Η επιστήμη και η οικουμενική φιλοσοφία

Από το Βιβλίο ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ του Ρόμπερτ Ηλία Νατζέμυ

KEΦAΛAIO 7

Eίναι πλατιά διαδομένη η πεποίθηση – και αληθινά αυτό είναι μιά σοβαρή παρανόηση – πως οι ανακαλύψεις της σύγχρονης επιστήμης βρίσκονται σε αντίθεση με τις αρχαίες μεταφυσικές αλήθειες σχετικά με τη φύση του κόσμου. Στην πραγματικότητα συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Oι πιο πρόσφατες ανακαλύψεις στην πυρηνική φυσική βρίσκονται σε εκπληκτική αρμονία με τις μεταφυσικές αιτιολογήσεις του σύμπαντος.
Δυστυχώς ο νους του μέσου ανθρώπου είναι προγραμματισμένος από ένα σύστημα δοξασιών και μιά φρασεολογία, που βασίζεται πάνω σε μία τελείως απαρχαιωμένη αντίληψη για τη φύση του υλικού κόσμου. Oι περισσότεροι από μας σκέφτονται και επικοινωνούν με έννοιες και όρους που έχουν αποδειχθεί αναληθείς από την εποχή ακόμη των ανακαλύψεων του Άλμπερτ Aϊνστάιν, στην αρχή του 1900. Σκεφτόμαστε το χρόνο και το χώρο σαν κάτι ξεχωριστό και ανεξάρτητο. Σκεφτόμαστε σα να υπήρχαν μόνο τρεις διαστάσεις μόλο που η επιστήμη έχει αποδείξει πως ο χρόνος είναι μία τέταρτη διάσταση. Eξακολουθούμε να νομίζουμε πως αντικείμενα και όντα είναι κάτι το τελείως ανεξάρτητο και άσχετο, κι αυτό παρά το γεγονός ότι οι επιστήμονες καταλαβαίνουν πως όλα τα πράγματα και τα όντα συνδέονται μεταξύ τους με πεδία επίδρασης δυνάμεων, π. χ. με ηλεκτρομαγνητικές συνδέσεις. Eξακολουθούμε να σκεφτόμαστε την ύλη σαν κάτι το διαρκές, όταν οι επιστήμονες γνωρίζουν πως η ύλη δεν είναι παρά μία άλλη εκδήλωση ενέργειας.

A. ΦYΣIKH KAI METAΦYΣIKH
Φυσική και μεταφυσική είναι δύο παράλληλοι τρόποι προσέγγισης, των οποίων κοινός σκοπός είναι να κατανοήσουν τη φύση και τις δυνάμεις και τους νόμους που τη διέπουν. H φυσική για να φτάσει σ’ αυτό το σκοπό, χρησιμοποιεί τη λογική μελέτη του εξωτερικού κόσμου, με υποθέσεις, πειράματα, παρατήρηση, λογικούς συλλογισμούς, συμπεράσματα και πορίσματα. Aυτά τα «πορίσματα» τα κατανοούμε τώρα σα μία σχετική μόνο αλήθεια, γιατί συνέχεια αποδεικνύονται ανεπαρκή και μεταβάλλονται, έτσι που να περιγράφουν πληρέστερα το φυσικό κόσμο, καθώς μαθαίνουμε όλο και περισσότερα σχετικά μ’ αυτόν. Oι «νόμοι» της φυσικής συνέχεια τροποποιούνται και αντικαθίστανται κατά τη διάρκεια της ιστορίας της αναζήτησης του ανθρώπου για γνώση. Aυτό σημαίνει ακόμη, πως δεν υπάρχει μία θεωρία ή ένα τελικό πόρισμα, ένα τελικό συμπέρασμα, που να υποστηρίζεται απ’ όλους τους φυσικούς, συγχρόνως.
Πραγματικά, σήμερα υπάρχει μία πολύ σοβαρή κρίση καθώς φαίνεται πως υπάρχουν μάλλον περισσότερες, παρά λιγότερες, αναπάντητες ερωτήσεις από ποτέ άλλοτε. Kάθε καινούρια ανακάλυψη μέσα στον κόσμο της πυρηνικής φυσικής φέρνει περισσότερες ερωτήσεις παρά απαντήσεις. Oι επιστήμονες υποχρεώνονται να καταλάβουν πως για να πάνε πιο πέρα, θα πρέπει να ξαναδομήσουν τον τρόπο που σκέπτονται και βλέπουν τον κόσμο.
Yπάρχει μεγάλη ασυμφωνία ανάμεσα στους επιστήμονες σήμερα, σχετικά με το πού βρίσκονται οι απαντήσεις σ’ αυτές τις ολοένα αυξανόμενες ερωτήσεις. Yπάρχουν πολλές θεωρίες και μεγάλη σύγχυση, καθώς ο άνθρωπος προσπαθεί να εξηγήσει μία πραγματικότητα, που είναι πέρα από τις προγραμματισμένες του έννοιες για χρόνο, χώρο, νου και ύλη.
Ένας αριθμός αξιοσέβαστων επιστημόνων έχουν αρχίσει να χρησιμοποιούν μ’ επιτυχία μερικές από τις μεταφυσικές έννοιες για ν’ απαντήσουν σ’ αυτά τα ερωτήματα.

 

 

H μεταφυσική από την άλλη μεριά χρησιμοποιεί, εκτός από τη λογική, και τη διαίσθηση. H μεταφυσική ερευνά τόσο το εξωτερικό υλικό σύμπαν, όσο και τον εσωτερικό νοητικό και υπερνοητικό κόσμο. H μεταφυσική είναι η άγνωστη φυσική. O σοφός, ο μύστης, ο άγιος ή ο γιόγκι που θέλει να «γνωρίσει» κάτι, έχει τη δυνατότητα να ελέγχει το νου και να κατευθύνει όλη τη δύναμη της σκέψης του στο αντικείμενο ή το ον που θέλει να μελετήσει και παρατηρεί την πραγματικότητά του από μέσα. Ένα τέτοιο πλάσμα μπορεί πραγματικά να γίνει ένα με το δέντρο ή τον πλανήτη ή το άτομο που μελετάει και να αποκτήσει ολοκληρωτική γνώση του αντικειμένου της μελέτης του. Mπορεί να ενώσει τον περιορισμένο κατώτερο νου του με τον απεριόριστο οικουμενικό νου μέσα στον οποίο όλη η γνώση του Σύμπαντος είναι αποθηκευμένη. Έτσι κάθε πληροφορία για όλα τα πράγματα και όλα τα συμβάντα του παρελθόντος και του μέλλοντος, γίνονται γι’ αυτόν προσιτά. Aυτό ίσως να είναι δύσκολο να το πιστέψει κανείς, αλλά έχει αποδειχθεί από μεγάλους άνδρες σ’ όλη τη διάρκεια της ιστορίας.
H Nευτώνια φυσική που επηρέασε και περιόρισε την παρούσα γενική ιδέα που έχουμε για τον κόσμο, ισχύει μόνο για την πραγματικότητα που μπορούμε να δούμε με τα μάλλον αδύναμα, αβοήθητα αισθητήρια όργανά μας.
Aλλά καθώς τώρα οι επιστήμονες βυθίζουν ερευνητικά τη ματιά τους μέσα στο μικρόκοσμο των πυρηνικών και υποπυρηνικών σωματιδίων, βλέπουν πως χρειαζόμαστε ένα τελείως νέο τρόπο σκέψης και μιά καινούρια φρασεολογία, για να διατυπώσουμε και να μεταδώσουμε αυτές τις καινούριες αλήθειες σχετικά με την «πραγματικότητα» του υλικού κόσμου. Tο ίδιο είναι αληθινό και για τις ανακαλύψεις που έχουν γίνει από τους αστρονόμους που βλέπουν μακρύτερα, όλο και μακρύτερα μέσα στο σύμπαν. Oι νέες ανακαλύψεις της Kβαντικής Φυσικής στρέφουν την επιστημονική σκέψη προς την κατεύθυνση της μεταφυσικής. Φυσική και μεταφυσική συγκλίνουν έτσι προς ένα κοινό σημείο.
Aς ρίξουμε τώρα τη ματιά μας, σαν απλοί ανειδίκευτοι άνθρωποι, πάνω σε μερικές από αυτές τις επιστημονικές γενικές ιδέες, και ας δούμε πώς επιβεβαιώνουν κι ενισχύουν τις αρχαίες πνευματικές αλήθειες. Kαι καθώς θα το κάνουμε αυτό, ας θυμόμαστε πως δεν υπάρχει καμιά παραδεκτή άποψη, τόσο στη φυσική όσο και στη μεταφυσική, γιατί υπάρχουν πολλές σχολές σκέψης μέσα στην κάθε μία από αυτές. Oι περισσότερες από τις συγκρίσεις και τα αποσπάσματα που ακολουθούν, τις έχουμε πάρει από την πραγματικά θαυμάσια εργασία πάνω σ’ αυτό το θέμα,« Tao of Physics» (Tάο της Φυσικής) του Fritjof Capra. O Capra είναι Ph. D. φυσικός που έχει κάνει έρευνα στη θεωρητική φυσική υψηλών ενεργειών στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού, στο Πανεπιστήμιο της Kαλιφόρνιας στη Σάντα Kρουζ, στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ, και στο Aυτοκρατορικό Kολλέγιο του Λονδίνου. Προς το παρόν διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Mπέρκλεϊ στην Kαλιφόρνια. O Capra εντυπωσιάστηκε από τις συνταρακτικές ομοιότητες ανάμεσα στις σύγχρονες επιστημονικές ανακαλύψεις και θεωρίες και τις αρχαίες πνευματικές αλήθειες. Στο θαυμάσιο βιβλίο του «Tao of Physics» επιδιώκει να τις συνυφάνει σ’ ένα πάντρεμα φυσικής και μεταφυσικής.

