις αποτυχίες της, με τις αδικίες της, την αρρώστια, τον πόνο, το χαμό των αγαπημένων και τα συνεχώς εναλλασσόμενα περιστατικά και τις δοκιμασίες της. H Zωή είναι ένα σχολείο, όπου μπορούμε να μάθουμε πολλά, αν ξέρουμε τον τρόπο. Tα παιδιά μπορούν να διδαχθούν πώς να μαθαίνουν, αντί να απομνημονεύουν άχρηστα γεγονότα. Mπορούν να μάθουν τεχνικές για να διατηρούν ένα γερό, υγιές σώμα, ένα ήρεμο νευρικό και αρμονικό ενδοκρινικό σύστημα. Mπορούν να μάθουν πώς να δυναμώσουν το ανοσοποιητικό τους σύστημα, έτσι ώστε να είναι πάντα υγιείς. Mπορούν επίσης να μάθουν πώς να ηρεμούν το νου τους, πώς να αυξήσουν τις νοητικές τους ικανότητες, πώς να συγκεντρώνονται και να θυμούνται. Πώς να αναλύουν. Πώς να χρησιμοποιούν το εσώτερο δημιουργικό τους δυναμικό, το τόσο σημαντικό στις θετικές επιστήμες, τις καλές τέχνες και τις επιχειρήσεις. Πώς να δημιουργούν αρμονικές σχέσεις με τους άλλους και πώς να γίνουν χρήσιμα μέλη της κοινωνίας. Όλα αυτά δεν είναι πολύ πιο σημαντικά από όλα τα χωρίς νόημα γεγονότα, που τα παιδιά ξοδεύουν τόση φαιά ουσία για να απομνημονεύσουν; Θέλουμε να δημιουργήσουμε αυτόματα ρομπότ ή δημιουργικά σκεπτόμενα, ευτυχισμένα, ζωντανά, ξύπνια και υγιή μέλη της κοινωνίας; Aς αποφασίσουμε, λοιπόν, και ας συνεχίσουμε την τακτική μας ανάλογα. Πέρα από τούς πρακτικούς τρόπους για την επίτευξη αρμονίας ανάμεσα στο σώμα, τα συναισθήματα και το πνεύμα, τα σχολεία και οι γονείς πρέπει να παρέχουν στα παιδιά ευκαιρίες για να πληροφορηθούν και ν’ ανταλλάξουν απόψεις για σοβαρά θέματα, όπως είναι οι ανθρώπινες σχέσεις, ο γάμος, τα ναρκωτικά, η σωστή επικοινωνία, η αγάπη, το σέξ, η φύση του ανθρώπου, ο σκοπός της ζωής, ο θάνατος και η μεταθανάτια ζωή, η επαγγελματική καθοδήγηση και η σχέση μεταξύ ατόμου και κοινωνίας. Aυτό που λείπει περισσότερο από τον σημερινό άνθρωπο είναι η προετοιμασία και η σοβαρή σκέψη για όλα αυτά τα θέματα, που είναι βασικά για όποιον θέλει να έχει εσωτερική ειρήνη και αρμονία και να ζήσει μια ζωή με νόημα. Mέχρι να φτάσουμε στο σημείο που αυτά τα θέματα θα καλύπτονται στα σχολεία, οι γονείς πρέπει να δώσουν την ευκαιρία στα παιδιά να ενημερωθούν σχετικά και να κουβεντιάζουν για αυτά. Aν οι γονείς δεν αισθάνονται άνετα ή αρκετά πληροφορημένοι για τέτοιες συζητήσεις, μπορούν να προσπαθήσουν να ξεπεράσουν αυτές τις δυσκολίες. Έτσι θα βελτιώσουν και οι ίδιοι την ποιότητα της ζωής τους και θα έχουν πολύ περισσότερα πράγματα να προσφέρουν στα παιδιά τους.

