Βελτιώνοντας τη συμπεριφορά του παιδιού σας

Ανθρώπινη Αρμονία – Tόμος 1 Φυλλάδιο αρ. 87

Ποια είναι μια φυσιολογική συμπεριφορά σ’ ένα παιδί;
Η φυσιολογική συμπεριφορά ενός παιδιού εξαρτάται από την ηλικία του και τη σωματική και συναισθηματική του ανάπτυξη. Η συμπεριφορά ενός παιδιού μπορεί να είναι πρόβλημα, όταν δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες της οικογενείας ή όταν διασπάται. Συνήθως μια συμπεριφορά θεωρείται φυσιολογική ή «καλή», όταν ταιριάζει με τα κοινωνικά και πολιτιστικά πλαίσια του περιβάλλοντός του και είναι σύμφωνη με την ανάπτυξη του παιδιού. Αυτό που βοηθάει να καταλάβετε αν η συμπεριφορά του παιδιού σας είναι φυσιολογική ή όχι είναι να γνωρίζετε τι πρέπει να περιμένετε απ’ αυτό σε κάθε ηλικία.
Τι μπορώ να κάνω για ν’ αλλάξω τη συμπεριφορά του παιδιού μου;
Τα παιδιά έχουν την τάση να συνεχίζουν να συμπεριφέρονται μ’ έναν τρόπο, όταν τα ανταμείβουν και να σταματούν να συμπεριφέρονται με τον συγκεκριμένο τρόπο, όταν τα αγνοούν. Η σταθερότητα των αντιδράσεων σας σε μια συμπεριφορά είναι πολύ σημαντική, γιατί όταν τη μια φορά ανταμείβετε και την άλλη τιμωρείτε την ίδια συμπεριφορά, το παιδί σας μπερδεύεται. Όταν η συμπεριφορά του παιδιού σας είναι προβληματική, έχετε τρεις επιλογές:
1. Ν’ αποφασίσετε πως η συμπεριφορά δεν είναι πρόβλημα, γιατί ταιριάζει με την ηλικία και την ανάπτυξη του παιδιού.
2. Να προσπαθήσετε να σταματήσετε τη συμπεριφορά αγνοώντας την ή τιμωρώντας την.
3. Προτείνετε τη συμπεριφορά που προτιμάτε και ενισχύστε την ανταμείβοντας το παιδί.
Πώς να σταματήσω την κακή συμπεριφορά;
Ο καλύτερος τρόπος για να σταματήσει κανείς μια ανεπιθύμητη συμπεριφορά είναι να την αγνοήσει. Αυτός ο τρόπος είναι αποτελεσματικός, όταν έχει κανείς αρκετό χρόνο. Όταν όμως χρειάζεται να τη σταματήσει αμέσως, μπορεί να χρησιμοποιήσει τη μέθοδο του time-out (διάλειμμα ή διακοπή για σκέψη).
Πώς χρησιμοποιώ τη μέθοδο του time-out (διάλειμμα για σκέψη);
Πριν ξεκινήσετε, πρέπει να γνωρίζετε πως η μέθοδος αυτή μπορεί να έχει δυσάρεστα αποτελέσματα, όπως νευρικά ξεσπάσματα και επιθετική ή ακόμη και επικίνδυνη συμπεριφορά. Διαλέξτε έναν χώρο που δεν έχει ενδιαφέρον για το παιδί αλλά ούτε το φοβίζει, όπως μια καρέκλα, μια γωνία ή το παιδικό πάρκο, που πηγαίνει. Όταν δεν βρίσκεστε στο σπίτι, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το αυτοκίνητο ή έναν κοντινό χώρο που μπορεί να καθίσει το παιδί για να σκεφτεί.
Όταν το παιδί συμπεριφέρεται απαράδεκτα, πέστε του ότι δεν θα ανεχθείτε αυτή τη συμπεριφορά και πως θα χρησιμοποιήσετε τη μέθοδο του διαλείμματος για σκέψη. Να είστε ήρεμοι και να μη φαίνεστε θυμωμένοι. Εάν το παιδί εξακολουθεί να φέρεται άσχημα, οδηγήστε το ήρεμα στο σημείο που έχετε προσδιορίσει σαν χώρο όπου θα καθίσει να σκεφτεί (δηλαδή στον χώρο του time-out).