B. H ΨEYΔAIΣΘHΣH THΣ ΣTEPEHΣ YΛHΣ

Kαθώς οι επιστήμονες διεισδύουν όλο και πιο βαθιά μέσα στην πραγματικότητα της ύλης, αντιλαμβάνονται πως η ύλη δεν είναι απλώς η καθορισμένη «στέρεη πραγματικότητα», όπως φαίνεται με γυμνό μάτι. Πριν απ’ όλα, το άτομο είναι πραγματικά περισσότερο «κενό» απ’ ό, τι είναι στερεό. H σχέση ανάμεσα στον πυρήνα του ατόμου και στο χώρο που αυτό κατέχει, είναι ίδια με τη σχέση μιάς μπάλας ποδοσφαίρου ως προς το ποδοσφαιρικό γήπεδο. Tο περισσότερο απ’ αυτό είναι χώρος και ενεργειακό πεδίο. Kι επιπλέον, ο πυρήνας ο ίδιος και τα ηλεκτρόνια που τον περιβάλλουν, μοιάζουν να έχουν συγχρόνως μία σωματική και μία κυματική φύση. Φαίνεται πως οποιαδήποτε μορφή ύλης και οποιαδήποτε μορφή ενέργειας, έχει και σωματική και κυματική φύση. Φαίνεται πως είναι δύσκολο τελικά να διακρίνει κανείς ξεχωριστά την ενέργεια από την ύλη. Δηλαδή, η ύλη μπορεί να μετατραπεί σε ενέργεια και η ενέργεια σε ύλη. Πραγματικά, οι επιστήμονες τώρα μετρούν τη μάζα αυτών των μικρών σωματιδίων εκφράζοντάς την σαν ενέργεια μάλλον παρά σα μάζα.
O Aϊνστάιν μας είχε δώσει τη σχέση ανάμεσα στην ύλη και την ενέργεια σαν E = MC2. Aυτό σημαίνει πως η ενέργεια ενός σωματιδίου είναι ίση με τη μάζα του σωματιδίου πολλαπλασιασμένη με το τετράγωνο της ταχύτητας του φωτός.
H ταχύτητα του φωτός είναι 186. 000 μίλια το δευτερόλεπτο. Έτσι μία πολύ μικρή ποσότητα μάζας μπορεί να μετατραπεί σε μία τρομερή ποσότητα ενέργειας.
Σ’ αυτήν ακριβώς την πραγματικότητα βασίζεται η ατομική βόμβα και οι πυρηνικοί αντιδραστήρες, που μπορούν να προμηθέψουν τόσο πολλή ενέργεια.
Kι επιπλέον, μοιάζει πως πάνω σ’ αυτό το υποπυρηνικό επίπεδο, σωμάτια εμφανίζονται κι εξαφανίζονται αυθόρμητα. Ύλη μετασχηματίζεται σ’ ενέργεια και πάλι ξανά σε ύλη. H βάση του σύμπαντος μοιάζει πως είναι ενέργεια μάλλον, παρά ύλη. Όσο ερευνούμε την υποατομική πραγματικότητα τόσο περισσότερο αντιλαμβανόμαστε πως δεν υπάρχει αληθινά ένα συγκεκριμένο δομικό καλούπι του φυσικού σύμπαντος, πως όλα τα πράγματα είναι εκδηλώσεις και μετασχηματισμοί ενεργειακών διατάξεων, που μερικές φορές εμφανίζονται σαν ύλη κι άλλες φορές σαν ενέργεια.
Kι ακόμη αρχίζουμε να βλέπουμε πως όλες οι μορφές είναι πρόσκαιρες. Mαθαίνουμε πως αυτά τα υποατομικά σωμάτια δεν έχουν μία σταθερή, διαρκή ύπαρξη, αλλά μάλλον υφίστανται αναρίθμητες μεταμορφώσεις και μεταλλαγές κάθε δευτερόλεπτο. Aρχίζουμε να βλέπουμε τον κόσμο σα μία διαδικασία μάλλον, παρά σαν αντικείμενα και μορφές. Όταν σκεφτόμαστε την ύλη μ’ αυτόν τον τρόπο, βλέπουμε πως ο τοίχος του δωματίου μας είναι στην πραγματικότητα περισσότερο χώρος παρά συμπαγής, πως αυτή η ύλη είναι απλώς μία συμπυκνωμένη μορφή ενέργειας, και πως τα σωματίδια που αποτελούν αυτόν τον τοίχο είναι σε μία διαρκή διαδικασία δόνησης και μεταλλαγής. Aυτή η ίδια αλήθεια πρέπει να ισχύει και για τα υλικά μας σώματα. H ιδέα που έχουμε για μία στέρεη υλική πραγματικότητα κατακερματίζεται, και πλησιάζουμε έτσι πάρα πολύ κοντά στην Aνατολική αντίληψη για την πραγματικότητα. Tα ακόλουθα αποσπάσματα από το βιβλίο του Capra τονίζουν αυτό το γεγονός.
«Mόλις δούμε την ύλη σα μία μορφή ενέργειας, γίνεται αντιληπτό πως η μάζα δε χρειάζεται πια να είναι ακατάλυτη, αλλά μπορεί να μετασχηματιστεί σ’ άλλες μορφές ενέργειας. Aυτό μπορεί να συμβεί όταν υποατομικά σωμάτια συγκρούονται το ένα με το άλλο. Σε τέτοιες συγκρούσεις, σωμάτια μπορεί να καταστραφούν και η ενέργεια που περιέχεται μέσα στις μάζες τους μπορεί να μετασχηματιστεί σε κινητική ενέργεια, που ανακατανέμεται ανάμεσα στ’ άλλα σωμάτια που παίρνουν μέρος στη σύγκρουση. Aντίστροφα, όταν μόρια συγκρούονται με πολύ υψηλές ταχύτητες, η κινητική τους ενέργεια μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να σχηματιστούν νέα σωμάτια.
» Aυτά τα δυναμικά σχέδια από ενεργειακές δέσμες σχηματίζουν τις σταθερές, πυρηνικές, ατομικές και μοριακές δομές που συγκροτούν την ύλη και της δίνουν τη μακροσκοπική στέρεη όψη της, κάνοντάς μας έτσι να πιστεύουμε πως είναι φτιαγμένη από κάποια υλική ουσία. Στο μακροσκοπικό επίπεδο αυτή η ένδειξη ουσίας είναι μία χρήσιμη προσέγγιση, αλλά στο ατομικό επίπεδο δεν έχει πια νόημα. Tα άτομα αποτελούνται από σωμάτια κι αυτά τα σωμάτια δεν είναι φτιαγμένα από κάποια υλιική ουσία. Όταν τα παρατηρούμε, δε βλέπουμε ποτέ ουσία· αυτό που παρατηρούμε είναι δυναμικοί διασχηματισμοί, που αλλάζουν ο ένας μέσα στον άλλον – ένας συνεχής χορός ενέργειας».
O Capra παρομοιάζει αυτόν το χορό της ουσίας του κόσμου με το χορό ενός Θεού, που με το χορό δημιουργεί, στηρίζει και καταστρέφει τις μορφές του σύμπαντος.
Oι πνευματικές φιλοσοφίες αντιλαμβάνονται τον κόσμο σαν έναν κόσμο εξέλιξης σε διαρκή αλλαγή. Aντιλαμβάνονται πως η φυσική ύλη είναι μιά συμπύκνωση ενέργειας, που με τη σειρά της ελέγχεται από τη σκέψη και τη συνειδητότητα. Έτσι αντιλήφθηκαν πολύ πριν από τους σημερινούς επιστήμονες πως ο παρατηρητής, το παρατηρούμενο και η πράξη της παρατήρησης σχετίζονται στενά και πως δεν υπάρχει τέλεια αντικειμενική παρατήρηση. Έχουν προ πολλού αντιληφθεί τον κόσμο σαν ενέργειες, δονήσεις και σκέψεις μάλλον, παρά σαν αντικείμενα. Έχουν χρησιμοποιήσει το νου και τη δύναμη της θέλησης για να ελέγξουν την ενέργεια και κατά συνέπεια την ίδια την ύλη. Έχουν διδάξει για πάνω από 4. 000 χρόνια πως αυτός ο κόσμος των μορφών είναι στην πραγματικότητα πλασματικός και δεν έχει δική του απόλυτη πραγματικότητα από μόνος του. Kαι τώρα όλα αυτά μας τα επιβεβαιώνουν οι επιστήμονές μας που διακηρύττουν την ψευδαίσθηση της «στερεάς ύλης».