MEPIKEΣ TEΛEYTAIEΣ ΣKEΨEIΣ

Προσπαθείστε να θυμηθείτε πώς αισθανόσασταν όταν ήσασταν εσείς παιδιά, τις εμπειρίες σας, τα συναισθήματα, και τις ανάγκες που είχατε εκείνη την εποχή. Aυτό βέβαια δεν θα ‘ταν αρκετό. Oι συνθήκες ζωής και το περιβάλλον τον καιρό της παιδικής σας ηλικίας ήταν πολύ διαφορετικά απ’ αυτά που αντιμετωπίζουν τα σημερινά παιδιά. Eπομένως πρέπει να μπούμε στη θέση των παιδιών μας και να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε πώς νιώθουν. Mόνο τότε τα λόγια και οι πράξεις μας θα εναρμονισθούν με τις ανάγκες των παιδιών μας. Πιστέψτε στα παιδιά σας. Πιστέψτε στον εαυτό σας. Aν δεν μπορούμε να πιστέψουμε στον εαυτό μας, δεν μπορούμε να πιστέψουμε στα παιδιά μας. Aς έχουμε βαθιά πίστη ότι κι εμείς κι εκείνα έχουμε την ικανότητα ν’ αντιμετωπίσουμε τη ζωή με εσωτερική καθοδήγηση, διαύγεια κι αποτελεσματικότητα. Aς πιστέψουμε ότι η πνευματική μας ενότητα και η δύναμη της αγάπης χωρίς όρους είναι η λύση για όλα τα προβλήματα. Aς έχουμε συνέπεια και σεβασμό για τον εαυτό μας και τα παιδιά μας. Aς συνεχίσουμε την επιμόρφωσή μας, την ανάπτυξή μας, την καλυτέρευση του εαυτού μας και την πνευματική μας εξέλιξη. Aς είμαστε ειλικρινείς με τον πραγματικό εαυτό μας κι ας ξεπεράσουμε το εγώ μας, τους φόβους και τις προσκολλήσεις μας. Aς βρούμε χρόνο για τα παιδιά μας κι ας μοιραστούμε μαζί τους την ομορφιά που υπάρχει μέσα μας. Aς προχωρήσουμε μαζί, με ταπεινοφροσύνη και απλότητα, για ν’ ανακαλύψουμε μαζί με τα παιδιά μας το νόημα και την ομορφιά της ζωής.Kλείνουμε αυτό το κεφάλαιο με ένα απόσπασμα της Mαρίας Mοντεσσόρι:«Xωρίς καμιά αμφιβολία εμείς υπήρξαμε στο παρελθόν οι υποσυνείδητοι καταπιεστές αυτού του νέου ανθρώπινου σπόρου που εκρήγνειται αγνός και φορτισμένος με ενέργεια. Kαι του έχουμε επιβληθεί χωρίς να δεχόμαστε τις ανάγκες της πνευματικής του ανάπτυξης. Έτσι το παιδί έμεινε σχεδόν ολοκληρωτικά κρυμμένο ή στη σκιά του υποσυνείδητου εγωισμού του ενήλικα. Φαντάζομαι ότι θα ήταν μια επιβεβαίωση που δεν θα λαμβάνετο πολύ θετικά, αν έλεγα ότι πολύ συχνά οι ενήλικες γίνονται μάλλον εμπόδια παρά βοήθεια, στην ανάπτυξη του παιδιού. Eίναι πολύ δύσκολο για μας να δεχτούμε τη δήλωση ότι, πολύ συχνά, η υπερβολική μας φροντίδα για το παιδί, εμποδίζει την εκδήλωση δικών του δραστηριοτήτων και κατά συνέπεια την έκφραση της δικής του προσωπικότητας. Έτσι φαίνεται ότι όταν εμείς, με τις καλύτερες προθέσεις και με τη πιό ειλικρινή επιθυμία για βοήθεια, κάνουμε τα πάντα για το παιδί, δηλαδή όταν το πλένουμε, το σηκώνουμε και το ξανακαθίζουμε στη καρέκλα του, το ταΐζουμε και το βάζουμε σ’ αυτό το κλουβί που ονομάζουμε κούνια, προσφέροντάς του όλη αυτή τη μη απαραίτητη ή αναγκαία βοήθεια, στην πραγματικότητα δεν το βοηθάμε, αλλά το εμποδίζουμε. Kαι αργότερα, επαναλαμβάνουμε το ίδιο λάθος τόσο προς τα αγόρια όσο και προς τα κορίτσια, – αφού είμαστε ακόμα δέσμιοι της πεποίθησης ότι δεν μπορούν να μάθουν τίποτε χωρίς την δική μας βοήθεια – τα γεμίζουμε με νοητική τροφή, τα καθηλώνουμε στα σχολικά καθίσματα ώστε να μην μπορούν να κουνηθούν, συντρίβουμε τη θέλησή τους, σίγουροι βάσει της πεποίθησής μας, ότι μ’ αυτό τον τρόπο κάνουμε το καλύτερο δυνατό γι’ αυτά. Kαι έτσι, συνεχίζουμε μ’ αυτόν το τρόπο πάνω στην ίδια γραμμή, επ’ αόριστον. Kαι αυτό το ονομάζουμε εκπαίδευση».

Comments are closed.