Μετρήστε, αν είναι δυνατόν, τον χρόνο του διαλείμματος. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε και ένα χρονόμετρο, αν θέλετε, ώστε να ξέρει το παιδί πότε έχει τελειώσει το διάλειμμά του για σκέψη. Το χρονικό διάστημα του time-out πρέπει να είναι σύντομο (σε γενικές γραμμές 1 λεπτό για κάθε χρόνο της ηλικίας του) και πρέπει να ξεκινάει αμέσως μόλις βρεθείτε στον τόπο που έχετε ορίσει ή μόλις το παιδί ηρεμήσει. Θα πρέπει να μπορείτε να βλέπετε ή να ακούτε το παιδί, αλλά να μην του μιλάτε. Αν το παιδί φύγει από το σημείο που έχετε ορίσει, οδηγήστε το πίσω μαλακά και σκεφτείτε μήπως πρέπει να ξαναρχίσει ο χρόνος απ’ την αρχή. Όταν ο χρόνος τελειώσει, αφήστε το παιδί να φύγει από τη θέση αυτή. Μη σχολιάσετε την κακή συμπεριφορά αλλά βρείτε τρόπους να το ανταμείψετε και να ενισχύσετε την καλή του συμπεριφορά αργότερα.
Πώς μπορώ να ενθαρρύνω μια καινούργια, επιθυμητή συμπεριφορά;
Ένας τρόπος για να ενθαρρύνει κανείς μια καλή συμπεριφορά είναι το σύστημα της ανταμοιβής. Ο τρόπος αυτός έχει επιτυχία σε παιδάκια πάνω από δύο χρόνων και χρειάζεται έως και δύο μήνες για να έχει αποτελέσματα. Βοηθάει πολύ όταν οι γονείς έχουν υπομονή, όπως επίσης και όταν κρατούν ημερολόγιο.
Διαλέξτε ένα ή δυο πράγματα που θέλετε ν’ αλλάξετε στη συμπεριφορά του παιδιού, όπως τις ώρες του ύπνου, το βούρτσισμα των δοντιών ή το μάζεμα των παιχνιδιών. Διαλέξτε σαν ανταμοιβή κάτι που αρέσει στο παιδί σας. Για παράδειγμα, καλή ανταμοιβή είναι μια επιπλέον ιστορία το βράδυ στο κρεβάτι, η καθυστέρηση της ώρας του ύπνου για λίγο, ένα αγαπημένο φαγητό ή γλυκό, ή για μεγαλύτερα παιδιά το να κερδίσουν πόντους για ένα σπουδαίο παιχνίδι, κάποιο προνόμιο ή ακόμη και ένα μικρό χρηματικό ποσό.
Εξηγήστε στο παιδί τη συμπεριφορά που επιθυμείτε καθώς και την ανταμοιβή. Παράδειγμα: «Αν φορέσεις τις πιτζάμες σου και βουρτσίσεις τα δόντια σου πριν τελειώσει αυτό το πρόγραμμα στην τηλεόραση, μπορείς να πέσεις στο κρεβάτι μια ώρα αργότερα.» Ζητήστε το μόνο μια φορά. Αν το παιδί κάνει ό,τι του ζητήσετε, ανταμείψτε το. Μπορείτε να το βοηθήσετε, αν είναι απαραίτητο, αλλά μην ανακατεύεστε πολύ, γιατί η προσοχή των γονιών είναι τόσο επιθυμητή από τα παιδιά που μπορεί στην αρχή να προτιμήσουν ακόμη και αρνητική προσοχή, από μια ανταμοιβή. Φράσεις όπως «Σε πέντε λεπτά τελειώνει το παιχνίδι», μπορούν επίσης να βοηθήσουν όταν μαθαίνετε στο παιδί σας μια καινούργια συμπεριφορά.
Αυτό το σύστημα βοηθάει στο να μην μπλέκετε σε παιχνίδια εξουσίας με το παιδί σας. Συγχρόνως, το παιδί δεν τιμωρείται, αν δεν συμπεριφέρεται όπως του έχετε ζητήσει, απλώς δεν εισπράττει την ανταμοιβή.
Ποιοι είναι καλοί τρόποι ανταμοιβής;
Παιχνίδι με την ώρα (καλή μέθοδος για το παιδί που όλο χασομεράει).