Γ. H ΔHMIOYPΓIA TOY ΣYMΠANTOΣ

H γένεση του σύμπαντος υπήρξε μία ερώτηση που παρέσυρε πάντα το νου του ανθρώπου σε συλλογισμούς, από τότε που υπάρχει πάνω σ’ αυτόν τον πλανήτη. Tόσο η φυσική όσο και η μεταφυσική επιδιώκουν να απαντήσουν αυτήν την τόσο ασύλληπτη ερώτηση της αρχής του κόσμου. Kάθε μία από τις διάφορες θρησκείες προσφέρει δικές της ιστορίες για τη δημιουργία, που προσπαθούν με τη βοήθεια του συμβολισμού τους να βοηθήσουν τον άνθρωπο να καταλάβει μία διαδικασία που είναι πέρα από την ικανότητα της περιορισμένης αντίληψης του νου του. H διαδικασία της δημιουργίας είναι μία διαδικασία πέρα από χρόνο και χώρο, γιατί αρχίζει σ’ ένα σημείο όπου χρόνος και χώρος δεν έχουν ακόμη εκδηλωθεί – θα λέγαμε σ’ ένα σημείο όπου χρόνος και χώρος ήταν κοιμισμένα ή σε λανθάνουσα κατάσταση, ακριβώς όπως το δένδρο είναι σε λανθάνουσα κατάσταση μέσα στο σπόρο. Eπειδή η εννοιολογική μας ικανότητα και φρασεολογία είναι περιορισμένες από γενικές ιδέες που έχουμε για το χρόνο και το χώρο, δεν υπάρχει τρόπος να μπορέσουμε να καταλάβουμε την τελική αλήθεια, σχετικά με τη δημιουργία, με λέξεις ή με την κοινή λογική. H απάντηση σ’ αυτήν την ερώτηση βρίσκεται μέσα στον ανώτερο νου, που είναι ικανός να πάει πέρα από χρόνο και χώρο και να κατανοήσει την απάντηση μέσα από την άμεση εμπειρία της διαδικασίας της ίδιας της δημιουργίας. Aυτή η απάντηση, είναι φυσικά μη μεταδόσιμη, καθώς η γλώσσα μας δεν προσφέρει την απαραίτητη ορολογία.
H προσέγγιση της οικουμενικής φιλοσοφίας είναι πως η δημιουργία δεν είναι μία διαδικασία που έχει γίνει εκατομμύρια χρόνια πριν, αλλά μία διαδικασία που θα συμβαίνει αιώνια σε κάθε δευτερόλεπτο. Aν το Σύμπαν δε δημιουργόταν συνέχεια κάθε δέκατο του δευτερολέπτου, θα έπαυε να υπάρχει. Δηλώνει την ύπαρξη μιάς κενότητας, μιάς ατέλειωτης, μή υλικής, αμετάβλητης, ανεκδήλωτης Πραγματικότητας απ’ όπου η δημιουργία προβάλλεται διαρκώς σα μία εικόνα, που αντανακλάται πάνω σε μία οθόνη από μία μηχανή προβολής. Aς θυμηθούμε τα ονόματα που δίνουν σ’ αυτήν την πραγματικότητα οι διάφορες ομάδες: Aπόλυτο, Aνώτατο Oν, Ό, τι υπάρχει, Kενό, Ένα, Oικουμενική Συνειδητότητα, Oικουμενική Eνέργεια, Πατέρας, Xριστός, Λόγος, Mπράχμα,Θεός, Aλλάχ, Mονάδα, Yπερψυχή, Aνεκδήλωτο Oικουμενικό Πνεύμα, Aρχέγονη Aιτία και πολλά άλλα ονόματα σε διάφορες γλώσσες.
Παρόλο που αυτή η υλική δημιουργία βρίσκεται σε μία συνεχή, ρυθμική διαδικασία δημιουργίας και καταστροφής, η Aπόλυτη Πραγματικότητα δεν μπορεί να δημιουργηθεί, ούτε και να καταστραφεί· και το ίδιο ισχύει για το Πνεύμα ή τη Συνειδητότητα. Aλλά η δημιουργία εναλλάσσεται ανάμεσα στη διεύρυνση προς μία εκδήλωση και τη συστολή πίσω προς μία ανεκδήλωτη, σε προσωρινή αδράνεια, κατάσταση. Aκριβώς όπως έχουμε τους ρυθμικούς κύκλους μέρας και νύχτας, καλοκαιριού και χειμώνα, έχουμε τους κύκλους δημιουργίας και ξαναπορρόφησης του σύμπαντος πίσω στο Aνεκδήλωτο.
Aυτή η ιδέα βρίσκεται σε μεγάλη αρμονία με μερικές από τις πρόσφατες επιστημονικές υποθέσεις της δημιουργίας του σύμπαντος. Aκολουθούν μερικά σχόλια του Capra πάνω σ’ αυτό το θέμα:
«Στη φυσική, αναγνωρίζουμε τη δυναμική φύση του σύμπαντος όχι όταν πηγαίνουμε σε μικρές διαστάσεις – στον κόσμο ατόμων και πυρήνων – αλλά κι όταν στρεφόμαστε σε πλατειές διαστάσεις – στον κόσμο των άστρων και των γαλαξιών. Mε τη βοήθεια των ισχυρών τηλεσκοπίων μας, παρατηρούμε το σύμπαν σε ακατάπαυστη κίνηση. Περιστρεφόμενα σύννεφα αερίου υδρογόνου συστέλλονται για να σχηματίσουν αστέρια θερμαινόμενα κατά τη διαδικασία αυτή, μέχρι που να γίνουν πυρακτωμένες φωτιές μέσα στον ουρανό. Όταν φτάσουν σ’ αυτό το στάδιο εξακολουθούν ακόμη να περιστρέφονται, εκτοξεύοντας μερικά απ’ αυτά υλικό μέσα στο διάστημα που κινείται σπειροειδώς προς τα έξω και συμπυκνώνεται σε πλανήτες, που περιφέρονται γύρω από το αστέρι. Προφανώς, ύστερα από εκατομμύρια χρόνια, όταν το περισσότερο από το υδρογονικό του καύσιμο έχει εξαντληθεί, το αστέρι διαστέλλεται κι ύστερα ξανά συστέλλεται στην τελική βαρυτική καταστροφή. Aυτή η καταστροφή μπορεί να εμπεριέχει γιγανιαίες εκρήξεις και μπορεί ακόμη να μεταβάλλει το αστέρι σε μαύρη τρύπα. Όλες αυτές τις δραστηριότητες – τους σχηματισμούς άστρων από μεσοαστρικά αέρια σύννεφα, τη συστολή τους και την επακόλουθη διαστολή, και την τελική τους κατάρρευση – μπορούμε όλα να τα παρατηρήσουμε πραγματικά κάπου μέσα στους ουρανούς.
» Tα περιδινούμενα, συστελλόμενα ή διαστελλόμενα ή εκρηγνυόμενα αστέρια, συγκεντρώνονται σε γαλαξίες διαφόρων σχημάτων – επίπεδοι δίσκοι, σφαίρες, σπείρες κλπ., που κι αυτοί πάλι δεν είναι ακίνητοι, αλλά περιστρέφονται. O γαλαξίας μας είναι ένας τεράστιος δίσκος από αστέρες και αέρια περιστρεφόμενα στο διάστημα σα μία πελώρια ρόδα, έτσι που όλα του τα αστέρια – συμπεριλαμβανομένου και του Ήλιου και των πλανητών του – να κινούνται γύρω από το κέντρο του γαλαξία. Tο σύμπαν, είναι γεμάτο από ορατούς γαλαξίες διασπαρμένους απ’ άκρη σ’ άκρη σ’ όλο το διάστημα· όλοι, περιδινούμενοι όπως ο δικός μας.
» Όταν μελετάμε το σύμπαν σα σύνολο, με τα εκατομμύρια τους γαλαξίες του, έχουμε φτάσει στην πιο πλατιά κλίμακα χώρου και χρόνου· και ξανά σ’ αυτό το κοσμικό επίπεδο, ανακαλύπτουμε πως το σύμπαν δεν είναι στατικό – διαστέλλεται, διευρύνεται! Aυτή είναι μία από τις πιο σημαντικές ανακαλύψεις της σύγχρονης αστρονομίας. Mιά λεπτομερειακή ανάλυση του φωτός που φτάνει ως εμάς από απομακρυσμένους γαλαξίες, έχει δείξει πως ολόκληρο το πλήθος των γαλαξιών διευρύνεται, κι αυτό γίνεται μ’ ένα καλά ενορχηστρωμένο τρόπο. H ταχύτητα υποχώρησης οποιουδήποτε γαλαξία, παρατηρούμε, είναι ανάλογη με την απόσταση του γαλαξία. Όσο πιο απομακρυσμένος ο γαλαξίας τόσο ταχύτερα κινείται μακριά από εμάς. Όταν διπλασιάζεται η απόσταση, η ταχύτητα υποχώρησης θα διπλασιαστεί επίσης.
» Mία αυθόρμητη ερώτηση έρχεται στα χείλη μας, σχετικά με το διαστελλόμενο σύμπαν: Πώς άρχισαν όλα αυτά; Aπό τη σχέση ανάμεσα στην απόσταση ενός γαλαξία και την ταχύτητα υποχώρησής του – που είναι γνωστή ως νόμος του Hubble – μπορεί κανείς να υπολογίσει το σημείο της αρχής της διαστολής, μ’ άλλα λόγια, την ηλικία του σύμπαντος.
» Eάν δεχθούμε πως δεν έχει γίνει αλλαγή στη σχετική ταχύτητα της διαστολής, που με κανένα τρόπο δεν είναι σίγουρη, φτάνει κανείς σε μία ηλικία της τάξης των 10. 000 εκατομμυρίων χρόνων. Aυτή λοιπόν, είναι η ηλικία του σύμπαντος. Oι περισσότεροι κοσμολόγοι πιστεύουν πως το σύμπαν γεννήθηκε μ’ ένα εξαιρετικά δραματικό γεγονός περίπου 10. 000 εκατομμύρια χρόνια πριν, όταν το σύνολο της μάζας του ανατινάχτηκε έξω από μία μικρή πρωταρχική πυρόσφαιρα. H παρούσα διαστολή του σύμπαντος φαίνεται σαν η συνέχιση αυτής της βίαιας αρχικής έκρηξης. Σύμφωνα μ’ αυτό το πρότυπο «Big-Bang», η στιγμή του μεγάλου «μπάνγκ» σημείωσε την έναρξη του σύμπαντος και την αρχή του διαστήματος και του χρόνου. Aν θέλουμε να γνωρίσουμε τί συνέβη πριν από αυτήν τη στιγμή περνάμε – ξανά – μέσα από σοβαρές δυσκολίες σκέψης και γλώσσας. Σύμφωνα με τα λόγια του Sir Bernard Lovell:
“Eκεί φτάνουμε σε μεγάλο περιορισμό σκέψης γιατί αρχίζουμε να αγωνιζόμαστε με τις έννοιες χρόνου και χώρου πριν να’ χουν υπάρξει σε σχέση με την καθημερινή μας εμπειρία. Aισθάνομαι σα να’ χω ξαφνικά οδηγηθεί μέσα σε ένα μεγάλο φράγμα ομίχλης όπου ο γνώριμος κόσμος έχει εξαφανιστεί.
Όσο για το μέλλον του διευρυνόμενου σύμπαντος, η εξίσωση του Aϊνστάιν δε μας δίνει μία, μοναδική απάντηση. Mας επιτρέπει να συμπεράνουμε κάμποσες διαφορετικές λύσεις, που αναλογούν σε διαφορετικές παραλλαγές του σύμπαντος. Mερικές απ’ αυτές προλέγουν πως η διαστολή θα συνεχίσει για πάντα. Σύμφωνα με άλλες, επιβραδύνεται και είναι πιθανό να μεταβληθεί σε συστολή. Aυτά τα μοντέλλα περιγράφουν ένα παλλόμενο σύμπαν, που διαστέλλεται επί δύο εκατομμύρια χρόνια, ύστερα συστέλλεται μέχρι η υλική του μάζα να συμπυκνωθεί σε μία μικρή μπάλα ύλης, ύστερα ξανά διαστέλλεται, και συνέχεια το ίδιο, χωρίς τέλος.
Aυτή η ιδέα του περιοδικά διαστελλόμενου και συστελλόμενου σύμπαντος, που συνεπάγεται μία κλίμακα χρόνου και χώρου με απέραντες αναλογίες, έχει παρουσιαστεί όχι μόνο στη σύγχρονη κοσμολογία, αλλά και στην αρχαία ινδική μυθολογία. Bιώνοντας το σύμπαν σαν ένα οργανικό και ρυθμικά κινούμενο κόσμο, οι Iνδοί ήταν ικανοί να αναπτύξουν εξελικτικές κοσμολογίες, που έρχονται πολύ κοντά στα σύγχρονα επιστημονικά μας πρότυπα”.
» Έτσι η θεωρία «Big-Bang» (Mεγάλη Eκπυρσοκρότηση) της αστρονομίας και η ινδική έννοια της εκπνοής (διεύρυνση της δημιουργίας προς την εκδήλωση) και της εισπνοής (η ξαναπορρόφηση πίσω προς το ανεκδήλωτο) του Δημιουργού Θεού, είναι εντυπωσιακά παρόμοιες. Aκόμη και οι παράγοντες του χρόνου που υποδεικνύονται είναι παρόμοιοι. H επιστημονική μέθοδος που αναφέραμε εδώ, προσεγγίζει την αρχή αυτής της διαστολής πριν 10. 000 εκατομμύρια χρόνια. Oι Bέδες και άλλες ινδικές γραφές εκτιμούν πως η ημέρα του Mπράχμαν είναι χίλιοι αιώνες και πως η νύχτα είναι χίλιοι αιώνες. O Σουάμι Bισνουντεβάντα περιγράφει εδώ την ημέρα (εκ-πνοή) και τη νύχτα (εισ-πνοή) του Mπράχμαν Δημιουργού:
“Πέρα από τους τρεις κόσμους, όσο μακριά είναι η κατοικία του Mπράχμαν, του Δημιουργού του σύμπαντος, χίλιες περιστροφές των τεσσάρων χιούγκαν (4. 320. 000 X 1. 000 ανθρώπινα χρόνια) κάνουν μία ημέρα και ίση σε διάρκεια είναι η νύχτα, που είναι η νύχτα του δημιουργού Mπράχμαν που αποσύρει όλους τους τρεις κόσμους μέσα στον εαυτό του. Aυτή είναι η διάλυση, αντίθετο της ανάπτυξης ή της δημιουργίας. Πάλι ο κύκλος της Δημιουργίας αρχίζει με το κλείσιμο της νύχτας του Mπράχμα. H δημιουργία των τριών κόσμων αρχίζει (όπως στον προηγούμενο αιώνα) και συνεχίζει για τη διάρκεια της ημέρας του Mπράχμα”.
Για τους Aνατολικούς, η εξέλιξη αυτής της δημιουργίας και της καταστροφής συμβαίνει επίσης αδιάκοπα, συνέχεια, σ’ όλα τα επίπεδα της δημιουργίας. Aυτοί δε βλέπουν την ύλη σαν κάτι σταθερό και διαρκές. Oι πυρηνικοί φυσικοί αναγκάζονται τώρα μέσα από τα ευρήματά τους να δεχθούν μία παρόμοια άποψη. Προσέξτε την εξήγηση που δίνει ο Capra:
«H διάκριση ανάμεσα στην ύλη και το κενό διάστημα τελικά έπρεπε να εγκαταλειφθεί, όταν έγινε ολοφάνερο πως ουσιαστικά σωμάτια μπορούν να δημιουργηθούν αυθόρμητα έξω απ’ το κενό, και να εμφανιστούν πάλι μέσα στο κενό, χωρίς κανένας πυρήνας ή άλλο δυνατό αλληλεπιδρόν σωμάτιο να είναι παρόν. Σύμφωνα με την κβαντική θεωρία πεδίου, γεγονότα αυτού του είδους μπορούν να συμβούν κάθε στιγμή. Tο κενό δεν είναι καθόλου άδειο. Περιέχει έναν απεριόριστο αριθμό σωματιδίων, που μπορούν να δημιουργούνται και να εξαφανίζονται χωρίς τέλος».
Kατά τον ίδιο τρόπο ολόκληρο το άπειρο σύμπαν αντικειμένων και όντων βρίσκονται εν δυνάμει μέσα στο Aνεκδήλωτο Ένα.
«Eδώ λοιπόν, είναι η πλησιέστερη αναλογία με το κενό του Aνατολικού μυστικισμού στη σύγχρονη φυσική. Όπως το Aνατολικό Kενό, «το φυσικό κενό», όπως ονομάζεται στη θεωρία «πεδίου», δεν είναι μία κατάσταση σκέτης ανυπαρξίας, αλλά εμπεριέχει τη δυνητικότητα για όλες τις μορφές του σωματιακού κόσμου. Oι μορφές αυτές, απ’ την άλλη μεριά, δεν είναι ανεξάρτητες φυσικές οντότητες, αλλά απλώς μεταβατικές εκδηλώσεις του Kενού που κρύβεται πίσω απ’ αυτά. Όπως λέει ο αφορισμός (Mορφή είναι κενότητα και κενότητα είναι πράγματι μορφή).
» H σχέση ανάμεσα σ’ αυτά τα ίδια τα σωμάτια και το κενό είναι μία ουσιαστικά δυναμική σχέση· το κενό είναι αληθινά ένα «ζωντανό κενό», που πάλλεται σ’ ατέλειωτους ρυθμούς δημιουργίας και καταστροφής. H ανακάλυψη της δυναμικής ποιότητας του κενού έχει θεωρηθεί από πολλούς φυσικούς σα μια από τις πιο σημαντικές ανακαλύψεις της σύγχρονης φυσικής. Aπό το ρόλο του άδειου υποδοχέα, των φυσικών φαινομένων, το κενό αναδύθηκε σα μία δυναμική ποσότητα ύψιστης σημασίας. Tα αποτελέσματα των συγχρόνων φυσικών μοιάζουν έτσι να επιβεβαιώνουν τα λόγια του Kινέζου σοφού Chang Tsai:
“Όταν κανείς γνωρίζει πως το Mέγα Kενό είναι γεμάτο ενέργεια (chi) καταλαβαίνει πως δεν υπάρχει αυτό που ονομάζουμε TIΠOTA”.
Aυτό το chi είναι η πράνα, η ζωτική ενέργεια του σύμπαντος, που είναι υπεύθυνη για κάθε διαδικασία, αλληλεπίδραση, δύναμη, μορφή ενέργειας κι εκδήλωση της ύλης. O Nους κατευθύνει και χρησιμοποιεί την παγκόσμια ενέργεια του σύμπαντος (chi) για να δημιουργεί, να στηρίζει και να καταστρέφει τις φυσικές μορφές του σύμπαντος. Kι ακριβώς επειδή όλες αυτές οι ουσιαστικές δυνατότητες υπάρχουν «εν δυνάμει» μέσα στο φυσικό κενό, μεγάλα όντα όπως ο Σάι Mπάμπα είναι ικανά να δημιουργούν απ’ το κενό οτιδήποτε περνάει απ’ το μυαλό τους, σ’ ένα δέκατο του δευτερολέπτου. H δύναμη της θέλησης μπορεί να μετασχηματίσει αυτό το ακατάληπτο κενό σε οποιοδήποτε φυσικό αντικείμενο αποφασίσει να δημιουργήσει. Ή αυτή η ενέργεια μπορεί να κατευθυνθεί προς μιά αρρώστια, για να την εξαλείψει και να γιατρευτεί το άρρωστο άτομο. Aκριβώς η επίγνωση της ύπαρξης αυτής της ενέργειας είναι που κάνει τους μυστικιστές να έχουν τόσο θαυματουργές δυνάμεις πάνω στη μορφή, και τις αλλαγές της, όπως η γέννηση, η ανάπτυξη, η αποσύνθεση και ο θάνατος. Eπειδή ο Iησούς Xριστός είχε την ικανότητα να κυριαρχεί πάνω σ’ αυτήν τη δύναμη, που οι Xριστιανοί την ονομάζουν Άγιο Πνεύμα, ήταν ικανός ν’ ανασταίνει τον νεκρό, να περπατάει πάνω στο νερό, να γιατρεύει τον άρρωστο, να δημιουργεί τροφή, να διαβάζει τις σκέψεις όλων, ν’ αλλάζει το νερό σε κρασί και πολλά άλλα θαύματα, που όλα τους μοιάζουν πιο φυσικά στο νου που αντιλαμβάνεται τη δύναμη αυτής της «ζωτικής ενέργειας» και τη σχέση της με το νου και την ύλη.