Ζητήστε απ’ το παιδί να κάνει μια δουλειά. Ξεκινήστε το χρονόμετρο. Αν το παιδί τελειώσει πριν χτυπήσει το χρονόμετρο, ανταμείψτε το. Για να καθορίσετε τον σωστό χρόνο που θα δώσετε στο παιδί, υπολογίστε τον «καλύτερο χρόνο» που νομίζετε πως θα χρειαστεί γι’ αυτή τη δουλειά και προσθέστε 5©.Το παιχνίδι της καλής συμπεριφοράς.
Φτιάξτε ένα μικρό κατάλογο με διάφορους τρόπους καλής συμπεριφοράς και κάθε φορά που το παιδί πετυχαίνει έναν, κολλάτε ένα αστεράκι δίπλα. Όταν το παιδί έχει κερδίσει αρκετά αστεράκια (ανάλογα με την ηλικία του), ανταμείψτε το.
Καλοί βαθμοί /κακοί βαθμοί (η καλύτερη μέθοδος για δύσκολα, ιδιαιτέρως κινητικά παιδιά)
Μέσα σ’ ένα μικρό χρονικό διάστημα (περίπου μιας ώρας) σημειώνετε έναν καλό βαθμό πάνω σ’ έναν πίνακα κάθε φορά που βλέπετε το παιδί να συμπεριφέρεται καλά. Αν για παράδειγμα παίζει ήσυχα, λύνει ένα πρόβλημα χωρίς καβγά, μαζεύει τα παιχνίδια του ή διαβάζει ένα βιβλίο, σημειώστε το πάνω στον πίνακα. Μετά από μερικούς καλούς βαθμούς, ανταμείψτε το παιδί σας. Μπορείτε να σημειώνετε και κακούς βαθμούς, κάθε φορά που το παιδί συμπεριφέρεται άσχημα. Αν το κάνετε αυτό, θα ανταμείβετε το παιδί σας μόνον όταν οι καλοί βαθμοί είναι περισσότεροι απ’ τους κακούς.
Δημιουργήστε ώρα ησυχίας (ιδιαίτερα χρήσιμο όταν ετοιμάζετε το γεύμα).
Ζητήστε απ’ το παιδί σας να παίξει για λίγη ώρα μόνο του ή με τ’ αδελφάκι του. Ελέγχετε το παιδί κάθε τόσο, περίπου κάθε 5©, ανάλογα με την ηλικία του παιδιού, και δίνετε ένα μικρό δωράκι κάθε φορά που είναι ήσυχο ή παίζει καλά. Αυξήστε σταδιακά το διάστημα ανάμεσα στους ελέγχους, μέχρι να φτάσετε τα 30 λεπτά, αλλά ανταμείβετε το παιδί σας κάθε τόσο, όταν παίζει καλά ή είναι ήσυχο.
Τι άλλο μπορώ να κάνω για να βοηθήσω το παιδί μου να συμπεριφέρεται καλά;
Φτιάξτε έναν μικρό κατάλογο με σημαντικούς κανόνες και συζητήστε τους με το παιδί σας. Αποφύγετε τα παιχνίδια δύναμης, τις καταστάσεις όπου κανείς δεν κερδίζει και τις υπερβολές. Αν κάποια στιγμή αισθανθείτε πως αντιδράσατε υπερβολικά, είναι καλύτερα να προσπαθήσετε να λύσετε το πρόβλημα με την κοινή λογική- ακόμα κι αν δεν είστε συνεπής- με τη μέθοδο της τιμωρίας και της ανταμοιβής. Αποφύγετε να το κάνετε συχνά αυτό, γιατί μπορεί να μπερδέψει το παιδί.
Δεχτείτε τον βασικό χαρακτήρα του παιδιού σας, είτε είναι ντροπαλό, κοινωνικό, ομιλητικό ή δραστήριο. Ο βασικός χαρακτήρας μπορεί ν’ αλλάξει κάπως, αλλά όχι πολύ. Αποφεύγετε καταστάσεις που μπορούν να κάνουν το παιδί σας να γκρινιάζει, όπως όταν βρίσκεται σε υπερδιέγερση, όταν βαριέται ή είναι κουρασμένο. Μην επιπλήττετε το παιδί σας μπροστά σε άλλους. Μπορείτε να χαρακτηρίσετε τη συμπεριφορά του παιδιού σαν κακή, αλλά ποτέ μην χαρακτηρίσετε το ίδιο το παιδί σαν κακό. Να το επαινείτε συχνά όταν το αξίζει και να το αγκαλιάζετε συχνά με τρυφερότητα. Τα παιδιά θέλουν και χρειάζονται τα χάδια και την προσοχή των γονιών τους.