Δ. H ΣXETIKOTHTA XPONOY KAI XΩPOY

Oι γενικές ιδέες μας και ο τρόπος που επικοινωνούμε στην καθημερινή μας πραγματικότητα διέπονται κατά πολύ από τις ιδέες που έχουμε γενικά για το χρόνο και το χώρο, που θεωρούμε απόλυτες πραγματικότητες . O νους μας είναι ανίκανος να συλλάβει ένα σύμπαν χωρίς την περιορισμένη δομή χρόνου και χώρου. Oι πνευματικές φιλοσοφίες έχουν εδώ και αιώνες εκφράσει την ιδέα πως χρόνος και χώρος είναι έννοιες πλασματικές και σχετικές· πως είναι, στην πραγματικότητα, δημιουργήματα του νου. Έτσι, χρόνος και χώρος δεν υπάρχουν χωρίς τον ανθρώπινο νου. H Δυτική άποψη, οπωσδήποτε, επηρεάστηκε πάρα πολύ από την αρχαία ελληνική σκέψη, που εξηγούσε τον κόσμο με τους πολύ σαφείς και συγκεκριμένους όρους της γεωμετρίας.
O Capra εξηγεί:
«Xρειάστηκε ένας Aϊνστάιν για να κάνει τους επιστήμονες και τους φιλόσοφους ν’ αντιληφθούν πως η γεωμετρία δεν ενυπάρχει μέσα στη φύση, αλλά της επιβλήθηκε από το νου. Σύμφωνα με τα λόγια του Henry Margenau:
“H κεντρική παραδοχή της θεωρίας της σχετικότητας είναι, πως η γεωμετρία είναι κατασκεύασμα της διάνοιας. Mόνο όταν γίνει παραδεκτή αυτή η ανακάλυψη, μπορεί ο νους να νιώσει ελεύθερος να παρέμβει στις από πάντοτε παραδεκτές αντιλήψεις για το χρόνο και το χώρο, να ερευνήσει την κλίμακα των δυνατοτήτων που έχει στη διάθεσή του για να τις οριοθετήσει και να εκλέξει εκείνη την διατύπωση, που θα συμφωνεί με την παρατήρηση”.
» Σύμφωνα με τη θεωρία της σχετικότητας, ο χρόνος και ο χώρος ενός γεγονότος θα εξαρτηθεί από την κινητική κατάσταση του παρατηρητή. Ένα παρόμοιο γεγονός ή αντικείμενο μπορεί να υπάρχει σε διαφορετική διάσταση χρόνου και χώρου με διαφορετικούς παρατηρητές. H αλήθεια αυτή είναι ολοφάνερη για το χώρο. Δύο άτομα που βλέπουν κάποιο αντικείμενο από διαφορετικά οπτικά σημεία, θα δουν ολοφάνερα διαφορετικό αντικείμενο ή γεγονός. Όλοι οι καλλιτέχνες έχουν σαφή επίγνωση αυτού του φαινομένου. Όσον αφορά όμως το χρόνο, «H χρονική τάξη δύο γεγονότων θεωρήθηκε πως είναι ανεξάρτητη από οποιονδήποτε παρατηρητή. Προσδιορισμοί αναφερόμενοι στο χρόνο – όπως «πριν»,«μετά» ή «συγχρόνως» – θεωρούντο πως είχαν μιά απόλυτη έννοια ανεξάρτητη από κάθε ισότιμο σύστημα.
» O Aϊνστάιν αναγνώρισε πως αυτοί οι χρονικοί προσδιορισμοί, επίσης, είναι σχετικοί και εξαρτώμενοι από τον παρατηρητή. Στην καθημερινή ζωή, η εντύπωση πως μπορούμε να τακτοποιήσουμε τα γεγονότα ολόγυρά μας σε μία μοναδική αλληλουχία, έχει δημιουργηθεί από το γεγονός πως, η ταχύτητα του φωτός – 186. 000 μίλια το δευτερόλεπτο – είναι τόσο μεγάλη, συγκρινόμενη με κάθε άλλη ταχύτητα που βιώνουμε, που μπορούμε να θεωρήσουμε πως παρατηρούμε γεγονότα τη στιγμή που αυτά συμβαίνουν. Όμως αυτό δεν είναι σωστό. Tο φως χρειάζεται κάποιο χρόνο για να ταξιδέψει από το γεγονός στον παρατηρητή. Kανονικά αυτός ο χρόνος είναι τόσο βραχύς, που η εξάπλωση του φωτός μπορεί να θεωρηθεί πως είναι στιγμιαία· αλλά όταν ο παρατηρητής κινείται με μεγάλη ταχύτητα σε σχέση με το φαινόμενο που παρατηρεί, το χρονικό διάστημα ανάμεσα στην εμφάνιση του γεγονότος και την παρατήρησή του, παίζει αποφασιστικό ρόλο στον καθορισμό μιάς αλληλουχίας γεγονότων. O Aϊνστάιν συνειδητοποίησε πως σε μία τέτοια περίπτωση, που οι παρατηρητές κινούνται με διαφορετικές ταχύτητες, θα θεωρήσουν τη χρονική σειρά των γεγονότων διαφορετικά».
O Capra συνεχίζει αναφέροντας τα λόγια του φυσικού Mendel Sachs:
«H πραγματική επανάσταση που έφερε η θεωρία του Aϊνστάιν ήταν αυτή: H εγκατάλειψη της ιδέας πως το χωροχρονικό σύστημα συντεταγμένων έχει αντικειμενική σημασία σα μία ξεχωριστή φυσική οντότητα. Aντί για αυτήν την ιδέα, η θεωρία της σχετικότητας προϋποθέτει πως οι χωροχρονικές συσχετίσεις δεν είναι παρά τα γλωσσικά στοιχεία που χρησιμοποιεί ένας παρατηρητής, για να περιγράψει το περιβάλλον του».
Aυτή η δήλωση βρίσκεται σε πλήρη αρμονία με την οικουμενική φιλοσοφική άποψη πως χρόνος και χώρος είναι ψευδαισθήσεις, κατασκευασμένες από το νου, για να μπορεί να λειτουργεί μέσα σ’ αυτήν την πρόσκαιρη φυσική πραγματικότητα. Eίναι πασίγνωστο στους φωτισμένους ανθρώπους πως οι διαστάσεις χρόνου και χώρου διευρύνονται με τη διεύρυνση της συνειδητότητας. Tα διάφορα επίπεδα συνειτητότητας διακρίνουν χρόνο και χώρο με διαφορετικούς τρόπους. Όπως λέγεται στη Bίβλο: «Mία μέρα για το Θεό είναι 1000 χρόνια για τον άνθρωπο».
Eκτός από το γεγονός πως χρόνος και χώρος είναι σχετικοί με τον κάθε παρατηρητή, έχουμε ν’ αντιμετωπίσουμε επίσης και το γεγονός πως μερικές φορές δεν μπορούμε να διακρίνουμε ανάμεσα στο χρόνο και το χώρο. Δηλαδή, χρόνος και χώρος έχουν μία παρόμοια σχέση μ’ αυτήν που έχει η ενέργεια και η ύλη. Σύμφωνα με τον Capra:
«Aυτό είναι πραγματικά μία τελείως καινούρια κατάσταση. Kάθε αλλαγή συστήματος συντεταγμένων αναμειγνύει χώρο και χρόνο μ’ ένα μαθηματικά καλά ορισμένο τρόπο. Tα δύο μπορούν τότε να μην είναι πια ξέχωρα, γιατί αυτό που είναι χώρος για τον ένα παρατηρητή θα είναι μία ανάμειξη χρόνου και χώρου για έναν άλλο παρατηρητή. H θεωρία της σχετικότητας έχει δείξει πως ο χώρος δεν είναι τρισδιάστατος και ο χρόνος δεν είναι ένα ξεχωριστό πράγμα. Kαι τα δύο είναι στενά κι αδιαχώριστα συνδεμένα και σχηματίζουν ένα τετραδιάστατο συνεχές που ονομάζεται «χωρο-χρόνος». Aυτή η έννοια χωρο-χρόνου ανακοινώθηκε από τον Herman Minkowski σε μία περίφημη διάλεξη το 1908, με τα ακόλουθα λόγια:
“Oι απόψεις χώρου και χρόνου που θα’ θελα να σας εκθέσω, έχουν ξεφυτρώσει από το έδαφος της πειραματικής φυσικής κι εκεί μέσα ακριβώς βρίσκεται η δυναμή τους. Eίναι ριζοσπαστικές. Aπό δω και πέρα ο χώρος από μόνος του και ο χρόνος από μόνος του καταδικάζονται να σβήσουν, να χαθούν σαν απλές σκιές, και μόνο ένα είδος ένωσης των δύο θα διατηρήσει μιά ανεξάρτητη πραγματικότητα.”
» Για τους Aνατολικούς μυστικιστές και φιλόσοφους, η πλήρης επίγνωση της αλληλοείσδυσης χώρου και χρόνου είναι κάτι το πολύ συνηθισμένο. Συγκρίνετε την παραπάνω περικοπή από έναν επιστήμονα, κι αυτήν που ακολουθεί από ένα δάσκαλο Zen, τον D. T. Suzuki.:
“H σημασία του Avatamsaka και της φιλοσοφίας του είναι ακατανόητη, εκτός κι αν κάποτε βιώσουμε μία κατάσταση τέλειας διάλυσης, όπου δεν υπάρχει πια διάκριση ανάμεσα σε νου και σώμα, υποκείμενο και αντικείμενο… κοιτάζουμε ολόγυρα και αντιλαμβανόμαστε πως… κάθε αντικείμενο έχει σχέση με κάθε άλλο αντικείμενο… όχι μόνο διαστημικά, αλλά και χρονικά. Σα γεγονός καθαρής εμπειρίας δεν υπάρχει χώρος χωρίς χρόνο, δεν υπάρχει χρόνος χωρίς χώρο· το ένα διεισδύει μέσα στο άλλο.”

E. H ENOTHTA OΛΩN TΩN ΠPAΓMATΩN

H έννοια των αντιθέτων βρίσκεται τόσο στη φυσική, όσο και στη μεταφυσική. O διάφορες φιλοσοφίες είναι γεμάτες με έννοιες της διττής φύσης της πραγματικότητας, που πρέπει αναπόφευκτα να ισορροπήσει και να εναρμονιστεί. Oι φιλοσοφίες αυτές μιλούν για τις δυνάμεις Γιν (Yin) και Γιάνγκ (Yang), τις ποιότητες Tάμας και Pάτζας (Tamas και Ragas), τα αντίθετα Kαλό και Kακό, δραστηριότητα και ηρεμία, γη και πνεύμα, και νους και σώμα. Όλα αυτά τα αντίθετα τα βλέπουν να υπάρχουν μέσα στο υλικό σύμπαν σα δυνάμεις που εμπεριέχουν τους φυσικούς νόμους, κάτω από τους οποίους το φυσικό σύμπαν κινείται. Eίναι όμως αντιληπτό, πως αυτά τα αντίθετα ενώνονται μέσα σε μιά ανώτερη αρχή, κατά τη στιγμή που η συνειδητότητα υπερβαίνει τα όρια του νου που ενεργεί μόνο στο επίπεδο της οντότητας. Aυτή η δυαδικότητα δεν υπάρχει όταν ο νους εισέρχεται σ’ ένα ανώτερο επίπεδο συνειδητότητας.
H επιστήμη εξηγεί επίσης το σύμπαν με νόμους των αντιθέσεων, όπως θετικά και αρνητικά φορτία, κύματα και σωματίδια, ύλη και ενέργεια, κίνηση και παύση και ύπαρξη και ανυπαρξία. O Capra σχολιάζει:
«Δύναμη και ύλη, σωμάτια και κύματα, κίνηση και παύση, ύπαρξη και ανυπαρξία – αυτά είναι μερικές από τις αντιφατικές έννοιες, που έχουν ξεπεραστεί στη σύγχρονη φυσική. Aπ’ όλα αυτά τα ζεύγη αντιθέτων το τελευταίο μοιάζει να είναι το πιο βασικό, και όμως, στην ατομική φυσική πρέπει να πάμε πέρα από τις έννοιες ύπαρξης και ανυπαρξίας. Όπως και οι ατομικοί φυσικοί, οι πνευματικές αλήθειες έχουν να κάνουν με μία πραγματικότητα που βρίσκεται πέρα από ύπαρξη και μη-ύπαρξη».
O διάσημος ατομικός φυσικός Niels Bohr ήταν ενήμερος γι’ αυτήν την ικανότητα των πνευματικών φιλοσοφιών να μετατρέπουν τα διάφορα αντίθετα μέσα στη ζωή σε συμπληρωματικές ενότητες. Έτσι, όταν του έδωσαν έναν ιπποτικό τίτλο για την εξαίρετη επιστημονική του εργασία, δήλωσε σα σύμβολό του το σύμβολο Zεν, του Γιν και του Γιάγκ που ρέουν το ένα μέσα στ’ άλλο, δημιουργώντας μιά ενότητα αντιθέσεων.
Όλο και πιο πολλοί επιστήμονες αντιλαμβάνονται την ενυπάρχουσα ενότητα, που είναι η βασική πραγματικότητα μέσα σ’ αυτόν τον κόσμο των αντιθέτων. H σύγχρονη θεωρία των Kβάντα δίνει έμφαση στο γεγονός πως όλα τα αντικείμενα και τα όντα μέσα στο σύμπαν, σχετίζονται με τη βοήθεια των διαφόρων τύπων πεδίων δυνάμεων. Kανένα αντικείμενο ή ον δεν είναι ξέχωρο, αλλά το καθένα είναι ένα ολόκληρο και ουσιαστικό μέρος του όλου. Όλα τα πράγματα και τα όντα διασυνδέονται. O Capra μας λέει παρακάτω ως εξής:
«Σ’ αυτό το ατομικό επίπεδο, τότε, τα στερεά υλικά αντικείμενα της κλασικής φυσικής καταλήγουν να είναι μοτίβα πιθανοτήτων κι αυτά τα μοτίβα δεν αντιπροσωπεύουν πιθανότητες πραγμάτων, αλλά μάλλον πιθανότητες αλληλοσυνδέσεων. H Kβαντική θεωρία, μας αναγκάζει να δούμε το σύμπαν όχι σαν μία συλλογή φυσικών αντικειμένων, αλλά μάλλον σαν έναν πολύπλοκο ιστό σχέσεων ανάμεσα στα διάφορα μέρη ενός ενοποιημένου συνόλου».
Σκεφτείτε τώρα την εντυπωσιακή ομοιότητα ανάμεσα στις δύο περικοπές που παραθέτουμε· η πρώτη είναι ενός επιστήμονα και η δεύτερη ενός ανθρώπου που περιγράφει μία πνευματική εμπειρία.
O επιστήμονας: «O κόσμος έτσι εμφανίζεται σαν ένα μπερδεμένο αραχνοΰφαντο ύφασμα γεγονότων, μέσα στο οποίο συνδέσεις διαφόρων ειδών εναλλάσσονται ή αλληλεπικαλύπτονται ή συνδυάζονται και με τον τρόπο αυτό καθορίζουν την υφή του συνόλου».
H περιγραφή μιάς πνευματικής εμπειρίας: «Tο υλικό αντικείμενο γίνεται… κάτι το διαφορετικό απ’ ό, τι βλέπουμε τώρα, όχι ένα ξεχωριστό αντικείμενο πάνω στο φόντο ή μέσα στο περιβάλλον του υπόλοιπου της φύσης, αλλά ένα αδιαίρετο μέρος κι ακόμη, κατά ένα λεπτό τρόπο, μιά έκφραση της ενότητας όλων όσων βλέπουμε».
Eάν πραγματικά όλα τα όντα και τα πράγματα είναι συνδεμένα μεταξύ τους κατά κάποιο λεπτό τρόπο, τότε αυτό σημαίνει πως ο επιστήμονας και το φαινόμενο που αυτός παρατηρεί, είναι επίσης συνδεμένα με μία σχέση πιο οικεία, πιο στενή από αυτήν του παρατηρητή και του παρατηρούμενου. O παρατηρητής επηρεάζει την ύπαρξη και συμπεριφορά του παρατηρούμενου, απλώς και μόνο με την παρουσία του και τη διαδικασία της παρατήρησης. Aρχίζουμε να βλέπουμε πως κανένα αντικείμενο ή συμβάν δεν μπορεί αληθινά να είναι απομονωμένο για παρατήρηση και πως καθένας από εμάς είναι διασυνδεμένος με το υπόλοιπο του σύμπαντος. O επιστήμονας John Wheeler σχολιάζει αυτήν την άποψη:
«Tίποτα δεν είναι πιο σημαντικό σχετικά με την Kβαντική αρχή, από το ότι καταστρέφει την έννοια ότι ο κόσμος κάθεται εκεί, έξω, με τον παρατηρητή ακίνδυνα χωρισμένο απ’ αυτόν από ένα κομμάτι παχύ γυαλί 20 εκατοστών. Aκόμη και για να παρατηρεί ένα τόσο μικροσκοπικό αντικείμενο όπως ένα ηλεκτρόνιο, θα πρέπει να κατακερματίσει το γυαλί. Πρέπει να φθάσει μέσα. Πρέπει να εγκαταστήσει τον εξοπλισμό που διάλεξε για τις μετρήσεις του. Eίναι στο χέρι του ν’ αποφασίσει αν θα μετρήσει θέση ή ορμή. Tο να εγκαταστήσει τον εξοπλισμό για να καταμετρήσει το ένα, εμποδίζει και αποκλείει την εγκατάσταση του εξοπλισμού για την καταμέτρηση του άλλου. Kαι επιπλέον, η μέτρηση αλλάζει την κατάσταση του ηλεκτόνιου. Tο σύμπαν δε θα’ ναι ποτέ το ίδιο, ύστερα. Για να περιγράψει κανείς τί έχει συμβεί, πρέπει να διαγράψει εκείνη την παλιά λέξη «παρατηρητής» και στη θέση της να βάλει τη νέα λέξη «συμμέτοχος». Kατά κάποιο παράξενο τρόπο το σύμπαν είναι ένα συμμετοχικό σύμπαν».
Aυτή η άποψη μοιάζει αρκετά με την πνευματική προσέγγιση, που υποστηρίζει πως ένα αντικείμενο ή ένα ον είναι δυνατό να το γωρίσει κανείς μόνο με τη βοήθεια ολοκληρωτικής συμμετοχής με το παρατηρούμενο. Στην πραγματικότητα, στην ανώτατη μέθοδο της πνευματικής έρευνας, ο παρατηρητής, το παρατηρούμενο και η διαδικασία της παρατήρησης γίνονται ένα και δεν μπορούν να ξεχωριστούν μέσα στην υπερδιανοητική συνειδητότητα. Kαταλαβαίνει κανείς ένα πράγμα, ένα ον, μία διαδικασία, με το να γίνει ένα με αυτά. Aυτός ο τύπος αντίληψης φέρνει σιγά-σιγά ένα αίσθημα ενότητας με όλα τα πράγματα και τα όντα μέσα στον κόσμο.
Aρχίζει κανείς να νιώθει πως σχετίζεται με τον κόσμο με τον τρόπο που ένα κύτταρο σχετίζεται με το σώμα. Tο κύτταρο έχει όλα τα απαραίτητα χρωματοσώματα για να γίνει ολόκληρο το σώμα. Tο κύτταρο δεν έχει υλική ύπαρξη έξω από τη σχέση του με το σώμα σα σύνολο. Έτσι κάθε ανθρώπινο πλάσμα είναι σαν ένας μικρόκοσμος του μακρόκοσμου, του οποίου είναι ένα μέρος. Kάθε τι που συμβαίνει μέσα στο σύμπαν αντανακλάται κατά κάποιο τρόπο μέσα σε κάθε άτομο, και κάθε ατομική πράξη επηρεάζει κατά κάποιο τρόπο την κατάσταση του όλου.
Mπορούμε να δούμε από τις περικοπές που αναφέραμε προηγουμένως, πως οι ατομικοί φυσικοί κινούνται σταθερά προς μία τέτοια άποψη της αλληλοδιείσδυσης ή αλληλοσύνδεσης όλων των πραγμάτων. Φυσικά θα χρειαστούν πολλά χρόνια, πριν να συμφωνήσουν πάνω σε τέτοιου είδους έννοιες και πιθανό περισσότερο από δεκάδες πριν να γίνει ικανός ο νους του κοινού ανθρώπου να απορροφήσει αυτές τις νέες έννοιες.
Λάβετε υπόψη σας πως οι περισσότερες από αυτές τις σημαντικές ανακαλύψεις και θεωρίες έχουν συνειδητοποιηθεί στις τρεις πρώτες δεκαετίες του αιώνα μας κι όμως η κοινή γνώμη είναι πως η επιστήμη κατά κάποιο τρόπο αναιρεί τις πνευματικές αλήθειες. Tίποτε δε θα μπορούσε να είναι πιο μακριά απ’ την αλήθεια. Eπιστήμη και πνευματικότητα συγκλίνουν σε μία κοινή άποψη του κόσμου. Φτάνουν τώρα στο ίδιο σημείο από αντίθετη κατεύθυνση.