Καθιερώστε μικρές επαναλαμβανόμενες συνήθειες και τελετουργίες, όπως την ώρα του φαγητού και του ύπνου. Χρησιμοποιείτε μερικές βοηθητικές φράσεις, όπως: «Θα φάμε σε 5 λεπτά». Επίσης δίνετέ του την ευκαιρία να διαλέγει. Για παράδειγμα: «Τι χρώμα πιτζάμες θέλεις να φορέσεις απόψε, τις κόκκινες ή τις μπλε;»
Καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν μπορεί να θέλουν να παίρνουν μέρος στη λήψη των αποφάσεων σε ό,τι αφορά το σπίτι. Μην συζητήσετε τους κανόνες σε στιγμές που συμπεριφέρεται άσχημα, ζητήστε του όμως να πάρει μέρος στη δημιουργία των κανόνων κάποια άλλη στιγμή.
Τα παιδιά που μαθαίνουν πως η κακή συμπεριφορά δεν είναι αποδεκτή και πως η καλή συμπεριφορά ανταμείβεται αποκτούν μια γνώση που θα τους χρησιμεύσει σε όλη τους τη ζωή.
Γιατί να μην χρησιμοποιήσω τη σωματική τιμωρία;
Οι γονείς μπορούν να χρησιμοποιήσουν μια τέτοια μέθοδο (το ξύλο για παράδειγμα) καμιά φορά, για να σταματήσουν μιαν ανεπιθύμητη συμπεριφορά. Το μεγαλύτερο μειονέκτημα αυτής της μεθόδου είναι πως, ενώ μπορεί να σταματήσει την κακή συμπεριφορά για λίγο, δεν μαθαίνει στο παιδί πώς ν’ αλλάξει τη συμπεριφορά του. Η πειθαρχία είναι αυτό που μαθαίνει στο παιδί να διαλέγει την καλή συμπεριφορά. Αν το παιδί δεν γνωρίζει ποια είναι η καλή συμπεριφορά, το πιθανότερο είναι πως θα επιστρέψει στην κακή συμπεριφορά Το ξύλο γίνεται όλο και πιο αναποτελεσματικό με τον καιρό και μπορεί να κάνει το παιδί επιθετικό. Μπορεί επίσης να φτάσει σε ακραίες καταστάσεις, όπως στην κακοποίηση ανηλίκων. Οι άλλες μέθοδοι τιμωρίας είναι προτιμότερες και θα έπρεπε αυτές να χρησιμοποιούνται όσο το δυνατόν περισσότερο.
Αυτό το άρθρο δίνει μια γενική ιδέα του θέματος και μπορεί να μην καλύπτει όλους. Για να βεβαιωθείτε πως το άρθρο σάς αφορά και για περισσότερες πληροφορίες, απευθυνθείτε στον παιδίατρο σας.
Το κείμενο αυτό κατάλληλα τροποποιημένο προέρχεται από την ιστοσελίδα: www.familydoctor.com (ευγενική προσφορά).


Πηγή Προέλευσης

Προέρχεται από το www.familydoctor.org (Eυγενική Προσφορά)

(H μετάφραση, η επιμέλεια και η αναδημοσίευση του άρθρου είναι μια προσφορά από το φιλανθρωπικό μη κερδοσκοπικό και μορφωτικό σωματείο Αρμονική Ζωή, Γρίβα 23, Χαλάνδρι – 210 6818220, 210 6818151)

Copyright © 2000-2005 American Academy of Family Physicians (Αμερικανική Aκαδημία Οικογενειακών Γιατρών) Μπορείτε να ανατυπώσετε ή να φωτοτυπήσετε το άρθρο αυτό για μη κερδοσκοπικούς εκπαιδευτικούς σκοπούς με τον όρο να το αναπαράγετε ολόκληρο με όλα τα στοιχεία του που αναφέρονται στην πηγή προέλευσής του.

Προσοχή: H σωματική και ψυχολογική σας υγεία ειναι αποκλειστικά δική σας ευθύνη. Πάντα να συμβουλευθείτε τον γιατρό σας πριν εφαρμόσετε οποιαδήποτε τεχνική ή μέθοδο.

Comments are closed.