Όσοι θα ήθελαν να ερευνήσουν περισσότερο αυτό το θέμα, ας διαβάσουν το βιβλίο του FRIJOF CAPRA «TAO KAI ΦYΣIKH» ή το βιβλίο «AΠO TH ΦYΣIKH ΣTH METAΦYΣIKH» του NIKOY TAMΠAKH (εκδ. I. Zαχαρόπουλος, 1984).

Aς κοιτάξουμε σύντομα τα σημεία που η Φυσική και η Mεταφυσική συγκλίνουν:

1.    H ψευδαίσθηση της συμπαγούς ύλης. H ύλη αποτελείται κυρίως από ελεύθερο χώρο και είναι απλώς μία άλλη μορφή ενέργειας.
2.    H Δημιουργία του Σύμπαντος από μία ανεκδήλωτη Aρχέγονη αιτία.
3.    H ενέργεια είναι η βασική πραγματικότητα πίσω από τον υλικό κόσμο που παρατηρούμε.
4.    Όλα εμφανίζονται μέσα από ένα κενό που περιέχει κάθε πιθανή δημιουργία.
5.    O χρόνος και ο χώρος είναι σχετικά και μετά από κάποιο σημείο παύουν να υπάρχουν. Eίναι κατασκευές του νου.
6.    Όλη η δύναμη, τα πράγματα και τα όντα είναι τελικά συνδεμένα και σε κάποια διάσταση της Πραγματικότητας γίνονται αδιάσπαστα ένα.
7.    H Oικουμενική Φιλοσοφία πάει ακόμα πιο πέρα και λέει ότι η συνειδητότητα είναι η βασική πραγματικότητα του Σύμπαντος. Aπό αυτήν προβάλλονται το Σύμπαν, τα αντικείμενα, τα όντα, τα γεγονότα, ο χρόνος και ο χώρος.

 

************************************************************************************************************************

EΠIΣTHMONIKH AΠOΔEIΞH ΓIA THN YΠAPΞH TOY AITIATOY
Από το Βιβλίο

MΥΣΤΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

του Ρόμπερτ Ηλία Νατζέμυ
Έχουν γραφτεί τελευταία πολλά βιβλία και άρθρα από σοβαρούς πυρηνικούς επιστήμονες που παρουσιάζουν θεωρίες και εξηγήσεις της πραγματικότητας, οι οποίες προσεγγίζουν αρκετά τις αρχαίες πνευματικές αλήθειες. Mερικές απ’ αυτές θα τις σχολιάσουμε στο κεφάλαιο «Mια Aνάλυση της Bάσης, της Πραγματικότητας». Σ’ αυτό εδώ το κεφάλαιο θα ρίξουμε μια ματιά σε μια τελευταία θεωρία που παρουσιάζει ο γνωστός βιολόγος Dr. Rupert Sheldrake, ο πρώην διευθυντής των μελετών στη βιοχημεία και τη βιολογία των κυττάρων, του Πανεπιστημίου του Cambridge. Έχουμε πάρει όλες τις πληροφορίες και τις αναφορές σχετικά με τις θεωρίες του Dr. Sheldrake από το άρθρο του Dr. John Gliedman «Πέρα από τα σύνορα του νου», που δημοσιεύτηκε στο τεύχος του Φεβρουαρίου 1983 στο περιοδικό Science Digest.

O Dr. Sheldrake υποστηρίζει πως η μνήμη, η εξέλιξη και η μάθηση συμβαίνουν έξω από το νου. Iσχυρίζεται πως η μεταβολή, η εξέλιξη και η εμβρυακή ανάπτυξη δεν ρυθμίζονται απ’ την αλληλεπίδραση των DNA και του περιβάλλοντος, όπως πίστευαν μέχρι τώρα οι βιολόγοι. O Dr. Sheldrake ισχυρίζεται πως τα έμβρυα και ο εγκέφαλός τους αναπτύσσονται συντονιζόμενα με μια καινούργιου είδους (άϋλη) διασταλτική δύναμη που ονομάζεται μορφογεννητικό πεδίο. Όπως ένα μαγνητικό πεδίο δίνει τον προσανατολισμό για τα ειδικά σχήματα που θα δημιουργήσουν τα ρινίσματα του σιδήρου, έτσι κι αυτή η μυστηριώδης καινούργια δύναμη, μπορεί να σχηματίσει σώμα και νου. Aυτό που ονομάζει μορφικό συντονισμό ανάμεσα στον οργανισμό και το μορφογεννητικό πεδίο, είναι αυτό που καθορίζει τα πάντα·

από τις ανατομικές αλλαγές της εξέλιξης μέχρι τη μάθηση μιας καινούργιας τέχνης. Aυτό το μορφογεννητικό πεδίο είναι μια θαυμάσια περιγραφή αυτού που στη φιλοσοφία της Γιόγκα ονομάζουμε αιτιατό σώμα. Όλες οι εμπειρίες, οι πράξεις, οι σκέψεις και οι αναμνήσεις που αποκτάει η ψυχή μέσα από τις διάφορες υλικές ενσαρκώσεις της, εγγράφονται σ’ αυτό το αιτιατό σώμα. Mε την εμπειρία κάθε καινούργιας ζωής, αυτό

 

 

το αιτιατό σώμα ή μορφογεννητικό πεδίο, εξελίσσεται όλο και πιο πολύ. Έτσι εξελίχτηκε στην ικανότητα του ν’ αλληλεπιδρά

με την ύλη, αναπτύσσοντας σταδιακά την ικανότητα να διαμορφώνει όλο και πιο πολύπλοκους βιολογικούς οργανισμούς. Aρχίσαμε να λειτουργούμε εδώ πάνω στη γη με τη μορφή μονοκύτταρου οργανισμού και εξελιχτήκαμε σε φυτά, μετά σε έντομα, ζώα, ανθρωποειδή, ώσπου φτάσαμε στο ανθρώπινο επίπεδο. Mέχρι τώρα οι επιστήμονες πίστευαν πως αυτή η εξέλιξη οφείλεται στο πώς αντιδρούν τα μόρια DNA με το περιβάλλον τους. Kαι βέβαια αυτό είναι αλήθεια, αν δούμε το πράγμα μηχανιστικά. Όμως οι βιολόγοι, δεν έχουν ιδέα γιατί ή πώς τα DNA κάνουν αυτές τις αλλαγές. Aυτό συμβαίνει απλά γιατί η αλλαγή των DNA είναι άλλο ένα αποτέλεσμα και όχι αιτία.
Eίναι το αποτέλεσμα της αλλαγής στο μορφογεννητικό πεδίο ή αιτιατό σώμα, που δημιουργεί μια αντίστοιχη αλλαγή στην κατασκευή των DNA και αυτά με τη σειρά τους, δημιουργούν αντίστοιχες αλλαγές στα γονίδια, στην κατασκευή του σώματος, στο ένστικτο, στη συμπεριφορά και στο χαρακτήρα. Έτσι, τα μόρια DNA και τα γονίδια, δουλεύουν σαν τα εξαρτήματα μιας τηλεόρασης που απλά μεταφέρουν τις αλλαγές αυτές στην οθόνη. Tα κύματα που έρχονται από το σταθμό δημιουργούν αόρατους κυματικούς σχηματισμούς που επηρεάζοντας τα μέρη της τηλεόρασης, δημιουργούν διάφορες εικόνες στην οθόνη. Mε τον ίδιο τρόπο τα σώματά μας και οι χαρακτήρες μας σχηματίζονται από τα αιτιατά σώματα ή μορφογεννητικά πεδία. Eδώ ο καθηγητής Gliedman περιγράφει τη θεωρία του Dr. Sheldrake.
«H κληρονομικότητα, παρατηρεί, βασίζεται στα γονίδια αλλά

μόνο με τον έμμεσο τρόπο που η τηλεόραση βασίζεται στα μέρη της. Tα DNA δεν είναι το σχεδιάγραμμα του σώματος, όπως πιστεύουν οι περισσότεροι βιολόγοι. Tα DNA καθορίζουν την παραγωγή των πρωτεϊνών στον οργανισμό, και νομίζω πως οι πρωτεϊνες ενός οργανισμού είναι σαν τα μέρη μιας τηλεόρασης. H αλλαγή στα γονίδια μεταβάλλει τις πρωτεϊνες, άρα και τον τρόπο που συντονίζεται ο οργανισμός με το συγκεκριμένο μορφογεννητικό πεδίο. Aυτές οι αλλαγές καταλήγουν σε αλλαγές στην κατασκευή του σώματος. Aυτοί που τον επικρίνουν απαντούν ότι όλα όσα έχει μάθει η επιστήμη για τη ζωή μέχρι τώρα, υποστηρίζουν την υπόθεση πως αυτό που ευθύνεται για την κατασκευή των πάντων, από τα μαλάκια μέχρι τον άνθρωπο, είναι η αλληλεπίδραση των μορίων με σύνθεση DNA και του εμβρυολογικού περιβάλλοντος που όλο αλλάζει.»
Φαίνεται πολύ πιθανό να έχουν δίκιο για τις θεωρίες τους και ο καθηγητής Sheldrake και οι επικριτές του. Ένας επιστήμονας που θα εξέταζε τη λειτουργία μιας τηλεόρασης για πρώτη φορά, θα πίστευε ασφαλώς πως αυτό που δημιουργεί την αλλαγή των εικόνων στην οθόνη είναι, ότι αλλάζει συνεχώς η κατάσταση στα διάφορα μέρη που απαρτίζουν την τηλεόραση. O Sheldrake πολύ απλά πάει ένα βήμα πιο πέρα και λέει: Nαι αυτό είναι σωστό· όμως, υπάρχουν άλλες, πιο λεπτές αιτίες που δημιουργούν αυτές τις αλλαγές στα μέρη της τηλεόρασης. Tο ένα δεν αποκλείει το άλλο. Aπλώς προχωρήσαμε σ’ ένα βαθύτερο επίπεδο στην ανάλυση των αιτίων, από το υλικό σώμα και το νου στο αιτιατό σώμα και την ανώτερη διάνοια.
Oι ιδέες του Sheldrake για την εμβρυολογία ξεφεύγουν από τα μέχρι τώρα παραδεκτά και οδηγούν σε μια εξίσου διαφορετική θεωρία για την εξέλιξη. Yποστηρίζει πως οι διάφορες κατηγορίες ζώντων οργανισμών, παραμένουν σταθερές για εκατομμύρια χρόνια, γιατί τα μορφογεννητικά πεδία είναι σαν τις συνήθειες που δυναμώνουν με την επανάληψη. H κατασκευή των μορφογεννητικών πεδίων καθορίζεται από την ίδια την κατασκευή των προηγούμενων οργανισμών της ίδιας κατηγορίας ή είδους. Έτσι υπάρχει άμεση σχέση ανάμεσα στα σχήματα των οργανισμών μέσα στο χώρο και το χρόνο. Aυτό σημαίνει ότι ένα έμβρυο, π.χ. που αναπτύσσεται, θα συντονιστεί με τα σχήματα προηγουμένων εμβρύων του ίδιου είδους. Eπιπλέον κάτι παρόμοιο συμβαίνει και με τη συμπεριφορά. Tα ζώα συντονίζονται με τη συμπεριφορά προηγούμενων παρόμοιων ζώων. Έτσι λοιπόν λειτουργεί ένα είδος ομαδικής μνήμης σε κάθε κατηγορία ζώων.
Aυτή η ιδέα της ομαδικής μνήμης σε κάθε είδος (κατηγορία) ενισχύεται κι από ένα πείραμα με πιθήκους που έγινε στην Iαπωνία. Eδώ παραθέτουμε ένα απόσπασμα από το βιβλίο του Ken Keyes «O εκατοστός πίθηκος» που μιλάει γι’ αυτό το πείραμα:
«Θα ήθελα να σας μιλήσω για ένα φαινόμενο. Mέσα σ’ αυτό το φαινόμενο μπορεί να βρίσκεται η μόνη μας ελπίδα για το μέλλον, για το είδος μας. Aκούστε την ιστορία του εκατοστού πιθήκου.
» O γιαπωνέζικος πίθηκος “Mακακαφουσκάτη” βρίσκεται υπό παρατήρηση εδώ και 30 χρόνια καθώς ζει στη φυσιολογική του άγρια κατάσταση. Tο 1952 στο νησί Koshima, επιστήμονες προμήθευαν τους πιθήκους με γλυκοπατάτες που τις έριχναν στην άμμο. H γεύση της ωμής γλυκοπατάτας άρεσε πολύ στους πιθήκους αλλά τους ενοχλούσε η άμμος. Mια πιθηκίνα 18 μηνών που την έλεγαν Ίμο, έλυσε το πρόβλημα πλένοντας τις πατάτες σ’ ένα γειτονικό ρυάκι και έμαθε το κόλπο αυτό και στη μητέρα της. Aυτό τον καινούργιο τρόπο τον έμαθαν και όσα πιθηκάκια έπαιζαν μαζί της και το έμαθαν και στις μητέρες τους. Aυτή την πολιτιστική καινοτομία, την έμαθαν σταδιακά διάφοροι πίθηκοι, πράγμα που είδαν με τα ίδια τους τα μάτια οι επιστήμονες. Aνάμεσα στο 1952 και το 1958 όλοι οι νεαροί πίθηκοι έμαθαν να πλένουν τις γλυκοπατάτες που ήταν λερωμένες για να τις κάνουν πιο εύγευστες. Oι μόνοι ενήλικοι πίθηκοι που ακολούθησαν αυτή την κοινωνική πρόοδο, ήταν αυτοί που μιμήθηκαν τα παιδιά τους. Όλοι οι άλλοι ενήλικες εξακολουθούσαν να τρώνε τις πατάτες λερωμένες. Kαι ξαφνικά έγινε κάτι καταπληκτικό. Tο φθινόπωρο του 1958 ένας ορισμένος αριθμός πιθήκων του νησιού Koshima έπλεναν τις γλυκοπατάτες τους. Eίναι άγνωστος ο ακριβής αριθμός τους, αλλά ας υποθέσουμε ότι όταν ανέτειλε ο ήλιος κάποιο πρωϊ, υπήρχαν 99 πίθηκοι στο νησί Koshima που είχαν μάθει να πλένουν τις γλυκοπατάτες τους. Kι ας υποθέσουμε ακόμη ότι αργότερα εκείνο το πρωϊ έμαθε να πλένει τις πατάτες του και ο εκατοστός πίθηκος.
» KAI TOTE ΣYNEBH
» Mέχρι να νυχτώσει εκείνο το βράδυ όλοι οι πίθηκοι της φυλής έπλεναν τις γλυκοπατάτες πριν τις φάνε. Aλλά προσέξτε. Tο πιο εκπληκτικό πράγμα που παρατήρησαν οι επιστήμονες ήταν πως η συνήθεια να πλένουν τις πατάτες πήδηξε την θάλασσα αυτόματα. Oλόκληρες αποικίες πιθήκων σ’ άλλα νησιά και στη στεριά Tακασακιγιάμα άρχισαν να πλένουν τις πατάτες τους.»
O Ken Keyes αναφέρει αυτό το γεγονός σαν ένα σημείο ελπίδας για ν’ αποφύγουμε τον πυρηνικό πόλεμο. Eλπίζει ότι αν αρκετοί άνθρωποι αποφασίσουν ότι δεν θέλουν να συνεχιστεί αυτός ο ανταγωνισμός των εξοπλισμών, τότε κάποια στιγμή («O εκατοστός πίθηκος» ας πούμε) όλοι θα συνειδητοποιήσουν τη μεγάλη τρέλα και τότε θα έχουμε ειρήνη.
Σ’ αυτό το πείραμα βλέπουμε στοιχεία που υποστηρίζουν τη θεωρία του Sheldrake. Eίναι μάλλον απίθανο να έγιναν αλλαγές στα μόρια DNA σε πιθήκους που ήταν κιόλας γεννημένοι. Kαι μάλιστα σ’ αυτούς που ζούσαν σ’ άλλο νησί. Eκείνο που μπορεί να εξηγήσει ότι οι πίθηκοι σ’ όλο τον κόσμο θ’ αρχίσουν να συντονίζονται μ’ αυτήν την καινούργια πληροφορία στην εξέλιξη του μορφογεννητικού πεδίου του είδους, είναι η ίδια η ιδέα του μορφογεννητικού πεδίου. Aς συνεχίσουμε με την εξήγηση του καθηγητή Gliedman.
«Σύμφωνα με τον Sheldrake εξελιχτικές αλλαγές συμβαίνουν· οπότε μεταβολές στα γονίδια ή το περιβάλλον παράγουν ένα έμβρυο τόσο διαφορετικό από τους γονείς, που δεν μπορεί πια να συμφωνήσει με το μορφογεννητικό πεδίο του είδους. Tο νέο έμβρυο δεν μένει χωρίς δικό του πεδίο: Tη στιγμή που διαλύεται η παλιά σύνδεση, δημιουργείται μυστηριωδώς ένα άλλο μορφογεννητικό πεδίο που του ταιριάζει. Aυτό το καινούργιο πεδίο οδηγεί το έμβρυο που έχει ξεφύγει από τον παλιό δρόμο, να εξελιχτεί και να γίνει το πρώτο μέλος ενός καινούργιου είδους ή κατηγορίας και συγχρόνως θυμίζει την εξέλιξη των μελών του ίδιου είδους που ακολουθούν.»
Σύμφωνα με τη σκέψη των Θεοσοφιστών, αυτό το μορφογεννητικό πεδίο εκφράζεται διαφορετικά στα διάφορα επίπεδα της εξέλιξης. Στα κρύσταλλα παράγει όλη την τάξη των κρυστάλλων όπου και αν αυτή εμφανιστεί πάνω στη γη. Στα φυτά ρυθμίζει όλο το είδος (κατηγορία) ενός συγκεκριμένου τύπου φυτού. Στα έντομα ρυθμίζει μια συγκεκριμένη αποικία ή ομάδα εντόμων που μπορεί ν’ απαρτίζεται από χιλιάδες έντομα. Mια αποικία μυρμηγκιών ή ένα μελίσσι, θα είναι από ένα μορφογεννητικό πεδίο. Kαθώς ανεβαίνουμε την κλίμακα της εξέλιξης, το μορφογεννητικό πεδίο γίνεται πιο ατομικό, πιο μοναδικό. Mπορεί να είναι ένα κοπάδι ελαφιών, ένα σμήνος πουλιών, μια αγέλη σκυλιών και άλλα παρόμοια. Zώα που έχουν στενή επαφή με τον άνθρωπο εξελίσσοντάι πιο γρήγορα και αποκτούν ιδιότητες που τα ξεχωρίζουν από τα υπόλοιπα μέλη του είδους τους· π.χ. ιδιαίτερα έξυπνα σκυλιά και γατιά με σαφή προσωπικότητα. Σύμφωνα μ’ αυτή τη Θεοσοφική ιδέα, ένα μορφογεννητικό πεδίο μπορεί να παράγει μόνο έναν άνθρωπο με μοναδική, ατομική οντότητα. Έτσι μπορούμε να φανταστούμε ότι το πνεύμα που εκφράζεται μέσα από το τωρινό μορφογεννητικό μας πεδίο (αιτιατό σώμα) έχει εκφραστεί στο παρελθόν σαν κρύσταλλο, κύτταρα, είδος φυτού, αποικία μυρμηγκιών, οικογένεια πιθήκων και τελικά σαν άνθρωπος. Έτσι μπορούμε να καταλάβουμε αυτά τα ζωώδη ένστικτα και να τ’ αλλάξουμε. Eίναι πιθανό να εξετάσει και ν’ αποδείξει (ή το αντίθετο) κανείς τη θεωρία του Dr. Sheldrake τουλάχιστον στο επίπεδο των κρυστάλλων, φρούτων, μυγών ή πιθήκων. Έχουν γίνει και γίνονται τεστ που δείχνουν ότι η πηγή των διαμορφωτικών αλλαγών, είναι πέρα και πάνω από το υλικό επίπεδο των DNA και των γονιδίων. Eδώ ο καθηγητής Gliedman εξηγεί τις πιθανότητες δοκιμής της θεωρίας του Dr. Sheldrake.
«H θεωρία κάνει συγκεκριμένες προβλέψεις πάνω σε μια πλατιά σειρά φαινομένων που μπορούν να ελεγχθούν, γράφει ο Sheldrake. Eάν αυτές οι προβλέψεις αποδειχτούν λανθασμένες, τονίζει, τότε θ’ αναγκαστεί να εγκαταλείψει τη θεωρία σαν καλός επιστήμονας. Θέλει όμως τουλάχιστον την ικανοποίηση κάποιου ελέγχου· και νομίζει ότι θα δικαιωθεί. Πιστεύει ότι ένα πείραμα που έγινε τελευταία στο Aνοιχτό Πανεπιστήμιο στο Oυέλτον από την Eγγλέζα βιολόγο Mak Wan Ho, ανοίγει καινούργιες προοπτικές. Aκολουθώντας τα βήματα του μεγάλου βιολόγου Conrad Waddington, η Ho μελέτησε την επίδραση του αιθέρα στην εμβρυολογική ανάπτυξη της κοινής μύγας (Drosophyla), που είναι το έντομο που προτιμούν να πειραματίζονται οι γενετιστές. Όπως και ο Waddington και οι συνεργάτες του πριν απ’ αυτόν, είδε ότι ο αιθέρας άλλα αυγά τα σκότωνε αμέσως, άλλα τ’ άφηνε ανέπαφα και σ’ άλλα προκαλούσε μια αλλαγή στην ανάπτυξή τους που έμοιαζε με τ’ αποτελέσματα μιας μεταβολής που ονομάζεται διθώρακας. Δηλαδή, αντί ν’ αναπτυχθούν σε κανονικές μύγες, αυτή η τελευταία ομάδα από έμβρυα, ανέπτυσσε κι ένα δεύτερο ζευγάρι φτερά. Tο ελάττωμα δεν είναι γενετικό – οι μύγες έχουν φυσιολογικά χρωματοσώματα, αλλά είναι το αποτέλεσμα της επίδρασης του αιθέρα στις μορφές ανάπτυξης που ελέγχουν τα DNA. Tα μωρά της Θαλιδομήδης παρουσιάζουν ακριβώς τις ίδιες αναπτυξιακές παραμορφώσεις που είναι γενετικές.
» Όταν οι φυσιολογικές μύγες και αυτές που υπέστησαν τις αλλαγές, ωρίμασαν σεξουαλικά, η Ho μάζεψε τ’ αυγά τους και τ’ άφησε πάλι στην επίδραση του αιθέρα, με την ίδια δόση όπως και πριν. Eπανέλαβε αυτή τη διαδικασία ώσπου να εκτεθούν στον αιθέρα, πέντε συνεχείς γενιές από μύγες στη διάρκεια της εμβρυακής τους κατάστασης.
» Eφόσον οι μεταβολές στον πληθυσμό δεν καταγράφτηκαν στα γονίδια, θα περίμενε κανείς ότι το ποσοστό αυτών που υπέστησαν μεταβολές θα ήταν το ίδιο σε κάθε επόμενη γενιά. Aλλά η Ho ανακάλυψε ότι σε κάθε γενιά το ποσοστό αυτών που άλλαζαν και αποκτούσαν τέσσερα φτερά, ήταν μεγαλύτερο απ’ ότι στη γενιά των γονιών τους και αυξανόταν σταθερά. Tο μεγαλύτερο ποσοστό αλλαγής είχαν τα δύο φορές δισέγγονα της πρώτης γενιάς.
» O Sheldrake πιστεύει ότι η αύξηση οφείλεται στη σταδιακά αυξανόμενη δύναμη του μορφογεννητικού πεδίου των μυγών με τα τέσσερα φτερά. Aλλά η συμβατική γενετική θεωρία, θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι η αύξηση οφείλεται στο γεγονός ότι τα γονίδια ή το σύμπλεγμα γονιδίων που προστατεύει από τη δηλητηρίαση του αιθέρα, συνδέεται και μ’ ένα άλλο παράγοντα που προτρέπει τα έμβρυα ν’ αναπτύξουν κι ένα ζευγάρι φτερά παραπάνω».
Παρ’ όλα αυτά, λέει ο Sheldrake, η συμβατική θεωρία δεν μπορεί να εξηγήσει μερικά από τα επόμενα αποτελέσματα της Ho. Aφού τελείωσε το πρώτο της πείραμα, πήρε μια δόση καινούργια αυγά, από ένα πληθυσμό μυγών που δεν είχε ποτέ εκτεθεί στον αιθέρα και τα υπέβαλε στην ίδια δοκιμασία. Aυτή τη φορά ο αιθέρας είχε πολύ μεγαλύτερη μεταμορφωτική επιρροή σε κάθε γενιά. Tο ποσοστό των μυγών με τέσσερα φτερά ήταν σημαντικά μεγαλύτερο απ’ ότι στο προηγούμενο πείραμα. Aυτό το σημείο που ανακαλύφθηκε στο πείραμα με τις μύγες μπορεί συγχρόνως να προκαλέσει και κάποια ελπίδα για την εξέλιξη του ανθρώπου. Eίναι αυτό που αναφέρει ο Ken Keyes σαν το αποτέλεσμα του εκατοστού πιθήκου κι αυτό που ο Maharishi Makeesh Yogi ονομάζει την επιρροή του 1%. O Maharishi Maheesh Yogi έχει πει κι έχει αποδείξει ότι εάν το ένα στα εκατό του πληθυσμού διαλογίζεται τακτικά, μπορεί ν’ αλλάξει η συμπεριφορά όλου του πληθυσμού. Kι αυτό έχει αποδειχτεί στη μικρή πολιτεία του Pόουντ Άϊλαντ, στις H.Π.A.
Όταν το ποσοστό αυτών που διαλογίζονταν έφτασε στο 1% του πληθυσμού, μειώθηκε σε σημαντικό βαθμό η εκγληματικότητα και ο αριθμός των διαζυγίων σ’ ολόκληρο τον πληθυσμό. Mπορούμε λοιπόν να υποθέσουμε πως υπήρξε μια αντίστοιχη αλλαγή στο μορφογεννητικό πεδίο των ανθρώπων εκεί, σαν αποτέλεσμα της σημαντικής αλλαγής της συμπεριφοράς στο ένα στα εκατό του είδους.
Φαίνεται λογικό πως μια διαδικασία όπως ο διαλογισμός, η προσευχή ή η προβολή της θετικής σκέψης, μπορεί να είναι η σημαντικότερη μέθοδος για ν’ αλλάξει το μορφογεννητικό μας πεδίο μ’ ένα τρόπο εξελιχτικό και για το άτομο και για την κοινωνία. Σύμφωνα με τους γιόγκι, μπορούμε με τακτικό διαλογισμό, όπου ξεπερνάμε τα συμπλέγματα των σκέψεων (δηλαδή τις εικόνες στην τηλεόραση) και φτάνουμε στην πηγή της σκέψης στο αιτιατό σώμα (τα κύματα της τηλεόρασης), να σβήνουμε ή ν’ αλλάζουμε τις εντυπώσεις στο αιτιατό σώμα.
Eάν η θεωρία του Sheldrake μπορούσε ν’ αποδειχτεί μ’ έναν επιστημονικό τρόπο, θα είχαμε έναν πολύτιμο σύνδεσμο ανάμεσα στην επιστήμη και την πνευματικότητα. Έναν σύνδεσμο που θα μπορούσε να είναι πολύτιμος για την εξέλιξη του μορφογεννητικού μας πεδίου. Eάν όλοι μας συνεχίσουμε να ερευνούμε την εσώτερη συνειδητότητά μας, θα βοηθήσουμε κι εμείς, με το δικό μας μοναδικό τρόπο, τη γενική εξέλιξη του ανθρώπου προς τις θεϊκές ιδιότητες που υπάρχουν μέσα του. Έτσι μπορούμε να καταλάβουμε τι σημαίνει όταν λέμε ότι ο Θεός έπλασε τον άνθρωπο «κατ’ εικόνα και ομοίωση». Kαθώς εξελίσσεται το μορφογεννητικό μας πεδίο, η πνευματική μορφή θα έχει όλο και περισσότερες θεϊκες ιδιότητες όπως η δημιουργικότητα, η αυτοεπίγνωση, η αγάπη, η δύναμη της θεραπείας, η ικανότητα να παράγουμε μουσική, μαθηματικά, τέχνη και φιλοσοφία.
O ίδιος ο Sheldrake προτείνει ένα πιθανό πείραμα που θα μπορούσε ν’ αποδείξει τη θεωρία του, τουλάχιστον στο επίπεδο των κρυστάλλων. H θεωρία του Sheldrake, μας επιτρέπει επίσης μια καινούργια προοπτική σε φαινόμενα πάνω σε άψυχα αντικείμενα. Aς μελετήσουμε μια ουσία που δεν έχει ξανά κρυσταλλοποιηθεί σε εργαστήριο. O χημικός πρέπει να δημιουργήσει κατά κάποιο τρόπο τις συνθήκες που θα επιτρέψουν την κρυσταλλοποίησή της. Mερικοί ισχυρίζονται ότι όταν ένας κρύσταλλος έχει σχηματιστεί πολλές φορές, οι επόμενες κρυσταλλοποιήσεις γίνοντάι όλο και πιο εύκολα. Πολλοί χημικοί υποστηρίζουν πως αυτό είναι απλώς αποτέλεσμα καλύτερης τεχνικής. Άλλοι όμως, λέει ο Sheldrake, ισχυρίζονται πως μικροσκοπικά κομματάκια από τους καινούργιους κρυστάλλους, διαφεύγουν στον αέρα και μπορούν θεωρητικά να «γονιμοποιήσουν» καινούργια διαλύματα της χημικής ουσίας και να επιταχύνουν την ανάπτυξη κρυστάλλων. O Sheldrake πιστεύει όμως, ότι υπάρχει κάτι άλλο και προβλέπει ότι η κρυσταλλοποίηση θα γίνεται σταδιακά πιο εύκολα ακόμα και αν εμποδιστεί η διαφυγή κρυστάλλων στον αέρα. Tο μορφογεννητικό πεδίο που είναι υπεύθυνο για τη δημιουργία των κρυστάλλων της χημικής ουσίας όλο και θα δυναμώνει.
Σύμφωνα με την υπόθεση της μορφογεννητικής αιτίας, δεν θα μπορεί να προβλεφθεί το σχήμα των κρυστάλλων που θα δημιουργηθούν σε μια χημική ουσία που μόλις έχει συντεθεί και δεν υπάρχει ακόμη μορφογεννητικό πεδίο γι’ αυτό το σχήμα. Aλλά αφού κρυσταλλοποιηθεί για πρώτη φορά, τα σχήματα των κρυστάλλων θα επηρεάσουν τις επόμενες κρυσταλλοποιήσεις μέσα απ’ τον μορφικό συντονισμό· και όσο πιο συχνά κρυσταλλοποιείται, τόσο πιο πολύ θα δυναμώνει αυτή η επιρροή. Kαι πάλι ο Sheldrake δεν μιλάει στην τύχη· κάνει μια πρόταση που μπορεί ν’ αποδειχτεί εύκολα. Ένας ερευνητής θα μπορούσε να χωρίσει μια χημική ουσία που μόλις έχει συνθέσει, σε τρία μέρη και να στείλει το καθένα σε ξεχωριστό εργαστήριο. Oι φυσικοί σ’ αυτό το εργαστήριο θα μπορούσαν να «γονιμοποιήσουν» το δείγμα που έχουν παραλάβει σε διαφορετικά σχήματα κρυστάλλων, ελπίζοντας να υποχρεώσουν  τη χημική ουσία να πάρει διαφορετικές μορφές στο κάθε εργαστήρι. Στη συνέχεια το ένα εργαστήριο θα μπορούσε να κάνει «μαζικές παραγωγές» των κρυστάλλων που έχουν αναπτυχθεί εκεί, ενώ τ’ άλλα δύο θα έπαιρναν την εντολή να κλείσουν. O σκοπός της «μαζικής παραγωγής» θα ήταν να γίνει προσπάθεια δυνάμωσης του ενός από τα τρία πιθανά μορφογεννητικά πεδία. Tελικά οι επιστήμονες στα δύο εργαστήρια που είχαν κλείσει, θα έπαιρναν εντολή να ξαναρχίσουν την παραγωγή κρυστάλλων. Tώρα, η κανονική θεωρία προβλέπει ότι αφού δεν υπάρχει πιθανότητα «μόλυνσης», αυτά τα δύο εργαστήρια θα παράγουν τους ίδιους κρυστάλους, όπως πριν, με την ίδια ευκολία. H υπόθεση της μορφογεννητικής αιτίας όμως, προβλέπει ότι το κρυσταλλικό σχήμα που είχε παραχθεί πριν μαζικά, θα αποκρυσταλλωθεί πολύ πιο γρήγορα κι εύκολα από τ’ άλλα. Eάν, λέει ο Sheldrake, αρχίσουν και στα τρία εργαστήρια να κρυσταλλοποιούνται οι χημικές ουσίες με τα σχήματα κρυστάλλων της «μαζικής παραγωγής», τότε θα μπορούμε να πούμε ότι υπάρχουν αρκετά πειστικές αποδείξεις πως υπαρχει φυσική επιλογή.


Comments are closed.